Кіявец (Крупскі раён)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Кіявец
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1796
Аўтамабільны код
5
Кіявец на карце Беларусі ±
Кіявец (Крупскі раён) (Беларусь)
Кіявец (Крупскі раён)
Кіявец (Крупскі раён) (Мінская вобласць)
Кіявец (Крупскі раён)

Кіяве́ц[1] (трансліт.: Kijaviec, руск.: Киевец) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета. У вярхоўях Бабра.

З 1924 г. па 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Абчугскага сельсавета[2].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Размешчана на месцы старажытнага гарадзішча.

Вядома з 1562 года, калі разам з маёнткамі Загароддзе і Коханава (абодва цяпер у Талачынскім р-не) пасля смерці князя Васіля Юр’евіча Друцкага-Талачынскага перайшлі да паноў Гарнастаяў, але адначасова былі «блізкасцю» нашчадкаў Януша Друцкага-Любецкага.[3]

У 1650 годзе маёнтак Коханава, куды ўваходзіла вёска, купіў Леў Сапега. Вёска стала цэнтрам Кіявецкага войтаўства. Кіявецкае войтаўства было закладзена Ігнацыю Агінскаму, у 1700 годзе Сапега яго выкупіў.

У пачатку XVIII стагоддзя 27 двароў.

У 1909 годзе ў Абчугскай воласці Сенненскага павета Магілёўскай губерні, 45 двароў, 309 жыхароў.

У БССР у складзе Чарэйскага, з 1931 года — Крупскага раёнаў. У час калектывізацыі створаны колгас «40 год КІМа». У 1941 годзе 59 двароў, 292 жыхары.

У баявых дзеяннях Другой сусветнай вайны загінула 24 чалавекі. У час акупацыі вёска часткова спалена, загублена 25 жыхароў. У 1944 годзе калгас адноўлены.

З 1950 года вёска ў складзе калгаса «Барэц», потым — саўгаса, потым — калгаса «Абчуга». На 01.01.1998 года 87 гаспадарак, 184 жыхары. Крама, жывёлагадоўчая ферма.

Мікратапаніміка[правіць | правіць зыходнік]

У гаспадарчым плане вёска Кіявец размяшчаецца вельмі нявыгадна, яна стаіць на самым паўднёвым ускрайку сваёй зямлі. З захаду, на адлегласці 600—700 метраў, знаходзіцца балота, З усходу — праз тых жа 600—700 метраў — панскі лес. Недзе за 50 гадоў (з 1865 па 1915) мяжа распрацаваных зямель пасунулася на поўнач амаль на 2 км. І кожны лапік новай ворнай зямлі ці пожні ўжо меў назву.   

Тэрыторыя на поўдзень ад вёскі Кіявец называецца:

Той бок — мясцовасць за Малой рэчкай, першапачаткова адносілася да пасёлка Шарнява потым (пасля распаду абшчыны недзе у канцы 19 пачатку 20 стагоддзя), частка зямель была куплена жыхарамі Кіяўца.

Малая рэчка, калі і проста рэчка-ручэй, які выцякае з балота, працякае уздоўж Кіяўца на адлегласці каля 100 м з паўднёвага боку, у напрамку з захаду на ўсход, каля кладзішча рэзка паварочвае на поўдзень і цераз 1 км упадае ў раку Бобр. Рэчка неаднаразова углублялася, спрамлялася (канец 19 стагоддзя, пяцідзясятыя і шасцідзесятыя годы 20 стагоддзя). Раздзяляе землі Кіяўца і Шарнява

Гарадзішча — узвышша, гара на Тым баку памерамі 600 на 200 метраў.   

Капказ — рэшткі старажытнага умацавання на Гарадзішчы.

Прыкапказнік — роў вакол Капказа.

Цыганскі вугал і Цыганская горка — невялікі лужок і горка на Тым баку на ўскрай лесу з захаду, дзе заўсёды застанаўліваліся табарам цыгане.

Аніськава пушча — невялічкая пушча на Тым баку, мусіць па прозвішчу жыхара Кіяўца.

Масейкаў барок — невялічкі бор на Тым баку, мусіць па прозвішчу жыхара Кіяўца.

Заўвагі:

       1. У памяці кіяўцоў засталіся ўспаміны аб Гарадзішчы менавіта як аб гарадзішчы, а не  як у другіх вёсках — Шведскіх ці Французскіх могілках. У дзятвы лічылася, што на «Вялічка трэба хадзіць гуляць на Гарадзішча».  

        2. У дзяцінстве чуў, што Капказ скарочанае ад «капалі казакі». У 1954-55 гадах у Абчугскай школе быў настаўнік гісторыі Яфім Піліпавіч Шапавалаў, родам з Тулы, ён лічыў, што Капказ гэта гарадзішча на якім у час руска-шведскай вайны быў пабудаваны абаронны рэдут.

Непасрэдна вёска Кіявец (на старых рускіх картах абазначана як Кіевцы):

Казаноўка — заходні канец вёскі. Мабыць была некалі воскабойня і там пчалярамі быў пастаўлены казан.

Абчугская вуліца — усходняя частка Кіяўца за шляхам на Чарэю, была застроена у перыяд 1930—2000 годы

Чарэйская вуліца — частка вёскі уздоўж былога шляха Бобр-Чарэя у напрамку на Чарэю, моладзь у 30-х гадах ХХ ст. называла яе паміж сабой Блындаўка.

Дзянісаў прагон — прагон насупраць Дзянісавай хаты.

Несцераў прагон — прагон насупраць Несцеравай хаты. У Кіяўцы было два прагоны імі карысталіся жыхары сярэдзіны вёскі дзеля выезду на сельскагаспадарчыя работы (паўночны напрамак). Жыхарам «канцоў» неабходнасці ў прагонах не было, яны выязжалі у канец вёскі і ехалі на поўнач.

Піліпава гара — узгорак каля Піліпавай хаты. Некалі, (гадоў 200 таму)  тут было кладзішча.

Праварышча — пляцоўка над Малой рэчкай на ўсходняй ўскраіне вёскі. Мабыць на гэтым месцы была вінакурня (бровар).

Гай — зараз невялічкі лужок, паросшы кустамі, непасрэдна прымыкаючы к сядзібам з паўночнага боку Казаноўкі.

Заўвагі:

          1. Некаторыя старыя людзі лічылі,  што Кіявец заснаваны і названы багамольцамі, якія вярталіся з багамолля у Кіеў, некаторыя звязвалі назву з нейкімі кійкамі, але найбольш паважаныя і граматныя адказвалі, што ня ведаюць. На картах удалося адшукаць яшчэ пяць паселішч з такой назвай: вёска на захад ад Мінска, на Дунаі, у Польшы пад Беластокам і памерлая вёска каля г. Сянно на Віцебшчыне.

          2. Кіявец у пачатку 20-га стагоддзя меў у плане выгляд буквы Т. Цяпер вуліцам даны новыя афіцыйныя назвы: Центральная, Вясенняя і новаадбудаваным Маладзёжная і Лясная.

< Поўны тэкст Мікратапанімікi змешчаны на Вiкiсховiшчы>

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
  2. «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234(руск.) 
  3. Насевіч В. Лукомль і Лукомльская воласць // Гістарычна-археалагічны зборнік. № 4. — Мн., 1994. — С. 161—186.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]