Перайсці да зместу

Людміла Малінаўскайце-Шлюпене

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Людміла Малінаўскайце-Шлюпене
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння 14 лютага 1864(1864-02-14) ці 4 лютага 1864(1864-02-04)[1]
Месца нараджэння
Дата смерці 7 чэрвеня 1928(1928-06-07) (64 гады) ці 7 красавіка 1928(1928-04-07)[1] (64 гады)
Месца смерці
Пахаванне
Грамадзянства
Муж Ёнас Шлюпас[d]
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці паэтка, пісьменніца
Мова твораў літоўская мова

Людмі́ла Малінаўска́йце-Шлюпе́не, часам Людвіка (літ.: Liudmila Malinauskaitė-Šliūpienė; 14 лютага 1864, вёска Ручыней, Пакройскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя — 7 чэрвеня 1928, Коўна, Літва) ― літоўская паэтэса, пісьменніца, перакладчыца, грамадская дзяячка.

Біяграфія

[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзілася ў сям’і паланізаваных памешчыкаў. У 1879 годзе сям’я пераехала ў Мітаву (цяпер Елгава), дзе Людвіка Малінаўскайце пазнаёмілася з Ёнасам Шлюпасам, які пазней стаў актыўным удзельнікам нацыянальна-вызваленчай барацьбы Літвы. Ё. Шлюпас моцна паўплываў на фарміраванне яе светапогляду. Дзякуючы яго ўплыву пачала пісаць вершы і апавяданні па-літоўску; дэбютавала ў друку ў 1883 годзе пад псеўданімам Эгле (Eglė, гэта значыць «яліна»)[2].

У 1885 годзе паэтэса пераехала ў Нью-Ёрк па запрашэнні Ёнаса Шлюпаса, які добра ўладкаваўся ў ЗША. Пазней выйшла замуж за Ё. Шлюпаса. Пасля гэтага яна актыўна ўдзельнічала ў грамадскай дзейнасці і дапамагала яму выдаваць літоўскія газеты. Працавала і ў швейнай майстэрні[3].

Л. Малінаўскайце была каталічкай, але падтрымлівала мужа, які станавіўся ўсё больш антырэлігійным і адмовіўся хрысціць дзяцей[3].

35 год пражыла ў ЗША. Пасля Першай сусветнай вайны разам з мужам і дзецьмі вярнулася ў Літву[4].

Хварэла, мела праблемы з шчытападобнай залозай. Памерла 7 чэрвеня 1928 ў Коўне. Пахаваная на евангеліцкіх ковенскіх могілках[4].

Творчасць

[правіць | правіць зыходнік]

Першыя вершы надрукавала ў газеце «Aušra» (1883—1884). У Злучаных Штатах яна публікавала свае творы ў газетах «Unija» (1884), «Lietuviškasis balsas» (1885—1888), «Vienybė lietuvninkų» (1890) і «Naujoji gadynė»[5].

У сваёй паэзіі яна адлюстроўвала літоўскае мінулае і культуру, апявала духоўныя і маральныя каштоўнасці — патрыятызм, гераізм, братэрства. Па-народнаму пісала ў вершах пра жаночыя пачуцці і спадзевы. У паэтычным творы адчуваюцца антыклерыкальныя матывы (верш «Ant myrio J. Andriukaičio»)[6].

Пісала натуралістычныя апавяданні пра жыццё простых вясковых людзей (апавяданні «Pagailėtini», «Drąsumas moteriškės»)[7].

Стварыла камедыю «Netikėtai» (Нечакана, 1910). Разам з Ё. Шлюпасам напісала лемантар для пачатковай школы (1886)[5].

Ліставалася з польскай пісьменніцай Марыяй Радзевіч. Пераклала некаторыя яе тэксты на літоўскую мову.

Восем вершаў Малінаўскайце былі перакладзены на рускую мову Ганнай Ахматавай і апублікаваныя ў 1962 годзе[8].

Іншая дзейнасць

[правіць | правіць зыходнік]

Людвіка (Людміла) Малінаўскайце-Шлюпене таксама актыўна выступала публічна як на літоўскія патрыятычныя тэмы, так і на тэму правоў жанчын. У 1894 г. яна ўдзельнічала ў арганізацыі Таварыства святой Ганны, першага літоўскага жаночага таварыства ў Чыкага[5].

Творы

[правіць | правіць зыходнік]
  • Abėcėla ir taip mokintuvė dėl vaikų, 1886 (разам з мужам)
  • Netikėtai, п’еса, 1910.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ а б Deutsche Nationalbibliothek Record #1037902742 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016. Праверана 20 ліпеня 2025.
  2. ↑ Gaigalaitė, Vita (2008-12-22). «Liudmila Malinauskaitė-Šliūpienė». Visuotinė lietuvių enciklopedija. Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras, https://www.vle.lt/straipsnis/liudmila-malinauskaite-sliupiene/
  3. ↑ а б Dambrauskaitė, Ramunė, «Liudvikos Malinauskaitės-Šliūpienės ir Jono Šliūpo šeimos istorija». Šiaulių naujienos, Vol. 202, 17.10. 2014, http://www.snaujienos.lt/kultura-ir-pramogos/8722-liudvikos-malinauskaits-lipiens-ir-jono-lipo-eimos-istorija.html
  4. ↑ а б Daugirdaitė-Sruogienė, Vanda, «„Aušros“ moterys» // Draugas. Mokslas, menas, literatūra, 8.10. 1983, 200 (35): 3-4, http://www.draugas.org/archive/1983_reg/1983-10-08-PRIEDAS-DRAUGAS-i5-8.pdf
  5. ↑ а б в P. Naujokaitis Lietuvių literatūros istorija t. 1 Brooklyn 1973.
  6. ↑ Skurdenienė, Irena, «Amžiaus pabaigos (1883—1900) poezija». In Girdzijauskas, Juozas (ed.). Lietuvių literatūros istorija: XIX amžius, Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2001, pp. 463—465.
  7. ↑ Gaigalaitė, Vita (2008-12-22). «Liudmila Malinauskaitė-Šliūpienė». Visuotinė lietuvių enciklopedija. Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras, https://www.vle.lt/straipsnis/liudmila-malinauskaite-sliupiene/
  8. ↑ Литовские поэты XIX века. Ленинград: Советский писатель, 1962 (Библиотека поэта. Большая серия). С. 274—285.

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]
  • Liudvika Malinauskaitė-Šliūpienė // Įžymios Lietuvos moterys: XIX a. antroji pusė-XX a. pirmoji pusė, Dalia Marcinkevičienė, Vilniaus Universiteto leidykla, 1997, p. 98-111.

Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Людміла_Малінаўскайце-Шлюпене&oldid=4854290"