Купон (філатэлія)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Марка ЗША з купонам.

Купо́н (англ.: label[1][2], coupon[3] або tab[4]) — частка марачнага аркуша, аддзеленая ад паштовых марак перфарацыяй або вузкім белым полем у беззубцовых марак. Купон не з'яўляецца знакам паштовай аплаты, не мае наміналу і слова «Пошта». Ён узнікае або праз спецыяльнае размяшчэнне марак у аркушы, або з мэтай паведамлення дадатковай інфармацыі ці дэкаратыўнага афармлення маркі. Купоны бываюць гарызантальныя (збоку), вертыкальныя (зверху або знізу) і прамежкавыя (пасярод марак).

Гісторыя і апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Маюцца розныя версіі паходжання купона.

У адпаведнасці з першай, купоны з'явіліся для зручнасці падліку марак у прадажным марачным аркушы, колькасць якіх павінна была быць круглай. Калі па ўмовах друку (памер аркуша і памер маркі) гэтага не атрымлівалася, лішнія марачныя месцы займалі купоны. Напрыклад, калі на аркушы былі 42 асобнікі (6 × 7), друкавалі 40 марак і 2 купоны. Радзей купон атрымлівалі з паласы паперы (поля), што аддзяляла сектары ў тыпаграфскім аркушы, напрыклад, на марцы СССР з партрэтам А. С. Грыбаедава 1959 г. або праз дадатковую лінію перфарацыі на шырокім полі аркуша — на некаторых марках СССР серыі «25-годдзе першынцаў савецкай індустрыі» 1958 г.

Купон таксама часам адрываўся падчас праходжання паштовым адпраўленнем пошты (гашэння).

На купоне таксама размяшчаліся ўмовы дастаўкі карэспандэнцыі, напрыклад, дастаўляць або не дастаўляць у выхадныя і святочныя дні (своеасаблівая інструкцыя для паштальёнаў).

Купоны, якія выкарыстоўваліся для падліку марак у аркушы, першапачаткова былі пустымі — на іх адсутнічалі надпісы або малюнкі, але потым гэтыя месцы сталі выкарыстоўваць для нанясення розных знакаў, малюнкаў, тэкстаў службовага, рэкламнага або дэкаратыўнага характару. У сучаснасці аформлены купон з'яўляецца дадаткам да зместу малюнка або тэксту на паштовай марцы, з якой ён надрукаваны. Марачныя аркушы з купонамі друкуюцца ў многіх краінах.

Філатэлістычныя аспекты[правіць | правіць зыходнік]

Марка з асобным купонам захоўвае ўсе ўласцівасці знака паштовай аплаты, аднак у філатэлістычных калекцыях гэта жа марка з купонам ацэньваецца вышэй. Купон, аддзелены ад маркі, не мае ніякай каштоўнасці — ні намінальнай, ані філатэлістычнай.

Цікавыя факты[правіць | правіць зыходнік]

Купоны дзяржаўнай пошты ў розны час у розных краінах выкарыстоўваліся для палітычнай і рэлігійнай прапаганды, размяшчэння паэтычных і празаічных тэкстаў, інфармацыі аб будучых падзеях, рэкламы і нават як латарэйныя білеты.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Label; Label, commemorative; Label, dominical; Labeled stamps; Label, semi-postal (англ.) . Glossary of Stamp Collecting Terms — L. AskPhil; Collectors Club of Chicago. Архівавана з першакрыніцы 26 лютага 2012. Праверана 24 чэрвеня 2010.
  2. «Stamps news and stories».(англ.) (Праверана 12 снежня 2008)
  3. Coupon (англ.) . Glossary of Stamp Collecting Terms — C. AskPhil; Collectors Club of Chicago. Архівавана з першакрыніцы 26 лютага 2012. Праверана 24 чэрвеня 2010.
  4. «Kenmore Stamps».(англ.) (Праверана 12 снежня 2008)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]