Не пакідай…

Не пакідай…
Жанры	фільм-казка[d] і музычны фільм[d]
Рэжысёр	Леанід Аляксеевіч Нячаеў
Сцэнарыст	Georgij Isidorovič Polonskij[d]
У галоўных ролях	Лідзія Мікалаеўна Федасеева-Шукшына[d] Вячаслаў Міхайлавіч Нявінны Varvara Vladimirova[d] Regīna Razuma[d] Albert Filozov[d] Igor Krasavin[d]
Аператар	Анастасія Суханава
Кампазітар	Яўген Паўлавіч Крылатаў
Кінакампанія	Беларусьфільм
Працягласць	140 хв.
Краіна	СССР
Мова	руская
Год	1989
IMDb	ID 0271082

«Не пакідай…» — тэлевізійны двухсерыйны мастацкі фільм, зняты Леанідам Нячаевым паводле аднайменнай п’есы Георгія Палонскага, напісанай паводле казак Уільяма Тэкерэя «Кольца і ружа».

Сюжэт

Дзеянне адбываецца ў казачным каралеўстве Абідонія. 16 гадоў таму кароль Анры Другі і каралева Эма, загінулі пры загадкавых абставінах, і з тых часоў на троне сядзіць кароль Тэадор — былы кавалерыйскі палкоўнік, вялікі знаўца і аматар коней. На пасад ён узышоў дзякуючы жаніцьбе на сястры нябожчыцы каралевы — Флоры. Фактычна ж краінай кіруюць канцлер граф Давіль і яго жонка Атылія — ​​яшчэ адна сястра нябожчыцы каралевы. Іх стараннямі ў краіне душыцца ўсякае іншадумства.

Дачка каралеўскай пары прынцэса Альбіна марыць выйсці замуж за замежнага прынца і вырвацца нарэшце з аднастайнага палацавага жыцця, дзе адзінай яе кампаніяй з’яўляецца нямы паэт Патрык — выхаванец каралевы, які страціў бацькоў у дзяцінстве. Ён закаханы ў Альбіну і не хавае гэтага, але дзяўчына не ўспрымае яго сур’ёзна з-за невысакароднага паходжання і нематы. У Патрыка, у сваю чаргу, самаахвярна закахана служанка Марсэла, але той занадта заняты сваімі пачуццямі да Альбіны.

У Абідонію з візітам на вышэйшым узроўні накіроўваецца Пенап’ю, наследны прынц суседняга каралеўства Пенагонія. Усім відавочна, што мэтай візыту будзе сватаўство. Але прынца пераследуюць няўдачы: па шляху ў Абідонію яго картэж трапляе ў разбойніцкую засаду, ахоўнікі здаюцца або разбягаюцца, а прынц ледзь не гіне. Яго ратуюць вандроўныя артысты Жак і Марта. Бацька Жака, Жан-Жак Вяснушка — сябар нябожчыка караля Абідоніі, Анры Другога — пры Тэадоры быў сасланы на востраў Берцовай Косці, дзе і памёр. Перад спасылкай Жан-Жак паспеў закапаць свой тэатральны рэквізіт, і цяпер Жак і Марта адкапалі куфар з лялькамі Вяснушкі, а на зваротным шляху наткнуліся на Пенап’ю, які вісеў над прорвай.

Пенап’ю ўгаворвае выратавальнікаў адвезці яго да двара абідонскага караля, абяцаючы папрасіць у таго для артыстаў дазвол выступаць у каралеўстве. Пасля прыезду ў сталіцу кампанія амаль адразу аказваецца ў руках каралеўскай паліцыі. Прынцу Пенап’ю атрымоўваецца патрапіць на допыт да караля, якому прынц распавядае пра выкрадзенага разбойнікамі жарабца Мілорда (яго везлі, каб падарыць Тэадору, калі сватаўство атрымаецца). Кароль, гарачы аматар коней, прызнае Пенап’ю і прымае яго пры двары.

