Паўстанне Камвіны Нсапу

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Паўстанне Камвіны Нсапу
Extent of Kamwina Nsapu rebellion.svg
Тэрыторыя, ахопленая паўстаннем.
Дата з 8 жніўня 2016
Месца Дэмакратычная Рэспубліка Конга: правінцыi Лулуа, Касаі, Усходняе Касаі, Ламамі і Санкуру
Прычына непрызнанне ўладамі Камвіны Нсапу правадыром з-за падтрымкі ім апазіцыi
Вынік канфлiкт працягваецца
Змены у 2019 годзе частка паўстанцаў капітулявала і прызнала ўрад Ф. Чысекеды
Праціўнікі
  • Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg ДР Конга:
    • Узброеныя сілы
    • Паліцыя
    • Рэспубліканская гвардыя[1]
    • Нацыянальнае разведвальнае агенцтва[2]
  • Праўрадавыя апалчэннi:
    • Бана Мура[3]
    • Мясцовыя атрады[4][5]
  • Паўстанцы Камвіны Нсапу[4]:
    • Розныя незалежныя апалчэнцы[6]
Камандуючыя
Дэмакратычная Рэспубліка Конга Жазеф Кабіла (да студзеня 2019)
Дэмакратычная Рэспубліка Конга Фелікс Чысекеды (са студзеня 2019)
Дэмакратычная Рэспубліка Конга Дыдона Банзе
Жан-П’ер Мпандзі «Камвіна Нсапу»[7]
Ндайэ Калонга Нсабанга Здаўся
Локанда Луакатэбуа Здаўся
Мубіай Дэвей Здаўся
Страты
Дэмакратычная Рэспубліка Конга больш за 70 загінулых, 40 абезгалоўленых паліцэйскіх, некалькi параненых як мiнiмум 128 забітых, 1343 здаліся
Агульныя страты
Усяго загінула: каля 5000 чалавек (ацэнка ААН на жнівень 2018[5]); звыш за 3300 (ацэнка Каталіцкай Царквы на чэрвень 2017[8][2])
Бежанцы: 1 млн унутраных[9][10], 35000 беглі ў Анголу[11]

Паўстанне Камвіны Нсапу, таксама сустракаецца напic Камуіна Нсапу[12] — паўстанне, узнятае апалчэннем Камвіна Нсапу супраць сіл дзяржаўнай бяспекі[13] у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, якое ахапiла правінцыi Лулуа, Касаі, Усходняе Касаі, Ламамі і Санкуру[14][9]. Баі пачаліся пасля таго, як у жніўні 2016 года міліцыя на чале з Камвінай Нсапу напала на сілавікоў.

Канфлікт мае этнічную падаплёку[12]; апалчэнцы з’яўляецца прадстаўнiкамi народа луба[13] і здзяйсняюць забойствы на глебе міжнацыянальнай нянавісці[15].

Прычыны[правіць | правіць зыходнік]

У 2011 годзе Жан-П’ер Мпандзі быў прызначаны шостым кіраўніком клана Баджылы Касанджы пасля вяртання з Паўднёвай Афрыкі[14], дзе ён адшукваўся за незаконны гандаль алмазамі. Яго племянное імя было Камвіна Нсапу, што азначала «чорны мураш». Ён меў значны кантроль над зямлёй і павінен быў атрымаць прызнанне цэнтральнай уладай, нават калі ён абраны ў адпаведнасці з традыцыямі племя. Дадзенае ўмова змушала папярэдніх правадыроў падтрымаць урад ДРК, каб атрымаць яго адабрэнне[14].

Яго рэгіён падтрымаў апазіцыю на апошніх прэзідэнцкіх выбарах. З-за гэтага ўлада прызначыла прыхільнікаў, а не правадыроў племян, на магутныя пасады ў мясцовай уладзе[7][16]. Цэнтральны ўрад таксама адмовіўся прызнаць прызначэнне Камвіну Нсапу мясцовым лiдарам пасля таго, як ён выступіў супраць пазыцыі прэзiдэнта Жазэфа Кабiла. Гэта прымусіла правадыра аспрэчыць уладу цэнтральнага ўрада, і ў чэрвені 2016 года ён пачаў заклікаць да паўстання[7][17].

