Мінскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Мінскі раён
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна Беларусь
Уваходзіць у Мінская вобласць
Адміністрацыйны цэнтр Мінск
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 56,14 %, руская 36,88 %
Размаўляюць дома: беларуская 16,62 %, руская 73,27 %[1]
Насельніцтва (2015)
202 600 чал,[2] (2-е месца)
Нацыянальны склад беларусы — 84,58 %,
рускія — 9,23 %,
украінцы — 1,56 %,
іншыя — 4,63 %[1]
Плошча 1 902,66[3] км²
(8-е месца)
Вышыня
над узроўнем мора
 • Найвышэйшы пункт


 342,2 м
Мінскі раён на карце
Часавы пояс UTC+3
Паштовыя індэксы 223 0xx
Код аўтам. нумароў 5
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Мінскі раён на Вікісховішчы

Мі́нскі раё́н — раён у складзе Мінскай вобласці. Утвораны 29 чэрвеня 1934, у сучасных межах з 2012 года. Падзелены на 18 сельсаветаў. Размешчаны ў цэнтры Мінскай вобласці, працягласць з поўначы на поўдзень больш 66 км, з захаду на ўсход каля 60 км. Мяжуе з 9 раёнамі Мінскай вобласці: Лагойскім, Смалявіцкім, Чэрвеньскім, Пухавіцкім, Уздзенскім, Дзяржынскім, Валожынскім, Маладзечанскім, Вілейскім раёнамі Мінскай вобласці. Працягласць з поўначы на поўдзень складае больш за 70 км, з захаду на ўсход каля 61 км. Насельніцтва на 1 студзеня 2018 года — 225 684 чалавека.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Вялікая частка раёна размешчаная на Мінскім узвышшы, паўднёва-ўсходняя частка на Цэнтральнабярэзінскай раўніне. Паверхня раёна ўзвышаная, 92 % яе ляжыць на вышынях 180—250 м над узроўнем мора, максімальная вышыня — гара Лысая (342 м).

Маюцца радовішчы мінеральнай вады, цагляная сыравіна, пямкова-жвіровы матэрыял і будаўнічы пясок.

Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,9 °C, ліпеня 17,7 °C. Сярэдняя колькасць ападкаў — 698 мм. Вегетацыйны перыяд — 186 дзён.

На тэрыторыі раёна размешчаны Прылуцкі лясны заказнік.

Гідраграфія[правіць | правіць зыходнік]

Найвялікшыя рэкі раёна — Пціч і Свіслач. Славутасцю з’яўляюцца вадасховішчы Заслаўскае (Мінскае мора), Крыніца, Дразды, Вяча, Воўкавіцкае, Крылава, Цнянскае. Праз раён праходзіць частка Вілейска-Мінскай і Сіганскай водных сістэм.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Мінскі раён утвораны 29 чэрвеня 1934 года, як Прыгарадны раён. 26 чэрвеня 1935 года быў перайменаваны ў Мінскі раён. З 26 чэрвеня 1938 года ў Мінскай вобласці.

Першапачаткова падзяляўся на 19 сельсаветаў: Апчацкі, Астрашыцка-Гарадоцкі, Бароўскі, Гатаўскі, Грычынскі (31 ліпеня 1937 далучаны да Дзяржынскага раёна), Замастоцкі і Каралішчавіцкі нацыянальныя польскія (25 жніўня 1937 года былі рэарганізаваны ў беларускія), Кайкаўскі, Калодзішчанскі, Крупіцкі, Менскі прыгарадны, Навадворскі, Падгайскі, Папярнянскі, Ратамскі, Самахвалавіцкі, Сеніцкі, Строчыцкі, Трасцянецкі.