Аднак на вочы каралю трапляецца куфар з фурманкі артыстаў. Пазнаўшы знаёмых лялек (адна з якіх адлюстроўвае самога караля, а іншая — канцлера), кароль распараджаецца пасадзіць артыстаў у падзямелле, а рэквізіт даручае Марсэле з тым, каб яна спаліла змесціва куфра Вяснушкі. Але ні ў Марсэлы, ні ў Патрыка, які застаў яе і вырашыў дапамагчы, не паднімаецца рука спаліць лялек. Яны пераносяць куфар у пакой Патрыка і знаходзяць у ім засохлую блакітную ружу. Па легендзе, водар гэтай ружы прымушае любога які ўдыхнуў яго казаць праўду. Марсэла ставіць кветку ў вазу з вадой, у надзеі, што ружа ажыве.

Тым часам у палацы пачынаецца абед у гонар госця з Пенагоніі. Каралеўская сям’я крыху здзіўлена наіўнасцю і прастадушнасцю заморскага прынца, але госць усё ж ім падабаецца. Аднак у той вечар у палацы пачынаюць адбывацца дзіўныя рэчы. Усе яго насельнікі раптам становяцца дзіўна адкрытыя адзін з адным. Кароль прызнаецца, што яго гвардзейцы адбілі ў разбойнікаў Мілорда і таемна прывезлі ў каралеўскія стайні. Затым сціплая Марсэла адважваецца Альбіне, якая выводзіць Патрыка. Нарэшце, сам Патрык нечакана вылечваецца ад нематы… Неўзабаве высвятляецца, што віной усяму — блакітная ружа, якая зноў квітнее і дорыць свой чароўны водар.

Палкоўнік Удылак з’яўляецца да караля з нечуванай просьбай: выпусціць з турмы артыстаў, каб тыя павесялілі гвардзейцаў, якія гулялі ў гонар здабыцця Мілорда. Так Пенап’ю даведаецца, што яго сябры не з’ехалі на гастролі ў суседняе каралеўства, а зачынены па загадзе караля.

Тым часам Тэадор і Атылія, пад уздзеяннем водару ружы, расказваюць каралеве Флоры і Альбіне, што 16 гадоў таму кароль Анры і каралева Эма былі забітыя ў выніку змовы Тэадора, канцлера і Атыліі. Адзіным чальцом сям’і, які выратаваўся, быў Патрык — законны спадчыннік пасаду, які страціў голас і памяць у той дзень, калі стаў сведкам забойства бацькоў. Флоры дазволілі выхоўваць хлопчыка толькі пры ўмове, што яго правы на пасад будуць таямніцай для ўсіх. Альбіна абвінавачвае канцлера і яго саўдзельнікаў у тым, што яны «аднялі іх з Патрыкам адзін у аднаго», шкадуючы аб тым, што з-за свайго гонару адпрэчвала каханне сапраўднага прынца, прыгажуна і паэта.

Канцлер хоча ўтрымаць адыходзячую Альбіну, але яго спыняе кароль Тэадор. Удыхнуўшы чароўнага водару, ён прызнаецца, што не жадае ні ўлады, ні ўшанаванняў, шкадуе, што страціў сям’ю, і марыць аб простым жыцці. Патрык, Пенап’ю і Марсела, аб’яднаўшыся з Удылакам і гвардзейцамі, вызваляюць са зняволення Жака і Марту, а затым адпраўляюцца ў горад, дзе пануе незвычайная весялосць, дзе людзі ўпершыню за многія гады не баяцца адзін аднаго і ўладаў.

Удосталь нагуляўшыся, уся кампанія вяртаецца ў палац.

Канцлер даведаецца, у чым прычына адкрыцця, якое напала на ўсіх у палацы, — Марсэла распавядае яму аб ружы (сам ён не паддаўся чарам кветкі з-за катару). У апошняй спробе вярнуць усё таму канцлер страляе ў кветку, але трапляе ў Марсэлу. Разумеючы, што гульня прайграна, ён канчае з сабой.

Усім ясна, што Марсэла смяротна параненая. Да таго ж для яе не знаходзяць дактары. Патрык спявае ёй песню аб надзеі, і ўсе прысутныя слухаюць яе са слязамі на вачах. Раптам на твары Пенап’ю выяўляецца здзіўленне: ружа на грудзях у Марсэлы паступова з блакітнай ператвараецца ў чырвоную. Магчыма, гэта намёк, што Марсэла засталася жывая.

