Плашка

Лерка і разразныя плашкі

Калаўроцік для плашак

Плашка, прагонка, або ле́рка, — інструмент для наразання вонкавай разьбы ўручную або машынным спосабам (на станку).

Назва

У кавальскай справе зафіксаваны такія назвы, як вінтарэзка, шнайдэза, клубік, ролік.

Апісанне

Плашкі прызначаны для наразання ці калібравання вонкавых рэзьбаў за адзін праход. Найбольш распаўсюджаныя плашкі для наразання рэзьбаў дыяметрам да 52 мм. Плашка ўяўляе сабой загартаваную гайку з восевымі адтулінамі, якія ўтвараюць рэжучыя беражкі. Як правіла, на плашках робяць 3-6 стружкавыя адтуліны для адводу стружкі. Таўшчыня плашкі складае 8-10 віткоў. Рэжучую частку плашкі выконваюць у выглядзе ўнутранага конусу. Даўжыня заборнай часткі — 2-3 вітка. Плашкі выконваюцца з легіраваных сталей (9ХС, ХВСГФ), хуткарэзных сталей (Р18, Р6М5, Р6М5К5, Р6М5К8), а ў апошні час і з цвёрдых сплаваў. На плашках наносіцца маркіроўка з указаннем абазначэння і ступені дакладнасці наразанай разьбы, маркі сталі (9ХС не паказваецца).

Плашкі бываюць наступных відаў і тыпаў: суцэльныя, разразные і рассоўныя (клупавыя).

У залежнасці ад формы вонкавай паверхні плашкі бываюць круглыя, квадратныя, шасцігранныя, прызматычныя:

• Круглыя плашкі замацоўваюць для працы ў калаўроціках стопарнымі шрубамі або мацуюць у рэзьбанаразных патронах. Для гэтага на вонкавым цыліндры плашкі існуюць канічныя паглыбленні і вуглавы паз, які дазваляе разразаць плашку шліфавальным кругам па перамычцы і часткова рэгуляваць па дыяметры. Для круглых разразных плашак ужываюць калаўроцікі з пяццю шрубамі, з дапамогай якіх рэгулююць дыяметр наразанай разьбы.
• Суцэльныя плашкі дзякуючы сваёй высокай калянасці даюць магчымасць атрымаць разьбу высокай якасці (метрычную, трубную канічную і цалевую), але валодаюць невялікай зносаўстойлівасцю.
• Рассоўныя плашкі ўсталёўваюць у калаўроціках (клупах), якія маюць для гэтай мэты спецыяльныя накіравальныя. Плашка складаецца з двух частак, якія замацоўваюцца ў рамцы клупа сухаром і шрубай. Гэтай шрубай рэгулююць дыяметр наразанай разьбы. Да клупа прыкладаецца набор плашчакоў, які дазваляе вырабляць разьбярствы розных памераў.
• Разразные плашкі могуць трохі спружыніць, змяняючы дыяметр наразанай разьбы на 0,1-0,3 мм. З-за малой калянасці яны не даюць чыстай і дакладнай разьбы.

Літаратура

• Плашка // Толковый словарь живого великорусского языка : у 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд.. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
• Винторезные инструменты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.