Манумент Перамогі (Мінск)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Славутасць
Манумент Перамогі
Minsk obelisk.jpg
53°54′30″ пн. ш. 27°34′28″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Горад Мінск
Аўтар праекта Г. У. Заборскі
Дата заснавання 1954
Дата пабудовы 1954 год

Манумент Перамогі (Мінск Цэнтр)
Манумент Перамогі
Манумент Перамогі

Манумент Перамогі — манумент-абеліск у сталіцы Беларусі горадзе Мінску ў гонар воінаў Савецкай Арміі, партызанаў і падпольшчыкаў, якія здзейснілі гераічны подзвіг у гады Вялікай Айчыннай вайны.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Спачатку размясціць велічны помнік Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне ў Мінску планавалася ў іншым месцы. Манумент, згодна з зацверджанымі афіцыйна ўмовамі конкурсу, абвешчанага ў 1946 годзе, павінны былі збудаваць «на Галоўнай плошчы цэнтральнага ансамбля горада». А вакол гэтай плошчы павінны былі паўстаць адміністрацыйныя будынкі. Ужо існуючыя аб’екты (будынак Цэнтральнага камітэта КП(б)Б, акруговы Дом афіцэраў і сквер) уключаліся да зноў створанага ансамбля. Такім чынам, спачатку манумент павінен быў быць збудаваным прыкладна ў раёне Кастрычніцкай плошчы. Аднак, першапачатковая задума была зменена — планаваную вышыню помніка 48 метраў паменшылі аж на 10 метраў, а плануемы матэрыял абеліска белы мармур быў зменены на шэры граніт[1].

У 1950 годзе Упраўленне па справах архітэктуры пры СМ БССР абвясціла конкурс на стварэнне праекта помніка-манумента воінам і партызанам. Удзел у конкурсе прынялі 70 архітэктараў і скульптараў Масквы, Ленінграда, Мінска, Рыгі і іншых гарадоў. Першая прэмія была прысуджана праекту пад дэвізам «Беларусь» архітэктараў-мастакоў з Мінска Г. В. Заборскага і В. А. Караля.

Па словах Г. Заборскага, ідэя помніка ўзнікла яшчэ ў 1942 годзе, паколькі яго стваральнік цвёрда быў упэўнены ў перамозе СССР у вайне. Непасрэдна да ўсталявання манумента на плошчы знаходзіўся сімвалічны камень, абгароджаны вісячымі ланцугамі на 4 невялікіх слупах.

Манумент Перамогі ўначы, 2000-я

Граніт на абліцоўку Манумента Перамогі быў дастаўлены з-пад Днепрапятроўска і Жытоміра (Украіна), мазаіку для Ордэна Перамогі даслалі з Акадэміі мастацтваў Ленінграда, а разьбу на граніце спраўдзілі ўкраінскія муляры; бронзавыя ж гарэльефы, меч і вянкі адлівалі ленінградскія майстры заводу «Манументскульптура».

Урачыстае адкрыццё помніка было прысвечана да 10-й гадавіны вызвалення Беларусі ад акупацыйных нямецкіх войскаў, і адбылося ў 1954 годзе. З тых часоў манумент з’яўляецца упрыгажэннем сталіцы Беларусі, а таксама месцам правядзення розных мерапрыемстваў у гонар подзвігу савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне, у прыватнасці ў чарговыя гадавіны Дня Перамогі.

У дзень 17-годдзя з дня вызвалення Мінска 3 ліпеня 1961 года ў падножжа манумента Перамогі быў запалены Вечны агонь.

9 мая 1992 года праваахоўныя органы, падпарадкаваныя старшыні Савета міністраў Вячаславу Кебічу, не прапусцілі ўскласці кветкі да манумента ў час афіцыйнай цырымоніі калону БНФ, на чале якой ішлі дэпутаты Вярхоўнага Савета Беларусі Сяргей Навумчык і Зянон Пазняк, а таксама пісьменнік-франтавік Васіль Быкаў. 3 ліпеня, у дзень 50-годдзя вызвалення Беларусі ад нацысцкай акупацыі, сітуацыя паўтарылася. Сярод тых ветэранаў, каго не прапусцілі да помніка апынуўся і яго аўтар — архітэктар Георгій Заборскі, пра што ён пазней выказаўся так[2]:

" Я быў тройчы паранены, чацвёртую рану мне нанеслі тут. Хто і чаму вырашыў не пускаць мяне да помніка, які я ствараў сваім сэрцам? "

Апошнія аднаўленчыя работы на плошчы Перамогі, у тым ліку і звязаныя з манументам Перамогі, здзяйсняліся ў сярэдзіне 2000-х гадоў. Зараз (канец 2000-х) плошча і помнік добра ўпарадкаваны, працуе асвятленне і падсвятленне манумента.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Манумент Перамогі узведзены ў цэнтры горада — па сярэдзіне плошчы Перамогі, і з’яўляецца, такім чынам, цэнтрам вялікага архітэктурнага ансамбля. Манумент добра праглядаецца з многіх кропак прылеглага раёна і паркаў каля ракі Свіслач[3].

Гарэльеф «9 мая 1945 года»

Аўтары помніка — архітэктары Георгій Заборскі, Уладзімір Кароль, скульптары Заір Азгур, Андрэй Бембель, Аляксей Глебаў, Сяргей Селіханаў

Мінскі Манумент Перамогі ўяўляе сабой чатырохгранны абеліск вышынёй 38 метраў, абліцаваны шэрым гранітам і завершаны Ордэнам «Перамогі», выкананым у бронзе і смальтавай мазаіцы.

Тэму агульнанароднага подзвігу раскрываюць шматфігурныя кампазіцыі бронзавых тэматычных гарэльефаў: «9 мая 1945 года», «Савецкая Армія ў гады Вялікай Айчыннай вайны», «Партызаны Беларусі», «Слава загінуўшых героям».

Чатыры бронзавых вянка вакол абеліска сімвалізуюць чатыры франты, байцы якіх прымалі ўдзел у вызваленні Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Зноскі

  1. Плошча Перамогі (Мінск) на www.minsk-old-new.com («Мінск стары і новы. Мінск на фотаздымках.», + інфо) (руск.) 
  2. Як Быкава не пускалі на плошчу Перамогі
  3. Минск. Монумент Победы // у кн. Белоруссия, Литва, Латвия, Эстония. Справочник-пуеводитель. (серия: «Памятники искусства Советского Союза»), М.: Искусство, Эдицион Лейпциг, стар. 356 (руск.) 

Крыніцы і спасылкі[правіць | правіць зыходнік]