Ордэны СССР

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

У Савецкай Расіі і ў Саюзе Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік было вырашана адмовіцца ад старых ордэнскіх традыцый. Гэта тычылася не толькі кардынальнага змены дызайну ордэнаў, але і прынцыпаў узнагароджання. Так, першым жа ордэнам Савецкай Расіі (ордэн Чырвонага Сцяга РСФСР) можна было ўзнагароджваць многаразова. Пры ўзнагароджанні некалькімі ступенямі ордэна носяцца адначасова знакі ўсіх ступеняў. Першапачаткова савецкія ордэны не мелі стужак і калодак, а мацаваліся на шрубе. У асобных выпадках (напрыклад, ордэн Айчыннай вайны першых узораў) яны мацаваліся на прамавугольнай планцы, абцягнутай чырвонай тканінай. Калодка і стужка на савецкіх ордэнах з'явіліся толькі падчас Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў. Ордэнскія сістэмы іншых сацыялістычных краін у значнай ступені былі аналагічныя савецкай сістэме.

Пералік ордэнаў СССР[правіць | правіць зыходнік]

Ордэны прыведзены ў парадку даты заснавання*:
* [257] — у квадратных дужках пазначана колькасць узнагароджаных
Order of the Red Banner.png
Назва: Ордэн Чырвонага Сцяга
Дата заснавання: 1 жніўня 1924 г.
Ступені: Order of Red Banner ribbon bar.png [581 300]
Заўвагі: В РСФСР ордэн Чырвонага Сцяга заснаваны 16 верасня 1918 г.
Order of the Red Banner of Labour OBVERSE.jpg
Назва: Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
Дата заснавання: 7 верасня 1928 г.
Ступені: Orderredbannerlabor rib.png [1 259 942]
Заўвагі: У РСФСР ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга заснаваны 28 снежня 1920 г.
Order of Lenin obverse Turova TB.png
Назва: Ордэн Леніна
Дата заснавання: 6 красавіка 1930 г.
Ступені: Order of Lenin ribbon bar.png [462 184]
Заўвагі:
Order of the Red Star.jpg
Назва: Ордэн Чырвонай Зоркі
Дата заснавання: 6 красавіка 1930 г.
Ступені: Order redstar rib.png [3 876 740]
Заўвагі:
Znakpocheta2.jpg
Назва: Ордэн «Знак Пашаны»
Дата заснавання: 25 лістапада 1935 г.
Ступені: Order badge of honor rib.png [1 574 368]
Заўвагі: з 22 жніўня 1988 г. — орден Пашаны
Orden-otechestvennoy-voyny A0078505.jpg
Назва: Ордэн Айчыннай вайны
Дата заснавання: 20 мая 1942 г.
Ступені:

Order gpw1 rib.png Order gpw2 rib.png [2 627 899] [6 716 384]

Заўвагі:
Suworoworden.jpg
Назва: Ордэн Суворава
Дата заснавання: 29 ліпеня 1942 г.
Ступені:

Order suvorov1 rib.png Order suvorov2 rib.png Order suvorov3 rib.png [393] [2862] [4012]

Заўвагі:
OrderOfKutuzov1st.jpg
Назва: Ордэн Кутузава
Дата заснавання: 29 ліпеня 1942 г.
Ступені:

Order kutuzov1 rib.png Order kutuzov2 rib.png Order kutuzov3 rib.png [669] [3325] [3328]

Заўвагі: 3-й Ступені заснаваны 08 лютага 1943 г. [1]
Sasha Nevsky.jpg
Назва: Ордэн Аляксандра Неўскага
Дата заснавання: 29 ліпеня 1942 г.
Ступені: Order of Alexander Nevsky (USSR) ribbon.svg [50 585]
Заўвагі:
Order khmelnitsky1.jpg
Назва: Ордэн Багдана Хмяльніцкага
Дата заснавання: 10 кастрычніка 1943 г.
Ступені:

Order bogdan khmelnitsky1 rib.png Order bogdan khmelnitsky2 rib.png Order bogdan khmelnitsky3 rib.png [323] [2389] [5738]

Заўвагі:
Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg
Назва: Ордэн «Перамога»
Дата заснавання: 8 лістапада 1943 г.
Ступені: OrderVictoryRibbon.svg [20]
Заўвагі:
OrderOfGlory1stClass.png
Назва: Ордэн Славы
Дата заснавання: 8 лістапада 1943 г.
Ступені:

Order of Glory Ribbon Bar.png Order of Glory Ribbon Bar.png Order of Glory Ribbon Bar.png [2620] [46 473] [997 815]

Заўвагі: Узнагароджанне строга паслядоўна, пачынаючы з 3-й Ступені. Такім чынам 2620 поўных кавалера (з іх 2582 — падчас вайны)
OrderOfUshakov1st.jpg
Назва: Ордэн Ушакова
Дата заснавання: 3 сакавіка 1944 г.
Ступені:

Order ushakov1 rib.png Order ushakov2 rib.png [47] [198]

Заўвагі:
Order Nakhimov 1st degree.png
Назва: Ордэн Нахімава
Дата заснавання: 3 сакавіка 1944 г.
Ступені:

Order nakhimov1 rib.png Order nakhimov2 rib.png [80] [467]

