Музычная бурса

Музычная бурса — інтэрнат пры езуіцкіх калегіумах у XVII—XVIII стагоддзях. Ствараліся для падтрымкі немаёмных студэнтаў, якія не маглі аплачваць пражыванне за ўласныя сродкі. Своеасаблівай платай за жыццё ў бурсе быў абавязак займацца музыкай і ўдзельнічаць у касцельных спевах^[1].

Гісторыя ўзнікнення

Традыцыйна езуіты крытычна ставіліся да выкарыстання музыкі і спеваў у касцёлах. У пачатковы перыяд сваёй дзейнасці ў Вялікім Княстве Літоўскім яны дапускалі толькі ігру на ўжо існуючых арганах. Аднак пад ціскам вернікаў езуіты пайшлі на больш шырокае ўвядзенне музыкі ў сваіх храмах. Гэта было дазволена ўладамі ордэна ў Рыме пры ўмове, што духоўнымі спевамі будзе займацца выключна свецкая вучнёўская моладзь. Гэты абавязак быў ускладзены на музычныя бурсы^[1].

Арганізацыя і дзейнасць

Пры бурсах арганізоўваліся вакальныя гурты і аркестры. Бурсакі спявалі ў касцёлах, гралі падчас касцельных, школьных і грамадскіх урачыстасцей, а таксама ўдзельнічалі ў тэатральных пастаноўках навучэнцаў калегіума (школьны тэатр). У некаторых выпадках выступленні бурсакоў дапускаліся ў іншых касцёлах і пры дварах шляхты^[1].

На чале музычнай бурсы стаяў рэгент (прэфект), якому дапамагаў старэйшы з бурсакоў. Колькасць навучэнцаў у бурсе звычайна не перавышала дзесяці чалавек.

Тэрмін навучання звычайна складаў 3 гады. Пасля заканчэння гэтага курсу старэйшыя бурсакі яшчэ на працягу 3 гадоў перадавалі свае веды малодшым навучэнцам. Некаторыя з выхаванцаў заставаліся ў бурсе пасля навучання ўжо ў якасці настаўнікаў і атрымлівалі за сваю працу аплату^[1].

Геаграфія

Музычныя бурсы адыгралі вялікую ролю ў фарміраванні музычнай культуры Вялікага Княства Літоўскага. Яны дзейнічалі пры многіх калегіумах^[1]:

Пры Полацкім калегіуме — існавала з 1597 года.
Пры Нясвіжскім калегіуме — прыкладна з 1610 года.
Пры Берасцейскім калегіуме — прыкладна з 1630 года.
Пры Пінскім калегіуме — прыкладна з 1645 года.
Пры Ковенскім калегіуме — заснавана ў 1650 годзе П. Шукштам.
Пры Віленскай акадэміі — заснавана ў 1651 годзе дэканам Жабінскім.
Пры Віцебскім калегіуме — з 1673 года.

Таксама вядома пра існаванне музычнай бурсы пры Жыровіцкім манастыры^[1].

Крыніцы

1 2 3 4 5 6 Бурса музычная // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.

Літаратура

Бурса музычная // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.
Дадиoмова О. В. Музыкальная культура городов Белоруссии в XVIII веке. — Минск, 1992.
Дадзіёмава В. У. З гісторыі музычнай бурсы пры Віцебскім езуіцкім калегіуме // Віцебскі сшытак. 1995. № 1.
Ліхач Т. Музычныя бурсы езуітаў на Беларусі // Мастацтва. 1995. № 6.

[ЭВКЛ3-1] 1 2 3 4 5 6 Бурса музычная // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.

[1]