Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі
Mikhail Tukhachevsky.jpg
Дата нараджэння

16 лютага 1893(1893-02-16)[1][2]

Месца нараджэння

Смаленская губерня, Расійская імперыя ці Сафонаўскі раён[d], Смаленская вобласць

Дата смерці

12 чэрвеня 1937(1937-06-12)[1][2][…] (44 гады)

Месца смерці

Масква, РСФСР, СССР[4][5][…]

Альма-матар

Аляксандраўскае ваеннае вучылішча[d]

Прыналежнасць

Flag of Russia.svg Расійская імперыя
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg СССР
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1937–1954).svg Расія[7][8][9]
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1937–1954).svg РСФСР[10][11][12]

Званне
Маршал Савецкага Саюза —  1935
Камандаваў

Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія

Бітвы/войны

Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна ў Расіі і Польска-савецкая вайна

Узнагароды і прэміі

Узнагароды Расійскай імперыі:

Ордэн Святога Уладзіміра IV ступені з мячамі і бантам
Орден Святой Анны II степени с мечами
Ордэн Святой Ганны 3 ступені з мячамі і бантам
Ордэн Святой Ганны IV ступені
Ордэн Святога Станіслава III ступені

Савецкія ўзнагароды:

Ордэн Леніна Ордэн Чырвонага Сцяга
Ганаровая рэвалюцыйная зброя
Commons-logo.svg Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі на Вікісховішчы

Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі (руск.: Михаи́л Никола́евич Тухаче́вский; 16 лютага 1893 — 12 чэрвеня 1937) — савецкі ваенны дзеяч, Маршал Савецкага Саюза (1935). Прасунуўся па службовай лесвіцы ў часы Грамадзянскай вайны. Разам з В. К. Путнам, І. Э. Якірам, І. П. Убарэвічам рэпрэсіраваны ў 1937 годзе па «справе ваенных», рэабілітаваны ў 1957 годзе.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 16 лютага 1893 года на Смаленшчыне. Скончыў 1-ы Маскоўскі кадэцкі корпус (1912), потым Аляксандраўскае ваеннае вучылішча (1914) Падчас Першай сусветнай вайны служыў на Заходнім фронце, камандаваў ротай. У лютым 1915 года трапіў у палон. Збег з палону ў верасні 1917 года і ў кастрычніку вярнуўся ў Расію, дзе неўзабаве далучыўся да кампартыі бальшавікоў і Чырвонай Арміі.

Падчас Грамадзянскай вайны камандаваў рознымі арміямі Усходняга і Каўказскага франтоў. Падчас вайны Савецкай Расіі з Польшчай (1919—1921 гг.) ажыццявіў наступленне на тэрыторыю Польшчы ў ліпені 1920 года, але ў жніўні яго войскі былі разбіты, у выніку чаго Заходняя Украіна і Заходняя Беларусь ізноў былі заняты польскай арміяй.

Пасля гэтага Тухачэўскі падаўляў выступленні супраць савецкай улады ў Беларусі і на Тамбоўшчыне. Пры гэтым актыўна выкарыстоўвалася тактыка захопу заложнікаў з мяцежных раёнаў[13].

З 1921 па 1936 гг. Тухачэўскі знаходзіўся на розных камандных пасадах Чырвонай Арміі, а ў красавіку 1936 года яго прызначылі 1-м намеснікам народнага камісара абароны. За гэты час ён неаднаразова падаваў прапановы па мадэрнізацыі Чырвонай Арміі і актыўна супрацоўнічаў з замежнымі ваеннымі спецыялістамі, а таксама пісаў навуковыя працы.

22 мая 1937 года Тухачэўскага арыштавалі і судзілі па абвінавачванню ва ўдзеле ў ваеннай змове. Ён прызнаў сябе вінаватым і быў расстраляны пасля аб'яўлення прысуду 11 чэрвеня таго ж года. У 1956—1957 гадах Тухачэўскі быў поўнасцю рэабілітаваны.

Падаўленне антысавецкіх паўстанняў[правіць | правіць зыходнік]

У лістападзе 1920 года Тухачэўскі камандуе войскамі Заходняга фронту ў аперацыі па разгрому на тэрыторыі Беларусі атрадаў народна-добраахвотніцкай арміі генерала Булак-Балаховіча.

5 сакавіка 1921 года Тухачэўскі прызначаны камандуючым 7-й арміяй, накіраванай на падаўленне паўстання гарнізона Кранштата. Да 18 сакавіка паўстанне задушана.

У 1921 году РСФСР была ахоплена антысавецкімі паўстаннямі, найбуйнейшым з якіх у Еўрапейскай Расіі было сялянскае паўстанне ў Тамбоўскай губерні. Расцэньваючы Тамбоўскі мяцеж як сур'ёзную небяспеку, Палітбюро ЦК у пачатку мая 1921 года прызначае Тухачэўскага камандуючым войскамі Тамбоўскай акругі з задачай цалкам знішчыць яго ў самыя кароткія тэрміны. Згодна з распрацаваным Тухачэўскім планам, паўстанне было ў асноўным падаўлена да канца ліпеня 1921 года. У баях супраць атрадаў, якія складаліся пераважна з сялян, Тухачэўскі ўжываў хімічную зброю (атрутныя газы), артылерыю і авіяцыю. Таксама шырока выкарыстоўваліся такія меры, як захоп і расстрэл закладнікаў з ліку сваякоў паўстанцаў.

Ацэнка ў гісторыі[правіць | правіць зыходнік]

Большасць савецкіх і пост-савецкіх гісторыкаў ацэньваюць Тухачэўскага як таленавітага стратэга і ваеннага тэарэтыка, які быў здольны лепей падрыхтаваць Чырвоную Армію да вайны з Германіяй. Некаторыя іншыя даследчыкі, напрыклад, пісьменнік Віктар Сувораў, лічаць, што яго прапановы па мадэрнізацыі арміі былі ўтапічнымі, а навуковыя працы напісаны ў стылі палітагітацыі і гэта ставіць пад пытанне рэпутацыю Тухачэўскага як стратэга[14].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118763091 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 26 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. http://www.musicweb-international.com/classrev/2006/Jun06/Feinberg_ARBITER146.htm
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118763091 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.
  5. http://www.history.army.mil/books/OpArt/russia2.htm
  6. http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA195053
  7. 7,0 7,1 http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/asia/russia/rufamous4.htm
  8. 8,0 8,1 http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/russia/rufamous4.htm
  9. 9,0 9,1 http://www.imdb.com/search/name?birth_place=Smolensk%2C+Russia&
  10. 10,0 10,1 https://marknesop.wordpress.com/2010/10/03/stalin-in-the-eye-of-the-russian-beholder/
  11. 11,0 11,1 http://boardgamegeek.com/geeklist/19704/counterstike-wargame-series
  12. 12,0 12,1 http://schools-wikipedia.org/wp/p/Polish-Soviet_War.htm
  13. http://historiapure.narod2.ru/dakumenti__materiyali/rasstrel_zalozhnikov_v_godi_grazhdanskoi_voini_1918-22/ Приказ Полномочной Комиссии ВЦИК № 116 г. Тамбов 23 июня 1921 г.
  14. В. Суворов. Очищение — М.: АСТ, 2006. — С.156—262.