Пап’ямента

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Пап'ямента
Саманазва Papiamento, Papiamentu
Краіны Востраў Банайрэ, Востраў Кюрасаа, Аруба
Афіцыйны статус Востраў Кюрасаа, Аруба
Агульная колькасць носьбітаў 329002
Класіфікацыя
Катэгорыя Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская сям'я

Раманская група
Ібера-раманская падгрупа
Крэольскія мовы
Пісьменнасць лацінка
Моўныя коды
ISO 639-2 pap
ISO 639-3 pap

Пап'ямента (саманазва на востраве Аруба Papiamento) або Пап'яменту (саманазва на астравах Кюрасаа і Банайрэ Papiamentu) — крэольская мова, распаўсюджаная на поўдні Малых Антыльскіх астравоў, галоўным чынам на астравах Аруба, Кюрасаа і Банайрэ. У аснове ляжаць партугальская і іспанская мовы, з ясна акрэсленым уплывам галандскай, англійскай моў, а таксама розных дыялектаў, на якіх размаўлялі афрыканцы-рабы і індзейцы-аравакі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пап'ямента сфарміравалася на поўдні Малых Антыльскіх астравоў у галандскіх калоніях, аднак у аснову ўвайшлі гутарковыя партугальская і іспанская мовы, на якіх размаўлялі пасяленцы з Пірэнейскага паўвострава, што з'явіліся раней за сяр. XVII ст. Некаторыя даследчыкі ўпэўнены, што асновай была мова яўрэяў-сефардаў. Моцны ўплыў таксама аказалі гаворкі афрыканскіх рабоў і мясцовых індзейцаў-аравакаў. У сяр. XVII - XX стст. ішло лексічнае запазычанне з галандскай і англійскай моў.

Такі рознабаковы ўплыў тлумачыцца гістарычнымі асаблівасцямі развіцця дадзенага рэгіёну, а таксама сталымі гандлёвымі і культурнымі кантактамі з іншымі Антыльскімі астравамі і Лацінскай Амерыкай.

Назва мовы паходзіць ад слова "Papia" ("размаўляць", "балбатаць") меркавана запазычанага з старой гаворкі партугальскіх маракоў або партугальскіх сефардаў.

У пісьмовых крыніцах пап'ямента была зафіксавана ў XVIII ст. Першы слоўнік складзены ў 1876 г.

У 2007 г. стала афіцыйнай мовай Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў. У 2010 г. гэты статус фактычна захаваўся на астравах Аруба і Кюрасаа. На Банайрэ мясцовыя жыхары маюць права звяртацца на пап'ямента да ўладаў і атрымоўваць на гэтай мове адказ.

Асаблівасці[правіць | правіць зыходнік]

Вылучаюць 2 асноўных дыялекты: непасрэдна пап'ямента, на якім размаўляюць на Арубе, і пап'яменту, характэрны для насельнікаў Кюрасаа і Банайрэ. Яны адрозніваюцца лексічна, а таксама ў напісанні і інтанацыі вымаўлення пэўных слоў:

Беларуская Дыялект пап'ямента Дыялект пап'яменту Партугальская Іспанская
Кол Palo Palu Pau Palo
Жытло Cas Kas Casa Casa
Нож Cuchíu Kuchú Faca Cuchillo

Пісьмовасць на аснове лацініцы.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]