Пратэсты ў ЗША (2020)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Пратэсты ў ЗША
Minneapolis Police Department’s 3rd Precinct 2020-05-28.jpg
Падпаленне 3-га ўчастка паліцыі Мінеапаліса вечерам 26-га мая.
Дата з 26 мая 2020
Месца Акруга Калумбія і амаль ўсе штаты ЗША (таксама Еўропа і Канада)
Прычыны Смерць Джорджа Флойда, грамадска-эканамічныя супярэчнасці ў амерыканскім грамадстве, паліцэйскае самавольства, расізм, пандэмія COVID-19, праблемы сістэмы аховы здароўя
Мэты пакаранне для датычных да забойства Флойда, рэформа судовай сістэмы, выкараненне расізму ў праваахоўных органах
Характарыстыка дэманстрацыi, бунты, напады, пагромы, марадзёрства
Бакі канфлікту
Злучаныя Штаты Амерыкі Федэральны Урад ЗША: Дэманстранты:
    • Black Lives Matter logo.svg BLM
    • Anonymous emblem.svg Ананімус
    • Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Левыя актывісты
    • Flag of the Capitol Hill Autonomous Zone.jpg АЗКУ (8 чэрвеня—1 ліпеня)
    • Асобныя праваахоўнікі
    • Дэцэнтралізаваныя сілы пратэстоўцаў
Страты
некалькі загінулых[1][2][3] звыш за 8—9 загінулых[4][5][6]
Усяго: 25 загінулых да 29 чэрвеня[7][8][9][10][11]

Пратэсты ў ЗША 2020 года, што суправаджаюцца нападамі на сілавікоў, актамі рабаванняў і марадзёрства, былі выкліканы інцыдэнтам, калі ад дзеянняў белага паліцэйскага загінуў злачынец-афраамерыканец.

Прычыны і перадумовы[правіць | правіць зыходнік]

На працягу ўсёй гісторыі ЗША існавала несправядлівыя адносіны да пэўнай частцы грамадзян. Афіцыйна ўзаконеная расавая сегрэгацыя існавала з прыняцця ў 1865 г. 13-й папраўкі да канстытуцыі ЗША, якая забараняла рабства. Тады негрыцянскае насельніцтва, большасць якога была нявольнікамі, атрымала асабістую свабоду, але не стала поўнацэннымі членамі грамадства. Яшчэ доўгі час існавалі некаторыя правілы, сярод якіх забарона і асуджэнне міжрасавых шлюбаў і адносін, асобныя навучальныя ўстановы, асобныя месцытў транспарце, асобныя кварталы для пражывання (гета), асобныя нэгрыцянскія воінскія падраздзяленні і гэтак далей. Усё гэта часам вылівалася ў стыхійныя бунты і хвалявання[12][13].

Як лічыць палітолаг Аляксей Фяненка, пратэстныя настроі спелі вельмі даўно. Іх вытокі можна аднесці да пачатку 70-х гадоў. Тады ў ЗША былі цалкам адмененыя рэшткі расавых абмежаванняў. З гэтага моманту ў Амерыцы з’явілася культура паліткарэктнасці, расавыя праблемы стала недарэчна абмяркоўваць. Чорная абшчына адчула ўсю сілу паліткарэктнасці і стала адчуваць сябе ўсё мацней, што некалькі раздражняла белае насельніцтва ЗША[14].

Праблемы абвастрыліся ў сувязі з пандэміяй COVID-19, якія адчынілі сістэмныя прарэхі ў функцыянаванні дзяржаўнай сістэмы клопату пра здароўе грамадзян. Усё гэта на фоне дэбатаў аб планах скарачэння федэральных выдаткаў на ахову здароўя.

У той жа час існавала праблема паліцэйскага самавольства. Акты перавышэння паўнамоцтваў праваахоўнікамі пры выкананні, гвалту ці нават забойства грамадзян часта не атрымлівалі адэкватнай рэакцыі. Толькі ў 2020 годзе (па стане на 30 сакавіка), паліцыянты ЗША застрэлілі 228 чалавек. А ў сярэднім за год такіх забойстваў адбываецца каля тысячы. Пры гэтым статыстыка сведчыць, што белых людзей у такіх інцыдэнтах гіне куды больш, чым цемнаскурых ці прадстаўнікоў іншых рас. Пры гэтым статыстыка гібелі людзей, якія не аказвалі супраціву паліцыі пры затрыманні, дэманструе: паліцыянты забіваюць непрапарцыйна больш цемнаскурых людзей, чым белых — 39% супраць 46% (па дадзеных 2012 года). Зрэшты, відавочна, далёка не ў кожным з гэтых выпадкаў меў месца фактар ​​расавай нецярпімасці: няма статыстыкі, напрыклад, пра тое, якая колькасць цемнаскурых забівалі паліцэйскія-афраамерыканцы ці белыя — белых[15].

