Новы Запавет

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Хрысціянства
Christian cross.svg

Біблія
Стары Запавет · Новы Запавет
Апокрыфы
Евангелле
Дзесяць запаведзей
Нагорная пропаведзь

Бог Айцец
✯ Ісус Хрыстос
Святы Дух
Тройца
Анёлы
Д'ябал

Гісторыя хрысціянства
Храналогія хрысціянства
Апосталы
Сусветныя саборы
Вялікі раскол
Крыжовыя паходы
Рэфармацыя

Хрысціянскае багаслоўе
Грэхападзенне · Грэх · Дабрадзейнасць
Выкупленне
Выратаванне · Уваскрэсенне
Другое прышэсце · Богаслужэнне
Дабрадзейнасці · Таінствы

Галіны хрысціянства
Каталіцтва · Праваслаўе
Пратэстанцызм
Антытрынітарыі


Но́вы Запаве́т (грэч.: Καινὴ Διαθήκη, Kainē Diathēkē) — збор кніг, які ўяўляе сабой адну з дзвюх, разам са Старым Запаветам, частак Бібліі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Tэксты зыходна былі ананімнымі[1] і аўтарства кожнага Евангелля было ўзгоднена толькі ў пачатку другога стагоддзя[2]. У XVIII стагоддзі рашэнне пра аўтара ўпершыню было пастаўлена пад сумненне[2].

Зыходныя тэксты Новага Запавету, якія з'явіліся ў розны час, пачынаючы з другой паловы I стагоддзя н.э., былі напісаныя на грэчаскай кайнэ, якая лічылася агульнаўжывальнай мовай усходняга Міжземнамор'я ў першыя стагоддзі н.э. Канон Новага Запавету, які паступова сфармаваўся на працягу першых стагоддзяў хрысціянства, цяпер складаецца з 27 кніг - чатырох Евангелляў, якія апісваюць жыццё і пропаведзі Ісуса Хрыста, кнігі Дзеянняў апосталаў, якая з'яўляецца працягам Евангелля паводле Лукі, дваццаці аднаго паслання апосталаў, а таксама кнігі Адкрыцця Іаана Багаслова (Апакаліпсіс).

Паняцце «Новы Запавет» упершыню згадваецца ў кнізе прарока Ярэміі, калі Бог у адказ на непаслушэнства Ізраіля абяцае заключыць з народам Новы Запавет. У Новым Запавеце паняцце «Новы Запавет» (лац.: Novum Testamentum) уведзена апосталам Паўлам у першым і другім лістах да хрысціян Карынфу:

Ён даў нам здольнасць быць слугамі Новага Запавету[3]

Найбольш раннімі з тэкстаў Новага Запавету лічацца пасланні апостала Паўла, а найбольш познімі - творы Іаана Багаслова. Ірыней Ліёнскі лічыў, што Евангелле паводле Мацвея і Евангелле паводле Марка былі напісаныя ў той час, калі апосталы Пётр і Павел прапаведавалі ў Рыме (60-я гады н.э.), а Евангелле паводле Лукі трохі пазней.

Кнігі Новага Запавету[правіць | правіць зыходнік]

