Пратэсты ў Іране (2019—2020)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Пратэсты ў Іране (2019—2020)
Частка Іранскі крызіс (з 2019)
Gathering and protest rally outside Amir Kabir University 2020-01-11 10.jpg
Студэнты на акцыi пратэсту 11 студзеня 2020.
Дата 15 лістапада 201925 лютага 2020
Месца Flag of Iran.svg Іран
Бакі канфлікту
Урад: Мiтынгоўцы

пры падтрымцы: Flag of the United Kingdom.svg Вялікабрытанія

Сілы
невядома 87 000 — 200 000 чалавек
Страты
як мiнiмум 3 забiтых 304 — 1500 забiтых, 4800 параненых, 7000 арыштаваны

Пратэсты ў Іране — серыя грамадзянскіх акцый пратэсту, якія адбываюцца ў некалькіх гарадах па ўсім Ірану. Першапачатковай прычынай ўзнікнення пратэсту паслужыў рост коштаў на паліва ў 50-200%[1][2][3][4]. У далейшым пратэст перарос у акцыі супраць палітычнага рэжыму ў Іране і вышэйшага кіраўніка Алі Хаменеі[5][6]. Пратэсты пачаліся ўвечары 15 лістапада і на працягу некалькіх гадзін распаўсюдзіліся на 21 горад, калі відэа пратэсту пачалі распаўсюджвацца ў Інтэрнэце[7][8][9]. Выявы гвалтоўных пратэстаў неўзабаве разышліся па Інтэрнэце, і пратэсты дасягнулі міжнароднага ўзроўню[10].

Хоць пратэсты пачаліся як мірныя сходы, яны неўзабаве ператварыліся ў жорсткія беспарадкі і паўстанне супраць іранскага ўрада[11]. Ужывальная урадам Ірана тактыка спынення акцый пратэсту ўключае агульнанацыянальнае адключэнне інтэрнэту і стральбу па дэманстрантах з дахаў, верталётаў і з блізкай адлегласці з кулямётаў. Па словах гараджан, урадавыя сілы затым канфіскавалі целы загінулых дэманстрантаў і вывезлі іх, каб замаскіраваць сапраўдную колькасць ахвяраў і сур’ёзнасць пратэстаў. Amnesty International пісала, што ўрад пагражала сем’ям забітых дэманстрантаў, калі тыя выступяць у сродках масавай інфармацыі або задаволяць пахаванне[12][13]. Як паведамляецца замежнымi СМI, было забіта 1500 іранскіх грамадзян[14][15], а падаўленне акцый выклікала бурную рэакцыю пратэстуючых, якія разбурылі 731 ўрадавы банк, уключаючы цэнтральны банк Ірана, дзевяць ісламскіх рэлігійных цэнтраў, знеслі антыамерыканскія рэкламныя шчыты, а таксама плакаты і статуі Вярхоўнага лідара Алі Хаменеі . 50 урадавых вайскоўцаў баз былі таксама атакаваныя пратэстуючымі. Гэтая серыя пратэстаў была аднесена да катэгорыі самых жорсткіх з моманту ўзнікнення Ісламскай Рэспублікі Іран ў 1979 годзе[16][17].

Каб заблакаваць абмен інфармацыяй аб пратэстах і гібелі сотняў пратэстоўцаў на платформах сацыяльных сетак, урад заблакаваў Інтэрнэт па ўсёй краіне, што прывяло да амаль поўнага адключэння Інтэрнэту на працягу прыкладна шасці дзён[18][19][20][21].

Ход падзей[правіць | правіць зыходнік]

Лiстапад[правіць | правіць зыходнік]

Пасля таго, як урад аб’явіў аб павышэнні цэн рана раніцай 15 лістапада, іранцы ў розных гарадах выйшлі на вуліцы ў знак пратэсту.

Па паведамленнях, адзін з першых пратэстуючых быў забіты ў Сірджане пасля таго, як сілы бяспекі адкрылі агонь. У сваю чаргу дэманстранты ў горадзе падпалілі заправачную станцыю і скандавалі: «Рухані, пакінь гэтую краіну»[22]. Пратэстоўцы ў Ахвазе запатрабавалі, каб людзі байкатавалі куплю паліва і спынялі свае аўтамабілі пасярод дарогі ў знак пратэсту[23].

У Мешхедзе, другім па велічыні горадзе Ірана, дэманстранты перакрылі рух на вуліцах і аўтамагістралях[24]. Пратэстоўцы сабраліся позняй ноччу ў Годсе, прыгарадзе Тэгерана, і знішчылі паліцэйскую машыну[25].

