Пажаніца

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Пажаніца. Падгалле
Народныя касцюмы з Падгалля, закапанскі стыль. Пажаніца вышыта на мужчынскіх штанах

Пажані́ца (польск.: Parzenica) — вышыты сэрцападобны арнамент, характэрны для дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва гураляў. Узор часта сустракаецца на мужчынскіх штанах традыцыйнага гуральскага касцюма[1][2].

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Першапачаткова пажаніца ўяўляла сабой простую строчку петляў, якая выкарыстоўваецца для засцярогі абрэзанай тканіны штаноў ад зношвання. Сучасныя краўцы пачалі выкарыстоўваць у пажаніцы чырвоныя ці цёмна-сінія строчкі, адначасова павялічыўшы колькасць петляў. Пазней строчка была заменена аплікацыяй з гафтам. Выкарыстанне шарсцяной пражы для пажаніцы дазволіла зрабіць узор больш яркім, і з часам яе сталі выкарыстоўваць толькі для ўпрыгожвання адзення[3].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Гэты характэрны дэкаратыўны матыў, верагодна, узнік у Венгрыі, і да пачатку XX стагоддзя ён стаў адным з самых вядомых арнаментаў у Падгаллі[1].

Паходжанне тэрміна няяснае. Цалкам магчыма, назва звязана са старапольскімі дзеясловамі parznąć і parznić, якія азначаюць «рабіць што-небудзь брудным»[4]. Першапачаткова назва таксама ўжывалася ў дачыненні да іншых аб'ектаў, якія выкарыстоўваюцца ў паўсядзённым жыцці гураляў, у тым ліку да драўляных формаў для вырабу сыра і сэрцападобных матываў у разьбе па дрэве[5].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Condra, Jill. 2013. Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, p. 600.
  2. Hinds, Joan. 2002. World of Embellishment: Add Global Designs to Contemporary Fashions & Décor. Iola, WI: Krause Publications, p. 77.
  3. Birnbaum, Alexandra Mayes (1992). Birnbaum's Eastern Europe. HarperPerennial. pp. 625. ISBN 9780062780836. 
  4. Dziadowiec, Joanna (2010). Tendera, Paulina. ed (in pl). Góralskie reprezentacje, czyli rzecz o Podhalanach i ich kulturze. Kraków. pp. 67-90. 
  5. Trebunia, Stanisława; Kubienia, Jacek; Bielatowicz, Anna (2011) (in Polish and English). Strój górali podhalańskich = The dress of Podhale highlanders. Stroje Ludowe w Karpatach Polskich, t. 4. Kraków; Milówka: Fundacja Braci Golec. pp. 250. ISBN 9788392551812. OCLC 804547001. 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]