Міхаіл Канстанцінавіч Сеўрук

Міхась Сеўрук
Міхаіл Сеўрук. «Аутапартрэт». 1938
Дата нараджэння	27 лютага 1905(1905-02-27)
Месца нараджэння	Варшава, Царства Польскае, Расійская імперыя
Дата смерці	14 сакавіка 1979(1979-03-14) (74 гады)
Месца смерці	Нясвіж, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць, Беларуская ССР, СССР
Месца пахавання	Нясвіж
Род дзейнасці	мастак
Жанр	жанравы жывапіс і партрэтны жывапіс[d]
Вучоба	Універсітэт Стэфана Баторыя
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Міхаіл Канстанцінавіч Се́ўрук (27 лютага 1905, Варшава — 14 сакавіка 1979, Нясвіж) — беларускі мастак-жывапісец і графік.

Біяграфія

Марка з працай «Жніво» (1937), выдадзеная ў 2005 годзе

Маркіраваны канверт (2020) з карцінай «На сенажаці» (1953)

Нарадзіўся ў Варшаве, дзе на той момант рэвізорам-эканамістам Надвісленскай чыгункі працаваў яго бацька, У 1909 годзе сям’я пераехала ў Брэст, дзе хлопчык пайшоў у першы клас гімназіі. З пачаткам Першай сусветнай вайны сям’я пераехала ў Маскву, дзе на фармаванне зацікаўленасці жывапісам вялікае ўражанне зрабіла наведванне Траццякоўскай галерэі. У 1919 годзе сям’я вярнулася ў мястэчка Сноў, дзе праваслаўным святаром служыў дзед па маці Стэфан. У 1926 годзе скончыў Нясвіжскую гімназію. У 1927 годзе пасля звальнення з тэрміновай службы ў польскай арміі з’ехаў у Вільню, дзе 18 верасня напісаў прашэнне аб залічэнні на мастацкі факультэт Віленскага ўніверсітэта Стэфана Баторыя. Першыя два гады навучання аддаваў перавагу скульптуры ў майстэрні Баляслава Балзукевіча. З трэцяга курса перайшоў у майстэрню да Людаміра Сляндзінскага. Сярод яго любімых настаўнікаў быў таксама Аляксандр Штурман, які вёў майстэрню пейзажу.

Скончыўшы мастацкі факультэт у 1932 годзе, жыў і працаваў у Вільні.

У выставах пачаў удзельнічаць з 1937 года. Разам з Я. Драздовічам, П. Сергіевічам, Я. Горыдам быў адным з арганізатараў Віленскага таварыства мастакоў. Сябраваў з Пётрам Сергіевічам.

З 1939 года жыў у Нясвіжы. У пасляваенны час выкладаў маляванне і чарчэнне ў агульнаадукацыйнай школе, кіраваў мастацкай студыяй пры Доме культуры.

Член Саюза мастакоў БССР з 1946 года.

Памёр у Нясвіжы. Пахаваны на мясцовых могілках.

Творчасць

Аўтар прац у станковым жывапісе і графіцы. Як пісаў В. Шматаў, «у асобных малюнках Сяўрука адчуваецца пэўны ўплыў Сляндзінскага з яго імкненнем да манументалізацыі і абагульнення формы, яе скульптурнасці». Пачатковым працам характэрны рысы рамантызму. Больш познія работы адрозніваюцца народнасцю вобразаў. Сярод мастацкіх прац: тэматычныя жывапісныя кампазіцыі «На ўборцы буракоў» (1936), «Жніво» (1937), «Новы дом» (1968), графічныя творы «Віленская Alma mater» (1937) і інш.

Аўтар вокладак часопіса «Калоссе», зборнікаў вершаў Максіма Танка «На этапах» (1936) і песень Рыгора Шырмы «Наша песня» (1938).

У пасляваенныя гады па-ранейшаму шмат маляваў, пераважна партрэты, выкананыя алоўкам, сангінай, вуглём. Большасць карцін 1960-70-х прысвечана людзям калгаснай вёскі.