Заўвагі:
Orders of Maternal Glory.jpg
Назва: Ордэн «Матчына слава»
Дата заснавання: 8 ліпеня 1944 г.
Ступені: [881 070] [1 697 223] [3 083 328]
Заўвагі:
Order of the October Revolution (obverse).jpg
Назва: Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Дата заснавання: 31 кастрычніка 1967 г.
Ступені: Order october revolution rib.png [106 462]
Заўвагі:
Orden De La Amistad De Los Pueblos.png
Назва: Ордэн Дружбы народаў
Дата заснавання: 17 снежня 1972 г.
Ступені: Order friendship of peoples rib.png [77 719]
Заўвагі:
Order of Labour Glory 1st.jpg
Назва: Ордэн Працоўнай Славы
Дата заснавання: 18 студзеня 1974 г.
Ступені:

Order labor glory1 rib.png Order labor glory2 rib.png Order labor glory3 rib.png [952] [45 197] [637 816]

Заўвагі:
Order For Service to the Homeland 1.jpg
Назва: Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР»
Дата заснавання: 28 кастрычніка 1974 г.
Ступені:

Order service to the homeland1 rib.png Order service to the homeland2 rib.png Order service to the homeland3 rib.png [13] [589] [69 576]

Заўвагі:
Order for personal courage.jpg
Назва: Ордэн «За асабістую мужнасць»
Дата заснавання: 22 жніўня 1988 г.
Ступені: Order personal courage rib.png [529]
Заўвагі:

Выплаты і льготы за ордэны СССР[правіць | правіць зыходнік]

Купоны на атрыманне выплат за ваенную ўзнагароду.

«Агульнае палажэнне аб ордэнах СССР», зацверджанае пастановай ЦВК і СНК СССР ад 7 мая 1936 года ўсталёўваўся шэраг ільгот для узнагароджаных ордэнамі:

  • штомесячная выплата пэўных грашовых сум па ордэнам
  • зніжка пры аплаце жылой плошчы (ад 10 да 50 %)
  • льготны падлік працоўнага стажу пры сыходзе на пенсію
  • вызваленне ад падаходнага падатку
  • бясплатны праезд адзін раз у год туды і назад чыгуначным або водным транспартам
  • бясплатны праезд у трамваі і інш.

Сумы штомесячных выплат ардэнаносцам складалі[2][Заўв. 1]:

Па астатнім ордэнам і медалям — 10 або 5 руб.

Узнагароджаныя двума і больш узнагародамі, атрымлівалі грашовыя выплаты па кожнай ўзнагародзе. Грашовыя выплаты не абкладаліся ніякім падаткам, на іх не распаўсюджваліся ніякія спагнанні, у тым ліку і па выканаўчым лістам. Таксама гэтыя выплаты не прымаліся ў разлік пры вылічэнні аліментаў, кватэрнай платы, падаткаў і іншага.

Адмена выплат і льгот[правіць | правіць зыходнік]

З 1 студзеня 1948 года выплаты за ордэны, а таксама льготы для ардэнаносцаў ў выглядзе бясплатнага праезду на гарадскім транспарце і раз у год па жалезным і водных шляхах былі адмененыя. У тэксце указа, у прыватнасці, гаварылася[3]:

«Улічваючы шматлікія прапановы ўзнагароджаных ордэнамі і медалямі СССР аб адмене грашовых выплат па ордэнам і медалям і некаторых іншых ільгот, якія прадстаўляюцца ўзнагароджаным, і аб накіраванні вызваленых сродкаў на аднаўленне і развіццё народнай гаспадаркі СССР, Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР пастанаўляе: 1. Адмяніць з 1 студзеня 1948 г.: а) грашовыя выплаты па ордэнам і медалям СССР; б) права бясплатнага праезду ўзнагароджаных ордэнамі СССР па чыгуначным і водным шляхах зносін; у) права бясплатнага праезду ўзнагароджаных ордэнамі і медалямі СССР у трамваі ва ўсіх гарадах СССР; г) ільготны парадак аплаты займаемай узнагароджанымі ордэнамі СССР жылой плошчы ў дамах мясцовых Саветаў»

Не ўсе франтавікі-ардэнаносцы віталі гэтае рашэнне ўрада[2]:

Пасля вайны ветэран вайны, той, хто ваяваў на фронце і вярнуўся — гэта былі самыя паважаныя людзі. І першы, вядома, удар па іх нанёс геній усіх народаў, наш правадыр і настаўнік, які праз два гады пасля вайны адмяніў грошы за ордэны. За "Зорку" плацілі 10 рублёў, за "Айчыннай вайны" — 15, за ордэн "Чырвонага Сцяга" — 20 ... Для калгасніка гэта было шмат. І нават вось я быў студэнт, месяца два не атрымліваеш, прыйдзеш — гэта грошы. Але справа не ў грошах — гэта быў нанесены ўдар па гонару. Вы, маўляў, цяпер не патрэбныя, адваявалі і ўсё, гуляйце, хлопцы.

— З успамінаў пісьменніка-франтавіка Рыгора Бакланава

.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Заўвагі па выплатах[правіць | правіць зыходнік]

  1. Пасля вайны на 20 руб. можна было купіць 1 кг кракаўскай каўбасы ці крыху менш за 1 кг сметанковага масла, ці тры пачкі цыгарэт «Казбек» вышэйшага гатунку або адну пару галошаў. Указаны кошты «па картках», гэта значыць на нармаваныя прадукты. У т. зв. камерцыйных крамах цэны былі нашмат вышэй: бохан жытняга хлеба каштаваў 24 рублі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Великая Отечественная Война 1941-1945 гг. - энциклопедия. Москва "Сов. Энциклопедия" 1985 г.
  2. 2,0 2,1 Радио «Свобода», Документы прошлого — День Победы. — (Праверана 23 мая 2010)
  3. Указ Президиума Верховного Совета СССР от 10 сентября 1947 год