У гады Вялікай Айчыннай вайны быў акупіраваны нямецкімі войскамі. На тэрыторыі раёна былі арганізаваны Трасцянецкі лагер смерці, Масюкоўшчынскі лагер смерці. У раёне дзейнічалі Каладзішчанскае, Мінскае і Тарасава-Ратамскае патрыятычныя падполлі, Мінскія падпольныя абкамы КП(б)Б і ЛКСМБ, атрады партызанскіх брыгад «Штурмавая», «За Савецкую Беларусь», 1-й і 2-й Мінскіх, 3-й Мінскай імя Будзённага, імя Чкалава, імя Шчорса, асобныя атрады. Раён вызвалены ў пачатку ліпеня 1944 года ў ходзе Мінскай аперацыі.

8 жніўня 1959 года да раёна былі далучаны Анусінскі, Гаранскі, Гатавінскі, Рагаўскі, Сёмкавагарадоцкі, Слабадскі, Старасельскі, Шаршунскі сельсаветы.

Гаспадарчая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Малочна-мясная жывёлагадоўля, птушкагадоўля. Вырошчваюцца зерневыя і кармавыя культуры, бульба, гародніна. Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў, мэблевай, машынабудаўнічай прамысловасці.

За 1 паўгоддзе 2009 года аб’ём вытворчасці прамысловай прадукцыі склаў 692 млрд.руб. Удзельная вага Мінскага раёна — 11,6 % у агульным аб’ёме вытворчасці прамысловай прадукцыі Мінскай вобласці. Найбольшая ўдзельная вага прамысловай вытворчасці раёна займаюць такія галіны, як харчовая (28,9 %), машынабудаванне і металаапрацоўка (23,3 %), чорная металургія (11,2 %), каляровая металургія (9,6 %), лёгкая прамысловасць (6,0 %).

Да валаўтваральных прамысловым прадпрыемствам у Мінскім раёне належаць: ЗПУП «Кока-Кола Беўрыджыз-Беларусь» — удзельная вага ў раёне 9,3 %; СТАА «АлюмінТэхна» — 10,6 %; РУВП «Мінскдругмет» ДА «Белдругмет» — 6,5 %; СООО «Завод вінаградных вінаў „Дыяніс“» — 5,3 %; СООО «Дарыда» — 6,7 %; ООО «Тарасава МПК» — 4,3 %.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі Брэст — Мінск — Масква, Мінск — Магілёў, Мінск — Гродна. Найбуйнейшыя аўтадарогі: Брэст — Масква, Мінск — Гомель, Мінск — Віцебск, Мінск — Мікашэвічы, Мінск — Гродна, Мінск — Нарач. Вакол Мінска — Мінская кальцавая аўтамабільная дарога.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Захаваліся помнікі архітэктуры і садова-паркавага мастацтва: касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кальвінскі збор (Спаса-Прэабражэнская царква) ў горадзе Заслаўе, палацава-паркавы ансамбль у в. Прылукі, касцёл у в. Раўбічы, Свята-Петра-Паўлаўская царква ў аг. Сеніца, сядзіба ў в. Анопаль, царква і капліца (ХІХ ст.) у в. Астрашыцкі Гарадок, касцёл (2-я палова ХІХ ст.) і сядзіба ў в. Сёмкаў Гарадок і інш.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Мінскі раён налічвае 361 населены пункт, у якіх пражывае 215 404 чалавек (на 1 студзеня 2018)[4].

Колькасць насельніцтва (па гадах)[5]
1996 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
142 600 144 407 145 702 147 194 150 036 145 918 149 652 154 217 158 601 157 497
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
160 647 164 305 168 053 172 818 179 164 188 294 200 115 208 787 215 404

Спорт[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі раёна размешчаны спартыўныя базы «Стайкі» і «Раўбічы». У пасёлку Ратамка дзейнічае коннаспартыўны комплекс, у вёсцы Воўкавічы — воднаспартыўны.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Результаты переписи 2009 года
  2. name=http://www.mrik.gov.by/ru/istoria-i-sovremennost/ Дадзеныя сайта Мінскага раённага выканаўчага камітэта
  3. «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь» (па стане на 1 студзеня 2012 г.) з улікам змен гарадской мяжы г. Мінска, унесенных Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 сакавіка 2012 г. № 141
  4. Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа.
  5. Численность населения по г. Жодино и районам, Главное статистическое управление Минской области

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]