Паўстанне[правіць | правіць зыходнік]

Камвіна Нсапу падбухторваў сваіх людзей ксенафобскай прапагандай, называючы ўрадавыя сілы бяспекі «замежнымi наймітaмi і акупацыйнымi войскaмi»[7]. Ён сабраў апалчэнне i 8 жніўня здейснiў напад на паліцыю[17]. 12 жніўня 2016 года ён быў забіты разам з васьмі іншымі апалчэнцамi і 11 паліцыянтамі ў Цхімбулу[18]. Пасля яго смерці Кангалезская абсерваторыя па правах чалавека асудзіла яго забойства і выказала здагадку, што Нсапу павінен быў быць арыштаваны[19].

Некалькі яго паслядоўнікаў адмовіліся верыць, што ён памёр, узмацніўшы свае напады на сілы бяспекі[7]. Па меры таго, як гвалт з боку апалчэння Камвіны Нсапу ўзрос, паўстанне пашырылася, і ўсё большая колькасць мясцовых жыхароў паднiмалася супраць урада. Смерць Камвіны Нсапу азначала, што паўстанне разбілася на шматлікія рухі, якiя змагаліся за розныя мэты[6].

23 верасня паўстанцы напалі на аэрапорт у горадзе Кананга. Па выніку бою, дзесяць вайскоўцаў і парадку сарака мяцежнiкаў былі забітыя[20].


28 студзеня падчас сутычкi чатыры апалчэнца былі забітыя i два паліцыянты паранены[21]. Тым часам паўстанцы заклікалі адхіліць губернатара Алекса Кандэ і выказалі пратэст супраць візіту прэм’ер-міністра Самі Бадыбанга у рэгiён, што ахоплены паўстаннем[21]. 31 студзеня рымска-каталіцкі святар з парафіі святога Альфонса ў Кананга, які спрабаваў перашкодзіць баевiкам прымаць дзяцей са школ у свае атрады, быў выкрадзены, але пасля быў вызвалены[22].

9 лютага ў Цхімбулу пачаліся баі паміж апалчэнцамi і ўзброенымі сіламі ў выніку этнічных рэпрэсій з боку мяцежнiкаў. У баях як мінімум шэсць чалавек загінулі, у тым ліку адзін мiрны жыхар. На наступны дзень сутычак узброенымі сіламі зафіксавана ад 60 да 75 забiтых. Таксама як мінімум два вайскоўцы параненыя[23]. 14 лютага прэс-сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па правах чалавека Ліз Тросэл абвясціла, што паміж 9 і 13 лютага ўрадавымі сіламі былі забітыя па меншай меры 101 чалавек[24].

Праз некалькі дзён было выкладзена відэа, дзе кангалезскія вайскоўцы забіваюць мірных жыхароў у вёсцы Мванза Ломба[25][26]. Міністр правоў чалавека Мары-Анжэ Мушобеква заявіла, што відэа не было праверана аўтэнтыфікацыяй[27], а міністр сувязі Ламберт Мендэ Омаланга заявіў, што яго здымалі ў іншай краіне, каб нашкодзiць рэпутацыi армii ДРК[28].

Таксама паведамлялася, што два журналісты нiбыта атрымалі пагрозы смерці за асвятленне канфлікту[29].

18 лютага баевікі атакавалi Вялікую Малорскую семiнарыю[30][31]. Гэта быў першы раз, калі яны напалі на каталікаў[32]. Неўзабаве пасля нападу абодва біскупа Лвізы, фельчан Мванамы Галумбулула, і архіепіскап Кіншасы Ларан Монсэнва Пасіня асудзілі гвалт[32], а віцэ-губернатар Лулуа Джасцін Мілонга заклікаў паўстанцаў пачаць мiрныя перамовы з урадам[33]. Мiж тым, мiратворчыя войскі MONUSCO уведзеныя ў Нганзу і Малале ў Кананге, каб наладзіць парадак[30].