Працы Сеўрука захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, музеях Вільні, квартэры-музеі, а таксама ў фондах Нясвіжскага раённага гісторыка-краязнаўчага музея (1114 работ).

У 2024 годзе вярнуліся з-за мяжы 15 твораў жывапісу і графікі М. Сеўрука, якія перададзены ў склад нясвіжскіх музейных фондаў.

Памяць

• У 1980 годзе ў Палацы Мастацтваў упершыню адбыўся шырокі паказ творчасці М. Сеўрука.
• Мемарыяльная дошка ў Нясвіжы (1989, скульптар У. Слінчанка).
• 9 ліпеня 1996 у Нясвіжы адкрыта кватэра-музей Міхася Сеўрука, у 2013 годзе экспазіцыя была пашыраная і абноўленая.
• У 2005 годзе (да 100-годдзя мастака) прайшла юбілейная выстава ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
• 27 лютага 2025 года ў Палацавым будынку Нясвіжа адчынілася выстаўка, прымеркаваная да 120–годдзя з дня нараджэння мастака. Выдадзены ілюстраваны каталог выстаўкі.
• 17 кастрычніка 2025 — 14 студзеня 2026 года ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь працавала рэтраспектыўная выстаўка «Міхась Сеўрук. Ідылія» да 120–годдзя з дня нараджэння мастака. У экспазіцыі было прадстаўлена больш за 120 твораў жывапісу і графікі з калекцый музеяў Беларусі і прыватных збораў, рэдкія архіўныя фотаздымкі.

Вонкавыя выявы
Работы Міхася Сеўрука
	«Жняя»
	«Старыя хаты над Віленкай»
	«Жніво»
	«Дзяўчаты»
	«На сенажаці»
	«Групавы партрэт дзяцей»
	«Аўтапартрэт»
	«Зіма ў вёсцы»

Літаратура

• Салодкіна Л. У, Купава М. М. Сеўрук Міхаіл Канстанцінавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 356—357. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
• Се́ўрук Міхаіл Канстанцінавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 659. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
• Міхаіл Сеўрук. Жывапіс. Графіка. Альбом / складальнік і кіраўнік праекта М. Н. Канавалаў. — Мн .: Паліграфкамбінат, 2012. — 102 с. — 1 025 экз. — ISBN 978-985-6791-69-0.
• Гваздзёў С. Міхаіл Сеўрук: Мастак з Божай міласці. — Мн .: Харвест, 2015. — 64 с. — (100 выдатных дзеячоў беларускай культуры). — 1 000 экз. — ISBN 978-985-18-3705-8.

Спасылкі

• Біяграфія М. Сеўрука на старонцы Нацыянальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Нясвіж» Ч.1 (нявызн.).
• Біяграфія М. Сеўрука на старонцы Нацыянальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Нясвіж» Ч.2 (нявызн.).
• 10 фактаў пра класіка беларускага мастацтва Міхася Сеўрука (бел. (тар.)) // Сайт «Радыё Свабода» 27 лютага 2020
• Выстава мастакоў віленскай школы адкрылася ў Менску // Сайт «Радыё Свабода» 16 снежня 2016
• Наталья Писарева Уездный мастер // Партал «Беларусь Сегодня» 19.10.2007
• Міхаіл Сеўрук. Знаёмства з Майстрам (2014) Архівавана 9 мая 2019.
• Творчасць Міхася Сеўрука // Нясвіжскія навіны Архівавана 4 сакавіка 2016.
• Вечарына памяці «Святло таленту», прысвечаная 110-годдзю з дня нараджэння мастака М. К. Сеўрука // Дзяржаўная ўстанова «Нясвіжскі гісторыка-краязнаўчы музей» Архівавана 4 сакавіка 2016.
• Сеўрук Міхась (Міхаіл Канстанцінавіч) на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»