Ход падзей[правіць | правіць зыходнік]

Каталізатар[правіць | правіць зыходнік]

Самаробны мемарыял на месцы гібелі Флойда.

25 мая 2020 года афраамерыканец Джордж Флойд загінуў ад дзеяння паліцэйскага з Мінеапаліса Дэрэка Шовіна, што прыціснуў яму каленам шыю і пратрымаў яго так больш за 7 хвілін, пакуль Джордж ляжаў на дарозе тварам уніз[16][17]. Паліцыянты Томас Лейн і Дж. Аляксандар Куенг таксама дапамагалі трымаць Флойда, тады як паліцэйскі Ту Тао стаяў побач і глядзеў[18]. Падзеі адбыліся падчас арышту Флойда па падазрэнні ў аплаце пакупак у краме падробленым чэкам[19], і былі запісаны некалькімі назіральнікамі на тэлефоны[20]. Відэазапісы, на якіх Флойд неаднаразова казаў: «Я не магу дыхаць», хутка распаўсюджваліся ў сацыяльных медыя і трансляваліся СМІ. Чатыры датычных паліцэйскіх былі звольненыя на наступны дзень [21]. Федеральнае бюро расследаванняў пачало расследаванне інцыдэнту па просьбе аддзела паліцыі Мінеапаліса, тады як Бюро крымінальнага пераследу Мінесоты расследуе, ці былі дапушчаныя парушэнні законаў Мінесоты[22]. Забойства Флойда параўноўваюць з забойствам Эрыка Гарнера 2014 года, які паўтараў «Я не магу дыхаць», і якога задушылі афіцэры, што праводзілі арышт няўзброенага чарнаскурага мужчыны[16].

Май[правіць | правіць зыходнік]

Адна з першых акцый ў Мінеапалісе, 26 мая.
Дэманстрант на спаленай машыне, 28 мая.

26 мая аўтобусны прыпынак на месцы гібелі Флойда на Чыкагскім праспекце стаў імправізаваным помнікам яму з плакатамі і ўспамінамі руху Black Lives Matter[23]. Шматтысячы натоўп прайшоў да трэцяй акругі паліцыі Мінеапаліса[24][25][26].

Пратэст пачаўся мірна, але пасля перарос у сутыкнення, паліцэйскі ўчастак аблілі фарбай і закідалі камянямі[27]. Затым невялікая група пратэстуючых пачала граміць 3-ці ўчастак паліцыі[28]. Каля 20:00 паліцыянты ў экіпіроўцы спецназа абстралялі натоўп капсуламі з пяском і хімічнымі рэактывамі[29].

Пратэсты працягваліся ў сераду, 27 мая, у тым ліку на Чыкагскім праспекце і каля 3-га ўчастка. З 18:00 паліцыя пачала ўжываць хімічныя газавыя бомбы і страляць па пратэстантам гумовымі кулямі[30][31]. Падчас пратэстаў адзін чалавек быў застрэлены, паліцыя затрымала аднаго падазраванага[32][33][34].

Акцыі пратэсту прайшлі ў Лос-Анджэлесе 27 мая, дзе 500—1000 пратэстуючых блакавалі абодва кірункі трасы I-5 каля горада[35].

27—29 мая акцыі пратэсту таксама прайшлі ў Мемфісе (штат Тэнэсі), Сэнт-Поле (сталіцы штата Мінесота), Нью-Ёрку, Дэнверы (штат Каларада), Альбукерке (штат Нью-Мексіка), Луісвілля (штат Кентукі), Фініксе (штат Арызона), Калумбусе (штат Агаё); былі затрыманыя дзясяткі чалавек, некалькі чалавек атрымалі агнястрэльныя раненні[36].

У Мінесоце і Сэнт-Поле былі ўведзеныя рэжымы надзвычайнай сітуацыі тэрмінам на 72 гадзіны.

На фоне пратэстаў губернатар Мінесоты Цім Уолз, у адпаведнасці з прашэннем мэра Мінеапаліса Джэйкаба Фрэя, прыцягнуў для падтрымання парадку ў Мінеапалісе, Сэнт-Поле і прылеглых раёнах больш за 500 байцоў Нацыянальнай гвардыі ЗША .

Як заявіў Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп ў Твітэры [37]:

«Я не магу застацца ў баку і проста глядзець на тое, што адбываецца ў вялікім амерыканскім горадзе Мінеапаліс. Поўная адсутнасць лідарства. Ці слабы мэр — левы радыкал Джейкоб Фрэй — возьме сітуацыю пад кантроль, ці я адпраўлю Нацыянальную гвардыю, каб усё зрабіць як трэба. Гэтыя бандыты апаганьваюць памяць Джорджа Флойда, і я не дазволю адбывацца такому. Я толькі што размаўляў з губернатарам штата Цімам Уолзам і сказаў яму, што вайскоўцы ў яго распараджэнні. У выпадку любых складанасцяў мы возьмем кантроль на сябе, але калі пачынаецца марадзёрствы, пачынаецца і стральба.»