З-за сутычак многія бацькі перасталі адпраўляць дзяцей у школы. Аднак 26 лютага віцэ-губернатар Лулуа Джасцін Мілонга заявіў, што «маразм» трэба скончыць і дзеці павінны вярнуцца да навучальных заняткаў[34].

26 сакавіка паўстанцы захапiлi 46 паліцэйскіх. Шасцярых з захопленых баевікі адпусцілі, таму што тыя гаварылі на мясцовай гаворцы, а астатніх — абезгаловілі. Зброя і транспарт паліцэйскіх былі таксама захопленыя[35].

Да пачатку 2018 года ўрад вызвалiў большасць раёнаў у Касаі і прылеглых да іх рэгіёнах, якія раней знаходзіліся за паўстанцамi. Тым не менш баі працягваліся, і новы ўсплёск гвалту ў лютым 2018 года прымусіў каля 11 тысяч чалавек у дадзенай правiнцыi пакінуць свае дамы[11]. 15 верасня Ндайэ Калонга Нсабанга, лідар паўстанцкай кааліцыі, здаўся ўраду ў Кананзе. Большасць яго сіл, у тым ліку 7 камандзіраў, а таксама 600 байцоў, таксама склалі зброю[36].

Паводле ацэнак Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, у выніку баявых дзеянняў да жніўня 2018 года было забіта каля 5000 чалавек, хаця гвалт «усё яшчэ не адпавядае генацыду»[5]. Пасля ўсеагульных выбараў 30 снежня 2018 года, на якix перамог Фелікса Чысекеды, каля 743 паўстанцаў Камвіны Нсапу разам з трыма іх камандзірамі (у тым ліку Локанда Луакатэбуа і Мубіай Дэвей) здаліся ў студзені 2019 года. Такім чынам мяцежнікі паказалі, што яны прызналі Чысекеды новым прэзідэнтам і што гатовыя падтрымаць яго на фоне бягучых палiтычных спрэчак[37].

Злачынствы[правіць | правіць зыходнік]

Канфлікт паступова ператварыўся з антыўрадавага паўстання ў мiжэтнiчнае супрацьстаянне[14]. Большасць людзей у апалчэнні Камвіна Нсапу паходзяць з народа луба[13] і, як паведамляецца, тэрарызуюць пэндэ і чоквэ[14]. 24 сакавіка 2017 года апалчэнцы забілі і абезгалоўлілі па меншай меры 40 паліцэйскіх і пашкадавалі шасцярых, якія размаўлялі на мясцовай мове[15][38].

Апалчэнне «Бана Мура», якая складаецца з прадстаўнiкоў чоквэ, здзейсніла шэраг нападаў на вёскi луба і лулуа. Паведамлялася, што армiя і паліцыя суправаджалі апалчэнне падчас этнічных чыстак[14]. Ахвярам адсякалi канечнасцi. Таксама атрады «Бана Мура» нападалi на цяжарных жанчын[39]. Ix вінавацяць у масавым забойстве 49 непаўналетніх у 2017 годзе[2].

Таксама паведамляецца, што палова членаў апалчэння Камвіна Нсапу знаходзіцца ва ўзросце да 14 гадоў[18], некаторыя з іх да 5 гадоў[7], а ўлады ДР Конга сцвярджаюць, што гэта дзецi-салдаты ваююць пад уздзеяннем наркотыкаў[18].

Рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

11 лютага 2017 года Місія Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па стабілізацыі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (MONUSCO) заявіла ў сваёй заяве, што «занепакоеная канфліктам у Касаі»[40]. Яна асудзiла «вербаванне і выкарыстанне дзяцей-салдат» мяцежнiкамi і «непрапарцыйнае выкарыстанне сілы» кангалезскімі войскамі[40].

