Пастарнак пасяўны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Пастарнак пасяўны
Pastinak.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Pastinaca sativa L.

Падвіды
  • Pastinaca sativa sativa
  • Pastinaca sativa sylvestris
  • Pastinaca sativa urens
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  29795
NCBI  4041
EOL  581528
GRIN  t:27018
IPNI  845768-1
TPL  tro-1700175

Пастарнак пасяўны[3] (Pastinaca sativa) — кветкавая расліна сямейства парасонавых.

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Пастарнак пасяўны, травапольны кроп[4], пастарнак[3][5], пастарнак дзікі[3][6][7], ствол[4].

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Аднагадовая або двухгадовая меданосная агароднінная расліна. Корань верацёнападобны, мясісты, жоўта-карычневы, мае даўжыню да 12 см, таўшчыню да 10 см. Сцябло прамое, уверсе разгалінаванае. Кветкі жоўтыя, у складаных парасонах.

Па колькасці лёгказасваяльных арганізмам вугляводаў і іншых пажыўных рэчываў пастарнак займае адно з першых месцаў сярод караняплодаў. Ён мае да 3 % эфірнага алею, 40 мг% аскарбінавай кіслаты, 0,03 мг% караціну, 8,1 вугляводаў, да 4 % крухмалу і інш.

Распаўсюджанне[правіць | правіць зыходнік]

Пашыраны ў Еўразіі. Пастарнак пасяўны здаўна вырошчваецца як прыпраўная, агароднінная і кармавая расліна.

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Караняплоды

У ежу выкарыстоўваюцца караняплоды, якія вельмі пахучыя і маюць прыемны саладкаваты смак. 3 іх гатуюць спецыяльныя тушаныя стравы, кладуць у супы, спажываюць як гарнір да мяса. Шырока выкарыстоўваецца пастарнак пры кансерваванні агародніны, саленні агуркоў, дабаўляецца ў марынады.

Рэкамендуецца для ўзбуджэння апетыту і як спазмалітычны сродак пры парушэннях стрававання, як мачагонны сродак пры нырачнакаменнай хваробе. Прэпарат з насення пастарнаку выкарыстоўваецца для папярэджання прыступаў стэнакардыі, пры неўрозах.

Агратэхніка[правіць | правіць зыходнік]

Караняплоды пастарнака вылучаюцца асаблівай марозаўстойлівасцю: высеяныя вясной і нават летам яны могуць пры добрым снегавым покрыве зімаваць у адкрытым грунце. Пастарнак добра расце на цёплых урадлівых глебах з добрай аэрацыяй, а таксама на тарфяніках, дрэнна пераносіць кіслыя глебы і блізкасць водаў. Належыць да раслін працяглага дня. Размнажаецца насеннем.

Высяваюць яго пераважна вясной з адлегласцю паміж радамі 45 см, на глыбіню 1,5—2 см. Мінімальная тэмпература для прарастання насення 5— 6 °C, аптымальная 16—18 °C. Усходы вытрымліваюць замаразкі да −6 −8 °C. Пры веснавой сяўбе насення ў грунт усходы з’яўляюцца праз 22—29 дзён. Расліны падкормліваюць мінеральнымі ўгнаеннямі. Пры прарэджванні ўсходаў пастарнаку ў радзе паміж раслінамі пакідаюць 10—12 см. У спякотныя дні пастарнак выдзяляе пякучыя эфірныя алеі, якія, трапляючы на голыя часткі цела, выклікаюць апёкі. Каб пастарнак не растрэскваўся, яго неабходна рэгулярна паліваць, асабліва ў сухое надвор’е. Убіраюць караняплоды позняй восенню. Лісце зразаюць на ўзроўні галоўкі, караняплоды выкопваюць віламі.

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. 3,0 3,1 3,2 Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь.. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 93. — 160 с. — 2 350 экз.
  4. 4,0 4,1 Анненков Н.(руск.) бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
  5. З. Верас, Беларуска-польска-расейска-лацінскі ботанічны слоўнік, Выданне газеты «Голас беларуса», Друкарня С. Бэкэра. Вiльня, Субач 2, 1924
  6. Васількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларуси, т. III. Горы-Горкі, 1927
  7. Чоловский К. Опыт описания Могилевской губернии. По программе и под редакцией А. С. Дембовецкого, кн. I. Могілев.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.