Перуноў Мост

Перуноў Мост
Краіна	Беларусь
Вобласць	Мінская
Раён	Чэрвеньскі
Сельсавет	Лядскі
Каардынаты	53°36′57″ пн. ш. 28°36′29″ у. д.HGЯO
Насельніцтва	▼5 чал. (2019);
Часавы пояс	UTC+3
Тэлефонны код	+375 1714
Паштовыя індэксы	223230
Аўтамабільны код	5
СААТА	6258824116

Перуно́ў Мост^[1] (трансліт.: Pierunoŭ Most, руск.: Перунов Мост) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

Назва

Назва, магчыма, паходзіць ад імя паганскага славянскага бажаства — Перуна або ад назвы ўдару грому ў беларускай мове 'пярун'.

Існуюць два мясцовыя паданні аб паходжанні назвы. Паводле першага, мост праз дрыгву збудаваў замежнік з прозвішчам Пюры, ад яго імя і назвалі мост, з часам назва змянілася на беларускае Пярун. Паводле другога падання, калі людзі будавалі мост праз дрыгву, то ён двойчы неўзабаве пасля будаўніцтва згараў ад перуна (удару маланкі), ацалеў толькі трэці мост^[2].

Гісторыя

Ранняя гісторыя

Засценак вядомы з другой паловы XIX стагоддзя ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. На карце 1860-х гадоў пазначаны 2 аднайменныя засценкі на 2 і 3 двары з назвай Піруновай Мост (руск.: Пируновой Мост)^[3]. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

У чэрвені 1863 года ля ваколіцы Перуноў Мост расійскія войскі разбілі паўстанцкі атрад Баляслава Свентаржэцкага, быў узяты ў палон Гектар Карказевіч і іншыя паўстанцы^[4].

На 1876 год землеўладальнікамі ў Перуновым мосце былі дваране рыма-каталіцкага веравызнання Сцяпан Іванавіч Ніцыеўскі або Ніцаеўскі і Нецяеўскі (60 дзесяцін зямлі) і Іван Казіміравіч Нецыеўскі (50 дзесяцін), уладанне было атрымана ў спадчыну, гаспадаркай займаліся ўласнікі^[5]. На 1888 год землеўладальнікамі былі: Эмілія Францаўна Каржанеўская (38 дзесяцін)^[6], Антаніна Кліменцеўна Ніцыеўская (38 дзесяцін), Іван Казіміравіч Ніцыеўскі (38 дзесяцін), Іван Стэфанавіч Ніцыеўскі (38 дзесяцін), усе дваране рыма-каталіцкага веравызнання^[7]. У канцы XIX стагоддзя адносіўся да каталіцкай парафіі Ігумен, краязнавец Аляксандр Ельскі апісваў Перуноў Мост як польскі засценак, лёгкія пясчаныя глебы^[8].

Паводле перапісу 1908 года ваколіца.

Найноўшы час

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска Перуноў Мост у Горацкім (Горкаўскім) сельсавеце Чэрвеньскага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці. У ходзе прымусовай калектывізацыі 1930-х гадоў і пазнейшага вялікага тэрору былі рэпрэсаваны прынамсі 4 жыхары вёскі^[9]^[10]^[11]^[12].

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У лістападзе 1942 года вёска была спалена ў ходзе нямецкай карнай аперацыі, забіта 5 чалавек^[13]. Пасля вайны вёска адноўлена. На франтах загінулі 9 вяскоўцаў.

У 1980-я гады вёска ўваходзіла ў склад саўгаса «Горкі».

Насельніцтва

1897 год — 5 двароў, 48 жыхароў
1908 год — 7 двароў, 45 жыхароў
1917 год — 9 двароў, 45 жыхароў, усе палякі^[14]
1926 год — 11 двароў, 51 жыхар
1940 год — 26 двароў, 130 жыхароў
1960 год — 60 жыхароў
1997 год — 8 двароў, 12 жыхароў
1999 год — 12 жыхароў
2009 год — 10 жыхароў
2019 год — 5 жыхароў^[15]