У сваім ангеле 16 лютага 2017 г. Папа Францішак заклікаў спыніць гвалт, асабліва з выкарыстаннем дзяцей-салдат[41][42]. Ён сказаў: «Я глыбока пакутую за ахвяры, асабліва за дзяцей, вырваных з сем’яў і школ, каб яны выкарыстоўваліся як салдаты»[43].

19 лютага 2017 года намеснік прэс-сакратара Дзярждэпартамента ЗША Марк К. Тонер заклікаў правесці расследаванне відэазапісу меркаванай расправы з жыхарамi вёскi Мванза Ломба[26][44].

20 лютага 2017 года Міністэрства замежных спраў і міжнароднага развіцця Францыі таксама заклікала правесці расследаванне па відэа[45][46]. У афіцыйнай заяве гаворыцца, што «Францыя асуджае крывавы гвалт, які разгарэўся ў рэгiёне.» Яна заклікала ўлады Конга і сілы бяспекі ўзяць на сябе асноўную адказнасць за абарону грамадзянскага насельніцтва, у поўнай меры паважаючы правы чалавека[47].

13 сакавіка 2017 года ў Касаі былі забітыя два следчыя ААН. I ўрады Конга, i апалчэненне Камвiны Нсапу абвінавацілі адзін аднаго ў інцыдэнце. Відэа, апублікаванае кангалезскім урадам 24 красавіка, здаецца, паказвае на апалчэнне[48].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Jean-Jacques Wondo Omanyundu (18 February 2017). Flash DESC : Les images barbares des soldats congolais au Kasaï Central Архівавана 3 верасня 2018 года.. Kasai Direct. Published 14 December 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 UN reports 251 killings in DR Congo’s Kasai, 62 children among dead , The Independent (5 August 2017). Праверана 7 жніўня 2017.
  3. UN accuses Congo-backed militia of crimes against toddlers, others. The News Nigeria (20 чэрвеня 2017).
  4. 4,0 4,1 Who’s in Congo’s Mass Graves? And Why Are Soldiers Guarding Them? , The New York Times (28 July 2017). Праверана 25 верасня 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 William Eagle UN Investigator: Atrocities in DRC Fall Short of Genocide. Voice of America (3 жніўня 2018). Праверана 19 жніўня 2018.
  6. 6,0 6,1 DR Congo's Kasai conflict: Voodoo rebels take on Kabila , BBC (24 April 2017). Праверана 25 верасня 2017.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Kamuina Nsapu Insurgency Adds to Dangers in DR Congo , International Crisis Group (21 March 2017). Праверана 7 жніўня 2017.
  8. Democratic Republic of Congo: Kamwina Nsapu violence foretells deadly conflict , ake (27 July 2017). Праверана 7 жніўня 2017.
  9. 9,0 9,1 Congo-Kinshasa: Kamuina Nsapu Insurgency Adds to Dangers in DR Congo , All Africa (21 March 2017). Праверана 28 сакавіка 2017.
  10. One million displaced in DR Congo's Kasai due to violence: UN. Press TV (21 красавіка 2017).
  11. 11,0 11,1 Lisa Schlein Mounting Inter-Ethnic Tensions in DRC's Kasai Region Threaten New Violence (6 сакавіка 2018). Праверана 19 жніўня 2018.
  12. 12,0 12,1 Памылка ў зносках: Няправільны тэг <ref>; для зносак reuters0317 няма тэксту
  13. 13,0 13,1 13,2 DRC's Kasai-Oriental province requires emergency assistance 600,000 says UN , International Business Times (8 March 2017). Праверана 10 сакавіка 2017.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 Briefing: The conflict in Kasai, DRC , Irinnews (31 July 2017). Праверана 8 жніўня 2017.
  15. 15,0 15,1 Kamwina Nsapu militia kill 40 policemen in DR Congo. Al Jazeera (26 сакавіка 2017).
  16. DR Congo tribal rebellion: What we know , New Vision (31 March 2017). Праверана 20 красавіка 2017.
  17. 17,0 17,1 Kasaï-Central: le chef Kamwina Nsapu est mort dans les combats contre les forces de l’ordre , Radio Okapi (13 August 2016). Праверана 21 лютага 2017.
  18. 18,0 18,1 18,2 RDC: affrontements meurtriers à Tshimbulu, dans le Kasaï-Central (фр.) , Radio France Internationale (14 August 2016).
  19. Kasaï-Central: l’OCDH condamne la mort du chef milicien Kamwina Nsapu , Radio Okapi (13 August 2016). Праверана 21 лютага 2017.
  20. В результате столкновений в ДРК погибли около 50 человек