У галоўных ролях

Акцёр	Роля
Лідзія Федасеева-Шукшына	Флора каралева Флора
Вячаслаў Нявінны	Тэадор кароль Тэадор
Варвара Уладзімірава	Альбіна прынцэса Альбіна (агучанне Вольга Машная, спявае Наталля Астравая)
Ігар Красавін	Патрык Патрык (агучванне і вакал — Анатоль Тукіш)
Святлана Селязнёва	Марсэла служанка Марсэла (агучвае іншая актрыса, вакал — Наталля Астравая)
Рэгіна Разума	Адтылія жонка графа Давіля Адтылія (спявае — Наталля Астравая)
Альберт Філозаў	Давіль, граф Давіль, канцлер
Арцём Тынкасаў	Пенап’ю прынц Пенап’ю

У галоўных ролях

Акцёр	Роля
Алена Антонава	Марта Вяснушка Марта Вяснушка
Уладзімір Ставіцкі	Жак Вяснушка Жак Вяснушка (агучвае Барыс Шувалаў)
Анатоль Рудакоў	Удылак палкоўнік Удылак
Юрый Багінян	лысы лёкай (агучвае Леанід Нячаеў)
Аляксандр Дзянісаў	атаман разбойнікаў (вакал — Павел Бабакоў)
Валянцін Букін	гаспадар карчмы (агучвае Міхаіл Какшэнаў)
Аляксандр Занька	Гіпакрат Гіпакрат
Вікторыя Яблонская	Ніка Ніка

Здымачная група

• аўтар сцэнарыя: Георгій Палонскі;
• рэжысёр: Леанід Нячаеў;
• аператар-пастаноўшчык: Анастасія Суханава;
• мастак: Уладзімір Голубеў;
• кампазітар: Яўген Крылатаў;
• тэкст песень: Леанід Дзербянёў.

Гісторыя стварэння

Казка-п’еса, па якой пастаўлены фільм, была напісана Георгіем Палонскім у 1984 годзе па матывах казкі Уільяма Тэкерэя «Кольца і ружа».

Здымкі фільма праходзілі ў 1988—1989 гадах у Таліне, Закарпацці, Львове і Ялце. Лялькі-марыянеткі былі спецыяльна выраблены для фільма Марынай Грыбанавай (цяпер дырэктар Маскоўскага тэатра дзіцячай кнігі «Волшебная лампа»).

Для выканаўцы ролі Патрыка Ігара Красавіна гэта была адзіная роля ў кіно. Ён не меў ні акцёрскай адукацыі, ні якой-небудзь сцэнічнай падрыхтоўкі, на момант здымак вучыўся ў 10 класе сярэдняй школы. Леанід Нячаеў запрасіў яго на здымкі, выпадкова ўбачыўшы ў мінскім метро.

Прызнанне

Прэм’ера фільма на тэлеэкране адбылася на Цэнтральным тэлебачанні ў першым выпуску абноўленай перадачы «У гасцях у казкі» — яна стала называцца «У свеце казак і прыгод» — у верасні 1989 года. Фільм адразу стаў папулярны, у 1990 годзе Ігар Красавін увайшоў у пяцёрку лепшых акцёраў па версіі часопіса «Советский экран», нараўне з Віктарам Цоем і тройкай «гардэмарынаў»: Дзмітрыем Харацьянам, Сяргеем Жыгуновым, Уладзімірам Шавелькавым.

Але праз два гады пасля выхаду фільм надоўга знік з экранаў. Забыццю паспрыяла нізкая якасць каляровай плёнкі, на якой быў зняты фільм. Толькі ўвосень 1996 гады ён паўторна мінуў на адным з федэральных каналаў, а ў сярэдзіне 2000-х гадоў ізноў перыядычна стаў з’яўляцца ў эфіры дзіцячых кабельных каналаў.

У 2009 годзе, у год 20-годдзя фільма, Ігар Красавін памёр у мінскай бальніцы пасля перанесенай аперацыі па выдаленні анеўрызмы сасудаў галаўнога мозга. У тым жа годзе памёр і Вячаслаў Нявінны.

У снежні 2019 года фільм быў аблічбаваны і адрэстаўраваны. Рэстаўрацыя была прымеркавана да 95-годдзя кінастудыі «Беларусьфільм» і 30-годдзя фільма.

Спасылкі

• Супольнасць у LiveJournal, прысвечанае фільму «Не пакідай…» і творчасці Леаніда Нячаева
• Відэаурыўкі з песнямі з фільма