Малайзія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Малайзія
Malaysia
Flag of Malaysia.svg Герб Малайзіі
Сцяг Малайзіі Герб Малайзіі
Location Malaysia ASEAN.svg
Дэвіз: «Bersekutu Bertambah Mutu»
«Адзінства — гэта моц»
Гімн: «Negaraku»
Заснавана 16 верасня 1963
Афіцыйная мова Малайзійская (a)
Сталіца Куала-Лумпур
Найбуйнейшыя гарады Куала-Лумпур, Джахор-Бару, Іпах, Шах-Алам, Петалінг-Джая
Форма кіравання Федэратыўная парламентарная выбарчая манархія
Янг ді-Пертуан Агонг
Прэм'ер-міністр
Абдул Халім
Наджыб Разак
Дзярж. рэлігія Іслам (сунізм)
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
67-я ў свеце
329.847 км²
0,3
Насельніцтва
• Ацэнка (2015)
• Перапіс (2010)
Шчыльнасць

30.513.848[1] чал.
28.334.135[2] чал.
92 чал./км²  (116-я)
ВУП (ППЗ)
  • Разам (2014)
  • На душу насельніцтва

$769,4 млрд[1]  (29-ы)
$25.833
ВУП (намінал)
  • Разам (2014)
  • На душу насельніцтва

$338,1 млрд[1]  (28-ы)
$12.127
ІРЧП (2014) 0,779[3] (высокі) (62-ы)
Этнахаронім Малайзійцы
Валюта Малайзійскі рынгіт (RM, MYR)
Інтэрнэт-дамен .my
Код ISO MY
Тэлефонны код +60
Часавыя паясы +8
a. Мясцовы літаратурны стандарт малайскай мовы

Малайзія (малайз.: Malaysia [məlejsiə]; англ.: [məˈleɪʒə] або [məˈleɪsiə]) — дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі, на поўдні паўвострава Малака і ў паўночнай частцы вострава Барнеа. Клімат — экватарыяльны, гарачы і вільготны. Агульная плошча 329,8 тыс. кв. км. Сталіца – Куала-Лумпур (1,5 млн. чал.). Адміністрацыйным цэнтрам краіны, куды з 2003 перанесеныя ўрадавыя ўстановы, з'яўляецца Путраджая. Нацыянальны дзень 31 жніўня. Дзяржаўная мова малайзійская. Мусульмане складаюць большасць насельніцтва – каля 60%. Адміністрацыйнае дзяленне: 13 штатаў і тры федэральныя тэрыторыі.

Дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

Федэратыўная канстытуцыйная манархія падобная да Вестмінстэрскай сістэмы. Янг ді-Пертуан Агонг (кароль) абіраецца на 5 гадоў з ліку дзевяці султанаў штатаў. У снежні 2011 афіцыйна ўступіў на сталец Абдул Халім.

Заканадаўчая ўлада прадстаўленая двухпалатным Парламентам. Верхняя палата — Сенат. Ніжняя, Палата Прадстаўнікоў, фармуецца на тэрмін 5 гадоў па выніках усеагульных прамых выбараў.

Выканаўчую ўладу здзяйсняе Кабінет на чале з Прэм'ер-міністрам Наджыбам Радзакам.

У Малайзіі дзейнічаюць каля 40 буйных палітычных партый. Дамінуючыя пазіцыі ва ўнутрыпалітычным жыцці займае кааліцыя Нацыянальны фронт (13 партый). Вядучая роля ў ёй належыць найбуйнейшай, фактычна кіруючай партыі – Аб'яднанай малайскай нацыянальнай арганізацыі (АМНА). Найболей уплывовая апазіцыйная партыя Панмалайзійская ісламская партыя (ПАС).

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва 26,6 млн.чал., з іх 65% малайцы і роднасныя ім этнасы, 26% кітайцы, 8% індыйцы і іншыя выхадцы з Паўднёвай Азіі, 1-2% - еўрапейцы і інш.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Па асноўных эканамічных паказчыках Малайзія ўваходзіць у лік новых індустрыяльных краін. У 2007 годзе рост ВУП склаў 6% (у 2006 – 5,9%).

Найбуйнейшым сектарам эканомікі з'яўляецца сфера паслуг 50% ВУП. У 2007 Малайзію наведалі больш 20,7 млн. турыстаў. Найболей дынамічна развіваецца апрацоўчая прамысловасць, якая складае 30% ВУП. Галоўны яе сектар – выпуск арыентаванай на экспарт электроннай і электратэхнічнай прадукцыі. На здабываючую прамысловасць (нафта, газ, волава і інш.) прыходзіцца 7% ВУП. Удзельная вага сельскай гаспадаркі 8% ВУП (звыш 50% сусветнай вытворчасці пальмавага алею, 3-е месца ў свеце па вытворчасці натуральнага каўчука).

Краіна ў ліку асноўных сусветных вытворцаў інтэгральных схем, кандыцыянераў, радыё- і тэлевізійнай апаратуры. Малайзія мае ўласнае аўтамабілебудаванне (тры нацыянальных аўтамабільных прадпрыемства — «Пратон», «Перадуа», «Хайком»).

Знешнегандлёвае абарачэнне Малайзіі, якая ўваходзіць у першую дваццатку дзяржаў свету па гэтым паказчыку, у 2007 склала 324,2 млрд. дол. ЗША (у 2006 - 285,3 млрд. дол.). Экспарт у асноўным прадстаўлены гатовымі вырабамі — электроніка і электратэхніка, а таксама прадукцыя хімічнай прамысловасці. У імпарце галоўнымі артыкуламі з'яўляюцца тавары прамежкавага спажывання (кампаненты і паўфабрыкаты для вытворчасці гатовых вырабаў). Асноўныя гандлёвыя партнёры ЗША, Сінгапур, Японія і Кітай. Аб'ём прамых замежных інвестыцый у 2007 склаў больш 6 млрд.дол. Найбуйнейшымі інвестарамі застаюцца Японія і ЗША.

Прыбытак на душу насельніцтва дасягнуў $6,4 тыс. Узровень інфляцыі ў 2007 – 4%, беспрацоўя – 3,3%. З 2005 уведзены плаваючы курс нацыянальнай валюты, які ў сярэднім складае 3,5 рынггіта за 1 дол. ЗША. Знешні доўг – 50,3 млрд. дол. ЗША.

Узброеныя сілы[правіць | правіць зыходнік]

Узброеныя сілы налічваюць 111,5 тыс. чал.: сухапутныя войскі 85 тыс.чал., ВМС 14 тыс.чал., ВПС 12,5 тыс.чал. Колькасць паліцыі каля 95 тыс.чал.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Малайзія ў тэмах