Класіфікацыя відэагульняў

Класіфікацыя відэагульняў з’яўляецца міждысцыплінарнай катэгорыяй, якая вывучаецца ў рамках культуралогіі, філасофіі, эстэтыкі і на іх скрыжаванні. Актыўна прымяняецца падыход, заснаваны на сістэме правіл, па аналогіі з класіфікацыяй фільмаў.

Класіфікацыя

Відэагульні могуць быць класіфікаваны па некалькіх прыкметах:

• Жанр: гульня можа належаць як да аднаго, так і да некалькіх жанраў, а ва ўнікальных выпадках — адкрываць новы або быць па-за ўсялякіх жанраў;
• Колькасць гульцоў і спосаб іх узаемадзеяння: гульня можа быць аднакарыстальніцкай — разлічанай на гульню аднаго чалавека, або шматкарыстальніцкай — разлічанай на адначасовую гульню некалькіх чалавек, а таксама весціся на адным камп’ютары, праз інтэрнэт, электронную пошту, або масава;
• Візуальнае прадстаўленне: гульня можа як выкарыстоўваць графічныя сродкі афармлення, так і наадварот, быць тэкставай. Гульня таксама можа быць двухмернай або трохмернай. Ёсць і гукавыя гульні — у іх замест візуальнага прадстаўлення выкарыстоўваюцца гукі.
• Платформа: гульня можа належаць як да адной платформы, так і быць мульціплатформеннай.

Класіфікацыя па жанрах

Жанр вызначаецца мэтай гульні. Вылучаюцца наступныя жанры:

• Экшан (ад англ.: actionaction — дзеянне) — жанр відэагульняў, які іспытвае фізічныя здольнасці гульца, такія як каардынацыя рук і вачэй і хуткасць рэакцыі. Да экшана адносяць такія паджанры, як шутар (ад англ.: shootshoot — страляць), дзе трэба ў асноўным страляць (прыклад: серыя гульняў Call Of Duty), файтынг (ад англ.: fightfight — барацьба), дзе трэба ў асноўным біцца ў блізкім бою (часцяком — адзін на адзін, прыклад: Mortal Combat), і платформер, дзе трэба ў асноўным скакаць па платформах і ўварочвацца (прыклад: Super Mario Bros.). Да экшана можна аднесці гульні ў жанры выжывання ва умовах жаху (англ.: survival horrorsurvival horror), у якіх мэта гульца проста выжыць (прыклады: Silent Hill, ZombiU).
• Прыгодніцкая відэагульня — жанр гульняў, якія валодаюць паўнавартасным літаратурным сюжэтам, і гулец у працэсе гульні сам раскрывае ўсе перыпетыі гэтага сюжэта. Прыклады:
• Стратэгія — жанр гульняў, якія патрабуюць планавання і стратэгічнага мыслення для перамогі. Падзяляюцца на стратэгіі ў рэальным часе (англ.: real time strategy, RTSreal time strategy, RTS) і пакрокавыя стратэгіі (англ.: turn based strategy, TBSturn based strategy, TBS).
• Сімулятар — жанр гульняў, якія цалкам імітуюць якую-небудзь вобласць рэальным жыцці, напрыклад, імітацыя кіравання гоначным аўтамабілем ці самалётам.
• Галаваломка — жанр гульняў, якія цалкам ці больш чым напалову складаюцца з рашэння розных лагічных задач накшталт збору кубіка Рубіка.
• Забава — жанр гульняў, якія у асноўным разлічаныя на дзяцей, дзе псіхалагічны ўражанне ад адбываецца на экране карцінкі значна важней самога працэсу гульні — напрыклад, лопанне бурбалак.
• Адукацыйныя — гульні, якія ўключаюць у сябе элементы навучальных праграм, якія падаюцца праз сам гульнявы працэс і, дзякуючы павышэнню цікавасці да іх у сувязі з незвычайным антуражам, пасля, добра запамінаюцца.
• Ролевая відэагульня (англ.: Role Playing Game, RPGRole Playing Game, RPG) — жанр гульняў, адметнай асаблівасцю якіх з’яўляецца наяўнасць у персанажаў вызначаных навыкаў і характарыстык, якія пасля можна паляпшаць ці нават набываць новыя, папярэдне выканаўшы якія небудзь дзеянні (напрыклад атрымаць новы ўзровень, т.зв. «прапампоўка»). Таксама ў гульнях гэтага жанру часцяком існуе сістэма інвентара, у працэсе праходжання гулец можа знаходзіць/набываць новыя віды зброі, даспехаў, дапаможных сродкаў і да т.п. RPG можа быць розных жанраў: ад стратэгій (прыклад: Warcraft), да экшан (прыклад: Mass Effect).

Жанравая класіфікацыя відэагульняў прадугледжвае ўвядзенне некалькіх дадатковых падстаў:

• Дынаміка — гульнявы працэс можа адбывацца ва ўмовах «рэальнага часу», або пакрокава;
• Перспектыва — гульня можа весціся як ад першага, так і ад трэцяй асобы.

Класіфікацыя па колькасці гульцоў і спосабу іх узаемадзеяння

• Аднакарыстальніцкія
• Шматкарыстальніцкія

Класіфікацыя па тэматыцы

• Фэнтэзі
• Гістарычныя
• У духу сучаснасці
• Касмічныя
• Постапакаліптычныя
• Міфалагічныя
• Выпадковая
• Стымпанк

Класіфікацыя па платформах

• Персанальныя камп’ютары.
• Гульнявыя кансолі/прыстаўкі.
• Мабільныя тэлефоны і КПК.

Таксама па колькасці платформаў, на якія партавана гульня:

• Мультыплатформенныя/шматплатформенныя гульні (якія выйшлі на двух і больш платформах).
• Аднаплатформенныя гульні (якія выйшлі толькі на адной платформе — платформенныя эксклюзівы).

Традыцыйная класіфікацыя па жанрах гульняў

Жанравае адрозненне гульняў пачало актыўна развівацца з сярэдзіны 1990-х гадоў. Асновай для фармавання класічнага збору жанраў паслужылі серыі гульняў. Гэтыя серыі былі ўтвораны ў выніку таго, што пасля выхаду ў свет папулярнай «арыгінальнай гульні» як афіцыйныя, так і іншыя распрацоўшчыкі працягвалі эксплуатаваць рысы першай гульні, ствараючы «клонаў».

Традыцыйна вылучаемыя жанры па Кутлаліеву
Жанр	Сінонімы	Апісанне
Экшан	Action, экшн, экшэн.	Якія патрабуюць добрай маторыкі, вакамера.
Сімулятар	Simulation, сімуляцыя.	Імітуе пэўныя напрамкі дзейнасці.
Стратэгія	Strategy	З упорам на кіраванне рэсурсамі.
Ролевая гульня	РПГ, Role-playing Games, RPG	З развітой сістэмай змены персанажаў.
Прыгодніцкая	Квэст, Adventure, Quest	Якія прадугледжваюць пераадоленне розных перашкоды на шляху персанажа.
Галаваломка	Puzzle	Якія заключаюцца ў рашэнне лагічных задач, пабудаваных на агульным наборы правіл.

Літаратура

• Кутлалиев Т. Х. Жанровая типология компьютерных игр: проблема систематизации художественных средств : (ru; Автореф. дисс. канд. культорологии) / Лиманская Л. Б. — М., 2014. — 25 с.