Пратэсты працягнулі пашырацца на другі дзень 16 лістапада. Дэманстранты сабраліся ў больш чым 50 гарадах краіны, такіх як Тэгеран, Тэбрыз, Ісфахан і Шыразі, каб выказаць пратэст супраць раптоўнага павышэння коштаў[26]. Сілы бяспекі стралялі ў пратэстоўцаў, спрабуючы разагнаць іх, забіўшы па меншай меры дзесяць пратэстуючых у Ісфагане, Бехбахане, Керманшаху, Караджа і Шыразе[27].

Некалькі банкаў у Эсламшахрэ, Бехбахане і Тэгеране, а таксама адна рэлігійная школа ў Ісфагане былі спалены пратэстуючымі. Таксама дэманстранты спалілі помнік Рухолы Хамейні, заснавальніка Ісламскай Рэспублікі[28].

16 лістапада доступ у Інтэрнэт па ўсёй краіне быў амаль цалкам зачынены, пры гэтым актыўнасць у Інтэрнэце ацэньвалася ў 7%[29][30].

Дзяржаўныя інфармацыйныя агенцтвы паведамілі, што да гэтага часу было арыштавана больш за 1000 чалавек, а пратэсты ахапілі больш за 100 гарадоў Ірана[31].

Уладальнікі крам у Тэгеране і Ісфагане зачынілі кірмашы і абвясцілі страйк. Студэнты з Тебрызскага універсітэта пакінулі свае заняткі і далучыліся да дэманстрацый[32].

Студэнты Тэгеранскага універсітэта сабраліся другі дзень запар, каб выказаць пратэст супраць бягучай сітуацыі ў краіне і скандавалі «Смерць дыктатару» і «Не Газа, не Ліван, маё жыццё толькі для Ірана». Пратэсты працягваліся ў Тэгеране. Базар быў запоўнены сіламі бяспекі, якія спрабуюць перашкодзіць гандлярам пачаць страйк. Грамадзяне Тэгерана паведамілі, што, нягледзячы на ​​адключэнне інтэрнэту, пратэсты працягваліся.

Аб цяжкіх сутыкненнях таксама паведамлялася ў Шыразе, дзе сілы бяспекі адкрылі агонь па людзям[33]. Улады паведамілі, што пратэстоўцы па ўсёй краіне спалілі дзевяць ісламскіх семінарый і пятнічных малітоўных аддзяленняў[34]. Пратэсты працягваліся на працягу пятага дня запар 19 лістапада, нягледзячы на ​​прысутнасць сіл бяспекі ў гарадах краіны. Паведамлялася пра акцыі ў Тэгеране, Караджа, Шыразе і Ісфагане[35]. Горад Шуш ў правінцыі Хузестан быў фактычна зачынены, так як рабочыя пратэставалі супраць цяперашніх умоў працы[36].

Як паведамляюць замежныя крынiцы, рэвалюцыйная гвардыя забрала целы загінулых дэманстрантаў і параненых у бальніцах, каб схаваць праўдзівыя страты і пераменшыць маштаб пратэстаў. У некаторых выпадках урадавыя чыноўнікі прадавалі цела пратэстуючых[37]. Згодна з The Guardian, пратэсты дасягнулі 70% правінцый краіны[38].

Снежань[правіць | правіць зыходнік]

7 снежня ў Дзень студэнта ў Іране, студэнты ў Тэгеране і іншых гарадах правялі дэманстрацыі ў падтрымку пратэстаў[39]. Рана раніцай 17 снежня студэнты з універсітэта Шахід Бехешці ў Тэгеране сабраліся каля інтэрнатаў і пратэставалі супраць забойства пратэстоўцаў[40].

25 снежня, за дзень да 40-га дня жалобнага шэсця пратэстуючых, якія загінулі ў ходзе лістападаўскіх пратэстаў, сілы бяспекі арыштавалі некалькіх членаў сям’і П. Бахтыяры, чыя смерць у ходзе пратэстаў узбурыла краіну[41].

26 снежня сілы бяспекі атакавалі розныя могілкі вакол Ірана, каб перашкодзіць сем’ям загінуўшых у лістападаўскіх пратэстах правесці цырымоніі ў гонар 40-га дня смерці іх блізкіх. Некаторыя з тужлівых былі арыштаваныя[42][43].

Студзень[правіць | правіць зыходнік]

Пасля таго як афіцыйныя ўлады краіны прызналі, што па памылцы збілі пасажырскі лайнер «Украінскіх авіяліній», больш за дзве тысячы маладых актывістаў выйшлі на стыхійны мітынг у Тэгеране ўвечары 11 студзеня[44]. Галоўным лозунгам пратэстуючых стала патрабаванне ліквідаваць Вярхоўнага Лідара Ірана[45]. 12 студзеня падобныя мітынгі супраць палітыкі КВІР прайшлі ў Ісфахане, Рэшце і Хамадане[46][47].

Вялікабрытанія ў адкрытую падтрымлівае пратэстуючых, а 13 студзеня Роб Макэр, яе пасол у Іране, быў затрыманы прама падчас пратэстнай акцыі, знаходзячыся сярод пратэстоўцаў[48]. Аднак затым iранскiя ўлады яго вызвалiлi.

