Мастацкія акадэміі

Групавы партрэт членаў Брытанскай акадэміі мастацтваў, 1771-72. Ёган Ёзэф Цафані

Маста́цкія акадэ́міі — установы, найчасцей дзяржаўныя, якія з’яўляюцца навукова-творчымі цэнтрамі ў пытаннях класічных мастацтваў, а таксама вышэйшыя (часам прыватныя) мастацкія школы.

Гісторыя

Узнікненне

Першапачаткова акадэміі мастацкія, што ўзніклі ў Італіі ў XVI стагоддзі, былі свабоднымі аб’яднаннямі мастакоў, якія вывучалі мастацтва антычнасці і прыёмы майстроў Адраджэння, надаючы вялікае значэнне малюнку як асноўнай форме мастацтва.

Першая ўласна акадэмія мастацкая была створана ў Парыжы ў 1648 годзе як Каралеўская акадэмія жывапісу і скульптуры. У ёй на аснове прынцыпаў класіцызму былі распрацаваны правілы так званага «вялікага стылю» прыдворнага арыстакратычнага мастацтва. На ўзор парыжскай былі створаны акадэміі ў Вене (1692), Берліне (1694), Лондане (1768) і іншых гарадах.

У 1757 годзе была створана першая расійская акадэмія мастацкая ў Пецярбургу, якая існавала да 1918 года. У ёй вучыліся і мастакі з Беларусі: Л. Альпяровіч, С. Богуш-Сестранцэвіч, В. Ваньковіч, А. Гараўскі, Ф. Гарэцкі, Ф. Дмахоўскі, К. Кукевіч, Ф. Рушчыц, Н. Сілівановіч, Б. Тамашэвіч, І. Трутнеў, І. Хруцкі і іншыя.

XIX стагоддзе. Акадэмізм і рэалізм

У XIX стагоддзі многія акадэміі мастацкія ператварыліся ў цэнтры афіцыйнага мастацтва і праваднікоў ідэалістычнай эстэтыкі, стаўшы тормазам у развіцці прагрэсіўнага мастацтва. Паміж мастакамі-рэалістамі і прадстаўнікамі акадэмічнага мастацтва ішла барацьба. Тым не менш, Пецярбургская акадэмія мастацтваў, як і многія іншыя, захавала сваё значэнне як школа прафесійнага майстэрства. У гэты ж перыяд на Захадзе акадэміямі часам называлі прыватныя мастацкія студыі, напрыклад, Акадэмія Жуліяна ў Парыжы.

XX—XXI стагоддзі

У 1933 годзе ў Ленінградзе была створана як ВНУ Усерасійская акадэмія мастацтваў, якая ў 1947 годзе была рэарганізавана ў Акадэмія мастацтваў СССР (Масква). З 1991 года яна носіць назву Расійская акадэмія мастацтваў.

На Беларусі з 1991 года працуе Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў.

Літаратура

• Акадэміі мастацкія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — С. 178. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).