Спіс кніг Новага Запавету
Беларуская
назва
Лацінскае
назва
Скарачэнне[4] Мова арыгінала
Бел. Поўн. Мін.
Евангелле паводле Мацвея Evangelium secundum Matthaeum Мф Mt Mt Грэчаская (Кайнэ)
Евангелле паводле Марка Evangelium secundum Marcum Мр,Мк Mk M,Mk Грэчаская (Кайнэ)
Евангелле паводле Лукі Evangelium secundum Lucam Лк Lk L,Lk Грэчаская (Кайнэ)
Евангелле паводле Яна Evangelium secundum Ioannem Іаан Jn Jn,Jo Грэчаская (Кайнэ)
Дзеянні Апосталаў Actus Apostolorum Дзеян Acts A Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Рымлянаў Epistula ad Romanos Рым Rom Ro Грэчаская (Кайнэ)
Першы ліст Карынфянам Epistula I ad Corinthios 1 Кар 1 Cor 1C Грэчаская (Кайнэ)
Другі ліст Карынфянам Epistula II ad Corinthios 2 Кар 2 Cor 2C Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Галатаў Epistula ad Galatas Гал Gal G Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Эфесянаў Epistula ad Ephesios Эф Eph E Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Філіпянаў Epistula ad Philippenses Філ Phil Phi Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Каласянаў Epistula ad Colossenses Кал Col C Грэчаская (Кайнэ)
Першы ліст да Фесаланікійцаў Epistula I ad Thessalonicenses 1 Фес 1 Thess 1Th Грэчаская (Кайнэ)
Другі ліст да Фесаланікійцаў Epistula II ad Thessalonicenses 2 Фес 2 Thess 2Th Грэчаская (Кайнэ)
Першы ліст да Цімафея Epistula I ad Timotheum 1 Цім 1 Tim 1T Грэчаская (Кайнэ)
Другі ліст да Цімафея Epistula II ad Timotheum 2 Цім 2 Tim 2T Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Ціта Epistula ad Titum Ціт Tit T Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Філімона Epistula ad Philemonem Флм Philem P Грэчаская (Кайнэ)
Ліст да Яўрэяў Epistula ad Hebraeos Гбр Heb H Грэчаская (Кайнэ)
Ліст Якава Epistula Iacobi Як Jas Ja Грэчаская (Кайнэ)
Першы ліст Пятра Epistula I Petri 1 Пет 1 Pet 1P Грэчаская (Кайнэ)
Другі ліст Пятра Epistula II Petri 2 Пет 2 Pet 2P Грэчаская (Кайнэ)
Першы ліст Яна Epistula I Ioannis 1 Ян 1 Jn 1J, 1Jn Грэчаская (Кайнэ)
Другі ліст Яна Epistula II Ioannis 2 Ян 2 Jn 2J, 2Jn Грэчаская (Кайнэ)
Трэці ліст Яна Epistula III Ioannis 3 Ян 3 Jn 3J, 3Jn Грэчаская (Кайнэ)
Ліст Іуды Epistula Iudae Іуд Jude J Грэчаская (Кайнэ)
Адкрыццё Яна Багаслова Apocalypsis Ioannis Адкр. Rev R Грэчаская (Кайнэ)

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

Да пачатку XXI стагоддзя Біблію часткова перакладалі на беларускую мову каталіцкія і праваслаўныя святары, пратэстанты і свецкія перакладчыкі. У 2017 годзе, да 500-годдзя першай друкаванай кнігі на беларускай мове — Бібліі Скарыны, хрысціянскія канфесіі Беларусі прымеркавалі свае афіцыйныя выданні перакладаў на сучасную мову.

15 лістапада 2017 года Беларуская праваслаўная царква (БПЦ) прэзентавала ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі свой пераклад Новага Запавету на беларускую мову. Гэта вынік саборнай перакладчыцкай дзейнасці членаў Біблейскай камісіі БПЦ, якія пачалі гэту работу 25 гадоў таму ў супрацоўніцтве з Біблейскім таварыствам у Беларусі. Пераклад зроблены са старажытнагрэчаскага тэксту, які традыцыйна ўжываецца ў праваслаўнай царкве. У працэсе сваёй работы Біблейская камісія аналізавала і ўлічвала ранейшыя спробы перакладу Свяшчэннага Пісання на беларускую мову. Выкарыстоўваліся таксама розныя пераклады Бібліі на рускую, украінскую, польскую, англійскую і іншыя мовы[5].

Каталіцкая царква ў Беларусі таксама пераклала Новы Запавет на сучасную беларускую мову. Новае выданне паказалі ў мінскім Чырвоным касцёле 25 лістапада 2017 года. Працавала над тэкстамі секцыя па перакладзе пры Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі. Каманда з дзевяці чалавек, паралельна займаючыся яшчэ іншымі тэкстамі, перакладала Біблію з 2002 года[6].

Зноскі

  1. Harris, Stephen L., Understanding the Bible. Palo Alto: Mayfield. 1985.
  2. 2,0 2,1 Donald Guthrie, New Testament Introduction (Leicester, England: Apollos, 1990), pp. 37-40
  3. 1 Кор.11: 25; 2 Кар 2:6
  4. Глядзіце таксама Скарачэнні біблейскіх кніг.
  5. blr.belta.by
  6. news.tut.by

Тэксты і пераклады[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]