Крыніцы

↑ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
↑ Перуноў мост // Бяздоннае багацце: легенды, паданні, сказы / Склад. А. І. Гурскі. Мiнск: Маст. літ., 1990. С. 171–172
↑ Европейская Россия (Шуберт) 1:126K v.1 - Лядскі сельскі савет, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць (нявызн.). retromap.ru. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Дакументы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі да віртуальнай выставы па гісторыі паўстання 1863-1864 гг. на тэрыторыі Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губерняў (нявызн.)(недаступная спасылка). niab.by. — «Рапарт ігуменскага павятовага іспраўніка мінскаму грамадзянскаму губернатару аб разбіцці ў чэрвені 1863 г. ля вак. Перуноў Мост Ігуменскага пав. паўстанцкага атрада Баляслава Свентарэцкага, паланенні Гектара Карказевіча і іншых паўстанцаў і пераследванні рас. войскамі рэшткаў атрада ў Ігуменскім пав., а таксама пра колькасць паўстанцаў, зняволеных у г. Ігумене і адпраўленых з г. Ігумена ў г. Мінск.» Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2025. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1876 годъ 1877, с. 106.
↑ Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год 1889, с. 191.
↑ Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год 1889, с. 205.
↑ SgKP 1887, s. 185.
↑ Списки жертв — Нициевский Бронислав Иванович (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2024. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Списки жертв — Нициевский Павел Иванович (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2025. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Списки жертв — Станишевский Григорий Ануфриевич (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2021. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Списки жертв — Станишевский Константин Ануфриевич (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2021. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Поиск - Белорусские деревни, сожжённые в годы Великой Отечественной войны (нявызн.)(недаступная спасылка). db.narb.by. Архівавана з першакрыніцы 9 красавіка 2017. Праверана 19 чэрвеня 2025.
↑ Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии) 1924, с. 111.
↑ Belarus (нявызн.)(недаступная спасылка). pop-stat.mashke.org. Архівавана з першакрыніцы 15 лістапада 2025. Праверана 19 чэрвеня 2025.

Літаратура

Перуноў Мост // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 8: Мінская вобласць, кн. 5 / рэдкал.: У. Ю. Аляксандраў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2014. — С. 327. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0757-1.
Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1876 годъ / Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета. — Минскъ: Типографія Губернскаго Правленія, 1877. — 187 с.
Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи [за 1888 год] / Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета. — Минскъ: Минская Губернская Типографія, 1889. — 419 с.
Ярмоловичъ В. С. Списокъ населенныхъ мѣстъ Минской губерніи. — Минскъ: Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета, 1909. — 231 с.
Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии) / Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р.. — Минск: Белтрестпечать, 1924.
Jelski A. Piorunowy Most, po białorusku Piarunowyj Most // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście (польск.). — Warszawa, 1887. — S. 185.

Спасылкі

На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

[1] Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)

[gurski-2] Перуноў мост // Бяздоннае багацце: легенды, паданні, сказы / Склад. А. І. Гурскі. Мiнск: Маст. літ., 1990. С. 171–172

[3] Европейская Россия (Шуберт) 1:126K v.1 - Лядскі сельскі савет, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць (нявызн.). retromap.ru. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[4] Дакументы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі да віртуальнай выставы па гісторыі паўстання 1863-1864 гг. на тэрыторыі Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губерняў (нявызн.)(недаступная спасылка). niab.by. — «Рапарт ігуменскага павятовага іспраўніка мінскаму грамадзянскаму губернатару аб разбіцці ў чэрвені 1863 г. ля вак. Перуноў Мост Ігуменскага пав. паўстанцкага атрада Баляслава Свентарэцкага, паланенні Гектара Карказевіча і іншых паўстанцаў і пераследванні рас. войскамі рэшткаў атрада ў Ігуменскім пав., а таксама пра колькасць паўстанцаў, зняволеных у г. Ігумене і адпраўленых з г. Ігумена ў г. Мінск.» Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2025. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[FOOTNOTEСписокъ_Землевладѣльцевъ_Минской_Губерніи_за_1876_годъ1877106-5] Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1876 годъ 1877, с. 106.

[FOOTNOTEСписокъ_Землевладѣльцевъ_Минской_Губерніи_за_1888_год1889191-6] Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год 1889, с. 191.

[FOOTNOTEСписокъ_Землевладѣльцевъ_Минской_Губерніи_за_1888_год1889205-7] Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год 1889, с. 205.

[FOOTNOTESgKP1887185-8] SgKP 1887, s. 185.

[9] Списки жертв — Нициевский Бронислав Иванович (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2024. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[10] Списки жертв — Нициевский Павел Иванович (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2025. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[11] Списки жертв — Станишевский Григорий Ануфриевич (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2021. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[12] Списки жертв — Станишевский Константин Ануфриевич (нявызн.)(недаступная спасылка). base.memo.ru. Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2021. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[13] Поиск - Белорусские деревни, сожжённые в годы Великой Отечественной войны (нявызн.)(недаступная спасылка). db.narb.by. Архівавана з першакрыніцы 9 красавіка 2017. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[FOOTNOTEСписок_населенных_мест_Б.С.С.Р._(б._Минской_губернии)1924111-14] Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии) 1924, с. 111.

[15] Belarus (нявызн.)(недаступная спасылка). pop-stat.mashke.org. Архівавана з першакрыніцы 15 лістапада 2025. Праверана 19 чэрвеня 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]