Палац Хадкевічаў (Вільня)

Славутасць
Палац Хадкевічаў
літ.: Chodkevičių rūmai
54°40′50″ пн. ш. 25°17′20″ у. д.
Краіна	Літва
Месцазнаходжанне	Вільня
Архітэктурны стыль	класіцызм

Палац Хадкевічаў — будынак у Старым горадзе Вільні, на вуліцы Вялікая, 4 (Didžiojoje gatvėje Nr. 4). У цяперашні час тут працуюць Літоўскі нацыянальны мастацкі музей і яго выставачны аддзел — Віленская карцінная галерэя.

Гісторыя

Порцік будынка палаца Хадкевічаў

Цагляныя будынкі на месцы палаца былі зафіксаваны яшчэ ў XVI стагоддзі. У той час яны належалі тракайскаму кашталяну Юрыю Хадкевічу, а пазней яго старэйшаму сыну, жамойцкаму старасце Юрыю. Да 1617 года гэты палац належаў брату Юрыя, віленскаму кашталяну Гераніму Хадкевічу. У палацы жыло не менш за восем пакаленняў роду Хадкевічаў. Да сярэдзіны XVII стагоддзя род Хадкевічаў скупіў навакольныя ўчасткі і ўтварыў значны маёнтак. У 1643 годзе была пабудавана агароджа, якая пазней стала часткай паўночнага крыла. У першай палове XVII стагоддзя род Хадкевічаў злучыў некалькі набытых дамоў і паўднёвую частку крыла ў стылі рэнесансу. Палац быў адноўлены ў 1691 годзе.

Пасля чумы 1711—1712 гадоў палац стаяў закінутым. Пазней Хадкевічы здавалі палац у арэнду розным асобам. У 1748 годзе палац згарэў падчас пажару. У 1754-1762 гадах палац быў перабудаваны па праекце архітэктара А. Вірынера. У пачатку XIX стагоддзя палац трапіў у рукі сям’і Пуслоўскіх. У 1808 годзе ў маёнтку было два будынкі, паўночны корпус быў ніжэйшы з драўлянай прыбудовай. У той час у палацы было да 33 пакояў.

Каля 1825 года палац быў рэканструяваны, надбудаваны да трох паверхаў, абодва крылы пашыраны і пабудавана афіцына. Збудаванні ўтваралі закрыты ўнутраны двор. Будынкі набылі рысы позняга класіцызму. У 1834 годзе палац Хадкевіча быў перададзены Віленскай Імператарскай акадэміі медыцыны і хірургіі, створанай на базе закрытага Віленскага ўніверсітэта. У будынках былі абсталяваны студэнцкія інтэрнаты. Палац быў рэканструяваны архітэктарам Томашам Тышэцкім.

У 1836—1839 гадах палац быў зноў адрамантаваны. Было адрамантавана 75 палацавых печаў. У 1841 годзе палац Хадкевіча быў перададзены Віленскай адукацыйнай акрузе і Віленскаму цэнзурнаму камітэту. У 1850—1851 гадах ва ўнутраным дворыку быў пабудаваны паўночны трохвугольны будынак, у якім размяшчалася рубка, а пазней былі ўсталяваны кватэры.

У 1919 годзе палац быў вернуты Віленскаму ўніверсітэту. Будынак быў адрамантаваны, пракладзены каналізацыя і водазабеспячэнне, а таксама адрамантаваны дах. З 1940 па 1981 год у будынку размяшчалася аптэка Чырвонага Крыжа. Пасля таго, як частка будынка была пераабсталявана пад кватэры, падчас Другой сусветнай вайны тут жылі многія прафесары: Ёнас Вабалас-Гудайціс, Васілюс Сеземанас, Павілас Пакаркліс, Альбінас Рымка, Пранцішкус Шывіцкіс. Да 1981 года ў будынку размяшчаліся прафесары: Юозас Балджюс, Ігнас Ёнінас, Уладас Юргуціс і інш. У канцылярыі палаца працавала паліклініка вышэйшых школ.

У 1981 годзе палац быў адноўлены паводле праекта архітэктаркі Аўшры Сідарайтэ. Былі перабудаваны памяшканні першага паверха з адкрытымі аркамі. У палацы планавалася размясціць рэстаран, кандытарскую і жылыя памяшканні.

У 1990 годзе, пасля таго, як Літва аднавіла незалежнасць, палац быў перададзены Літоўскаму мастацкаму музею.

Палац падарункаў

Унутраны двор палаца Хадкевічаў

Печ і лямпа палаца Хадкевічаў

Свой цяперашні выгляд палац набыў у першай палове XIX стагоддзя (каля 1825—1834 гг.) паводле праекта архітэктара Томаша Тышэцкага. З 1994 года ў палацы выстаўлена экспазіцыя літоўскага мастацтва XVI—XIX стагоддзяў. У 1996 годзе была завершана рэстаўрацыя бакавых крылаў палаца.

У палацы Хадкявічуса размяшчаюцца Віленская карцінная галерэя, адміністрацыя Літоўскага мастацкага музея, бібліятэка, архіў і сховішчы твораў мастацтва.

Архітэктура

Палац Хадкевіча — будынак у стылі позняга класіцызму. Палацавы ансамбль сфарміраваўся ў перыяды готыкі і Адраджэння. Для палаца характэрныя фрагменты інтэр’еру ў стылі ампір. Палац складаецца з 2-3-павярховых будынкаў, якія атачаюць вялікі ўнутраны двор, з якога вядуць дзве брамы. Вокны палаца ўпрыгожаны карнізамі, дах таксама ўпрыгожаны карнізам. Палац таксама ўпрыгожаны нізкім трохвугольным франтонам. Прадстаўнічы фасад заходняга корпуса з’яўляецца адным з найбольш яркіх акцэнтаў вуліцы Вялікай.