  21. 21,0 21,1 Au moins quatre morts dans des violences à Kananga, dans le centre de la RDC , Africanews (28 January 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  22. AFRICA/DR CONGO - A priest who opposed the militiamen of Kamuina Nsapu was kidnapped and then released. Праверана 20 лютага 2017.
  23. En RDC, nouveau décompte macabre en cours dans le Kasaï central (фр.) , Radio France Internationale (10 February 2017).
  24. Congolese soldiers kill at least 101 in militia clashes - U.N. , Reuters (14 February 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  25. Congo probes video showing apparent massacre by soldiers , Reuters (18 February 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  26. 26,0 26,1 Massacre filmé au Kasaï, dans le centre de la RDC , Le Monde (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  27. Possible massacre de civils par l'armée en RDC , Le Figaro (18 February 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  28. Памылка ў зносках: Няправільны тэг <ref>; для зносак nytimeslooktheyaredyingvideo няма тэксту
  29. RDC: une centaine de Kamuina Nsapu tués à Tshimbulu, selon des sources locales , Radio France International (14 February 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  30. 30,0 30,1 RDC: les miliciens de Kamwina Nsapu saccagent le grand séminaire Malole , Radio Okapi (19 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  31. RDC: le Grand Séminaire de Malole saccagé dans le Kasaï (20 лютага 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  32. 32,0 32,1 RDC: le cardinal Monsengwo condamne les attaques contre des édifices de l’église catholique , Radio Okapi (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  33. Justin Milonga : "Toutes les voies de négociations sont en train d’être ouvertes avec les miliciens de Kamuina Nsapu" , Radio (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  34. Après la psychose de Kamwina Nsapu, les élèves du Kasaï-Central appelés à reprendre les cours , Radio Okapi (February 26, 2017). Праверана 27 лютага 2017.
  35. В Конго боевики обезглавили 40 полицейских
  36. Top militia chief and 600 'fighters' surrender in DR Congo's central Kasai region. Defense Post (17 верасня 2018). Праверана 14 сакавіка 2019.
  37. Three Kamuina Nsapu rebel leaders surrender in support for new DR Congo president Tshisekedi. Defense Post (29 студзеня 2019). Праверана 14 сакавіка 2019.
  38. DR Congo: 40 police officers decapitated by militia. Newshub (26 сакавіка 2017).
  39. Congo's violence fuels fears of return to 90s bloodbath , The Guardian (30 June 2017). Праверана 9 ліпеня 2017.
  40. 40,0 40,1 MONUSCO STRONGLY CONDEMNS THE PERSISTENT VIOLENCE IN THE KASAI PROVINCES (11 лютага 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  41. DR Congo: Pope Francis calls for peace , Africanews (20 February 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  42. Pope laments plight of child soldiers fighting in Congo , Catholic Herald (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  43. Pope prays for victims of violence in DR Congo and Pakistan , Vatican Radio (19 February 2017). Праверана 20 лютага 2017.
  44. US Demands Independent Probe of Alleged Civilian Massacre in DRC , Voice of America (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  45. Vidéo de massacre: sous pression, la RDC refuse d'enquêter , La Croix (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  46. France calls on DRC to shed light on massacre video , Radio France International (20 February 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  47. Democratic Republic of Congo - Situation in the Kasai region (20 лютага 2017). Праверана 21 лютага 2017.
  48. Reuters in Kinshasa UN 'utterly horrified' by video appearing to show murder of two experts in Congo | World news. The Guardian. Праверана 7 лютага 2018.