Луангпхабанг
| Горад | |
| Луангпхабанг | |
|---|---|
| лаос.: ຫຼວງພະບາງ | |
 Луангпхабанг і гара Пхусі | |
| 19°53′20″ пн. ш. 102°08′00″ у. д.HGЯO | |
| Краіна |
 Лаос |
| Правінцыя | Луангпхабанг |
| Гісторыя і геаграфія | |
| Ранейшыя назвы | Муанг-Суа, Сіенг-Тхонг |
| Вышыня цэнтра | 305 м |
| Водныя аб’екты | Меконг |
| Насельніцтва | |
| Насельніцтва | 66 781 чалавек (2015) [1] |
| Лічбавыя ідэнтыфікатары | |
| Тэлефонны код | 071 |
| Паштовы індэкс | 06000 |
| tourismluangprabang.gov.la (лаос.) | |
| Паказаць/схаваць карты | |
|
  Луангпхабанг
 |
|
Луангпхаба́нг, таксама Луангпраба́нг (лаос.: ຫຼວງພະບາງ, [lǔːaŋ pʰa.bàːŋ]), — горад на поўначы Лаоса, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Луангпхабанг. Размешчаны на рацэ Меконг каля ўпадзення ў яе ракі Кхан. Былая сталіца дзяржавы Лансанг, пазней — рэзідэнцыя каралёў Луангпхабанга і адзін з галоўных рэлігійных цэнтраў краіны.[2][3]
У 1995 годзе гістарычная частка Луангпхабанга ўключана ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.[4]
Назва
[правіць | правіць зыходнік]У мінулым горад быў вядомы пад назвамі Муанг-Суа і Сіенг-Тхонг. Сучасная назва паходзіць ад Пха Банга — статуі Буды, якая стала адной з галоўных рэлігійных святынь Лаоса.[3]
Геаграфія
[правіць | правіць зыходнік]Горад знаходзіцца ў горнай вобласці паўночнага Лаоса. Яго гістарычны цэнтр займае паўвостраў, утвораны рэкамі Меконг і Кхан. У цэнтры горада ўзвышаецца гара Пхусі.[3]
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]У XIV стагоддзі Луангпхабанг стаў сталіцай дзяржавы Лансанг, заснаванай каралём Фа Нгумам у 1353 годзе. У 1560 годзе кароль Сетхатырат перанёс сталіцу ў В'енцьян, аднак Луангпхабанг захаваў значэнне рэлігійнага цэнтра.[5][3]
Пасля распаду Лансанга ў 1707 годзе, выкліканага дынастычным крызісам, горад стаў сталіцай асобнага княства Луангпхабанг. У канцы XIX стагоддзя яно апынулася пад французскім пратэктаратам.[5]
Луангпхабанг заставаўся каралеўскай рэзідэнцыяй да скасавання манархіі ў 1975 годзе. Былы Каралеўскі палац быў ператвораны ў музей.[2]
Архітэктура
[правіць | правіць зыходнік]У забудове Луангпхабанга спалучаюцца традыцыйная лаоская архітэктура і будынкі еўрапейскага тыпу, узведзеныя ў перыяд французскага панавання. Горад складаўся з асобных кварталаў, сфарміраваных вакол будыйскіх манастыроў. Традыцыйныя жылыя дамы будаваліся пераважна з дрэва, а храмы — з цэглы і каменю.[5][3]
Сярод помнікаў вылучаецца храм Ват Сіенг-Тхонг, пабудаваны ў 1560 годзе пры каралі Сетхатыраце. Захаваліся таксама будыйскія храмы XVI—XIX стагоддзяў, ступа Чамсі, Каралеўскі палац і бібліятэка старажытных рукапісаў.[5][2]
Пры ўключэнні горада ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА былі адзначаны захаванасць яго гістарычнай структуры і спалучэнне лаоскай і еўрапейскай архітэктурных традыцый. Аб'ект унесены ў спіс паводле крытэрыяў II, IV і V.[4]
Насельніцтва
[правіць | правіць зыходнік]Падчас французскай экспедыцыі па Меконгу ў 1867 годзе Франсіс Гарнье ацэньваў насельніцтва Луангпхабанга прыкладна ў 8 тысяч чалавек.[6] У пачатку XX стагоддзя ў горадзе налічвалася каля 9 тысяч жыхароў.[7]
Паводле перапісу 2005 года, гарадское насельніцтва Луангпхабанга складала 55 027 чалавек, а паводле перапісу 2015 года — 66 781 чалавек.[8][1]
| 2005 | 2015 |
|---|---|
| 55 027 | 66 781 |
Гаспадарка і транспарт
[правіць | правіць зыходнік]Луангпхабанг — гандлёвы і культурны цэнтр паўночнага Лаоса. У горадзе вырабляецца рыс і драўніна, развіты мастацкія рамёствы.[2]
У горадзе дзейнічае міжнародны аэрапорт. У снежні 2021 года адкрыта чыгуначная станцыя на лініі В'енцьян — Батэн, якая злучыла лаоскую сталіцу з мяжой Кітая.[9]
Гл. таксама
[правіць | правіць зыходнік]Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Луангпрабанг // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 353. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
- Лаос // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. — Мінск: БелЭн, 1999. — Т. 9: Кулібін — Малаіта / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — С. 128—130. — ISBN 985-11-0155-9.
- Лоўчая Л. В. Меконг // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. — Мінск: БелЭн, 2000. — Т. 10: Малайзія — Мугаджары / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — С. 261. — ISBN 985-11-0169-9.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- 1 2 Results of Population and Housing Census 2015 (PDF)(англ.). Vientiane: Lao Statistics Bureau. 2016. p. 101. Праверана 15 ліпеня 2026.
- 1 2 3 4 Луангпрабанг // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 353. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
- 1 2 3 4 5 Town of Luang Prabang (англ.). UNESCO World Heritage Centre. UNESCO. Праверана 15 ліпеня 2026.
- 1 2 Decision 19 COM VIII.C.1: Inscription — The Town of Luang Prabang (англ.). UNESCO World Heritage Centre. UNESCO (10 верасня 1995). Праверана 15 ліпеня 2026.
- 1 2 3 4 Лаос // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск : БелЭн, 1999. — Т. 9 : Кулібін — Малаіта / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — С. 128—130. — ISBN 985-11-0155-9.
- ↑ Further India: Being the Story of Exploration from the Earliest Times in Burma, Malaya, Siam and Indo-China(англ.). Праверана 15 ліпеня 2026.
- ↑ Luang-Prabang. Encyclopædia Britannica(англ.) (11 ed.). 1911. Праверана 15 ліпеня 2026.
- ↑ Results from the Population and Housing Census 2005(англ.). Vientiane: Lao Statistics Bureau. 2005.
- ↑ The Laos–China Railway Project (англ.). Laotian Times (28 лютага 2018). Праверана 15 ліпеня 2026.