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Iran gasoline rationing, price hikes draw street protests
  2. Iran Abruptly Raises Fuel Prices, and Protests Erupt
  3. Iran begins gasoline rationing, raises prices
  4. Iran starts gasoline rationing, price hikes
  5. گسترش اعتراض‌ها به افزایش قیمت بنزین: یک معترض در سیرجان با شلیک ماموران کشته شد
  6. Iran petrol price hike: Protesters warned that security forces may intervene
  7. Amnesty International: Over 100 Killed in 21 Cities in Iran Protests
  8. Hikes in the cost of petrol are fuelling unrest in Iran
  9. افزایش قیمت بنزین؛ شهرهای مختلف ایران صحنه اعتراضات شد
  10. Iran’s ‘Iron Fist’: Rights Group Says More Than 100 Protesters Are Dead
  11. Iran Declares Protests Are Over, but the Evidence Suggests Otherwise
  12. With Brutal Crackdown, Iran Is Convulsed by Worst Unrest in 40 Years
  13. Amnesty says at least 208 killed in Iran protests
  14. U.S. says Iran may have killed up to 1,000 protesters
  15. One of the worst crackdowns in decades is happening in Iran. Here’s what we know
  16. Iran: More than 100 protesters believed to be killed as top officials give green light to crush protests
  17. Iranian protests were not about the price of gas
  18. Internet disrupted in Iran amid fuel protests in multiple cities
  19. Confirmed: Internet access is being restored in #Iran after a weeklong internet shutdown amid widespread protests
  20. Iranian officials 'stealing bodies' from morgues to hide true scale of government crackdown
  21. Mysterious Disappearances: Is Iran Stealing Bodies From Morgues to Disguise Crackdown on Protesters?
  22. گسترش اعتراض‌ها به افزایش قیمت بنزین: یک معترض در سیرجان با شلیک ماموران کشته شد
  23. افزایش قیمت بنزین؛ شهرهای مختلف ایران صحنه اعتراضات شد
  24. Iran Abruptly Raises Fuel Prices, and Protests Erupt
  25. اعتراضات به گرانی بنزین در ایران به خشونت کشیده شد؛ معترضان خیابان‌ها را در شهرهای مختلف مسدود کردند
  26. ادامه اعتراض‌‌ها به افزایش قیمت بنزین
  27. معاون پلیس هرمزگان «ناآرامی» در بندرعباس را تکذیب کرد
  28. "لحظه به لحظه با تحولات گران شدن بنزین؛ آنچه گذشت - BBC Persian"
  29. اختلال گسترده در دسترسی به اینترنت درپی اعتراض‌‌ها به افزایش قیمت بنزین در ایران
  30. Iran in ‘near-total national internet shutdown’ amid ongoing protests
  31. معاون پلیس هرمزگان «ناآرامی» در بندرعباس را تکذیب کرد
  32. افزایش شمار قربانیان در سومین روز اعتراض‌ها: تعداد کشته‌ها به ده‌ها نفر رسید
  33. پیام‌های مردمی به ایران اینترنشنال: از جو امنیتی تا شلیک مستقیم به معترضان
  34. حمله به دستکم ۹ حوزه علمیه و دفتر امام جمعه در جریان اعتراضات به افزایش قیمت بنزین
  35. پنجمین روز پیاپی اعتراض‌ها در ایران: ادامه درگیری‌ها با وجود افزایش جو امنیتی
  36. «شوش به خاطر اعتراض‌های کارگران نیشکر هفت تپه تعطیل شده است»
  37. Brutal crackdown of Iran protesters points to increasing divide, leadership losing grip: 'The regime is afraid'
  38. The Guardian view on Iran’s protests: unrest is crushed, unhappiness endures
  39. "تجمعا
  40. اعتراض شبانه دانشجویان خوابگاه کوی بهشتی برای عدالت
  41. در آستانه برگزاری مراسم چهلم پویا بختیاری،‌ اعضای خانواده او شبانه بازداشت شدند
  42. Fearing Fresh Protests Iran Arrests Outspoken Family Of Slain Protester
  43. An Iranian couple wanted to mourn son killed in protests. Now they are in jail.
  44. Iranian protesters take to streets after Tehran admits Ukrainian plane was unintentionally shot down..
  45. Protests in Tehran after Iran admits shooting down plane..
  46. تجمع‌های اعتراضی در چند شهر ایران؛ شلیک تیر هوایی و گاز اشک‌آور در تهران.
  47. ایران شلیک به هواپیمای اوکراینی را پذیرفت؛ برپایی تجمعات اعتراضی - BBC Persian.
  48. Великобритания: арест посла в Иране – «недопустимое нарушение дипломатического протокола» // Голос Америки, 13 января 2020