30 мая ў акрузе Фултан (Атланта) быў уведзены рэжым надзвычайнага здарэння з-за пратэстаў[38]. А ў Оклендзе, штат Каліфорнія, два супрацоўнікі Федэральнай службы аховы атрымалі агнястрэльныя раненні падчас масавых хваляванняў. Адзін з афіцэраў памёр ад атрыманых траўмаў. Напярэдадні каля 7500 чалавек выйшлі на вуліцы горада ў знак пратэсту супраць дзеянняў паліцэйскіх, якія прывялі да смерці афраамерыканца Джорджа Флойда. У гэты дзень праваахоўнікам паступалі паведамленні пра вандалізм, крадзяжах, падпалах і нападах на сілавікоў[1]. Многім гарадам нанесена значная шкода. Дэманстранты громяць магазіны, падпальваюць паліцэйскія машыны. Пратэсты спрабавалі гасіць укаранёныя ў натоўп супрацоўнікі бяспекі са Сакрэтнай службы з белымі павязкамі на руках. Тым часам у Філадэльфіі ў выніку сутыкненняў пацярпелі як мінімум 13 паліцэйскіх. У Сіэтле праваахоўнікі ўжылі слёзатачывы газ і светлашумавыя гранаты. У Вашынгтоне тысячы чалавек спрабавалі прарвацца да Белага дома. У Лос-Анджэлесе для разгону мітынгоўцаў вартавыя парадку пусцілі ў ход слёзатачывы газ, святлошумавыя гранаты, гумовыя кулі і дубінкі. У Атланту, дзе напярэдадні разграмілі штаб-кватэру CNN, адпраўляюць паўтары тысячы байцоў Нацгвардыі ЗША. У Нью-Ёрку, з-за вялікай агрэсіўнасці дэманстрантаў, паліцэйскім забаронена праводзіць адзіночнае патруляванне вуліц[39].

У агні пратэстаў зашугалі некалькі раёнаў Нью-Ёрка, дзе ў ноч на 31 мая бунтуючыя жыхары спалілі паліцэйскі грузавік. Раней паведамлялася, што раз’юшаныя паліцэйскія заехалі на двух аўтамабілях у натоўп дэманстрантаў[40].

Па стане на 31 мая ўжо каля 25 амерыканскіх гарадоў увялі каменданцкую гадзіну. Тым часам некаторыя паліцыянты нават праявілі салідарнасць пратэстантам. Так у Портлендзе праваахоўнікі ўсталі на калена і пачалі ціснуць рукі дэманстрантаў у поціску рукі[41]. Таксама пратэстоўцы паспрабавалі спаліць царкву Святога Іаана (т. зв. «Царква прэзідэнтаў») на Лафает-сквер, непадалёк ад Белага дома[42][43][44].

Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп, які, як сцвярджала прэса ЗША, быў вымушаны каля сутак правесці ў адмысловым бункеры, выйшаў на брыфінг перад Белым домам. Яго выступ быў прысвечана беспарадкаў у краіне. Па словах прэзідэнта Трампа, тое, што ў гэтыя дні адбываецца ў Злучаных Штатах, з’яўляецца «унутраным тэрарызмам». Ён заявіў, што калі ўлады на месцах не справяцца з беспарадкамі і не ўціхамірыць натоўп, то ён прыме рашэнне аб задзейнічанні арміі[45].

Паведамлялася, што ў Вашынгтоне супрацоўнікі паліцыі абстралялі пратэстоўцаў капсуламі са слёзатачывым газам. Удзельнікі беспарадкаў сталі закідваць праваахоўнікаў бутэлькамі з вадой, а затым падышлі ўшчыльную да ачаплення. Пасля ўжывання спецсродкі дэманстранты разбегліся. Прэзідэнт Трамп пакінуў сталіцу на верталёце[46].

Чэрвень[правіць | правіць зыходнік]

Па стане на 3 чэрвеня (у ЗША 2-га) паведамлялася, што за час беспарадкаў у краіне загінула не менш за 11 чалавек. Верагодна, ахвяр у некалькі разоў больш, паколькі ў адным толькі Чыкага за апошнія дні забіта, як паведамлялася, каля 20 чалавек. Падчас сутыкненняў  сур’ёзна пацярпелі  і дзясяткі паліцэйскіх: сярод іх таксама ёсць некалькі загінуўшых. Нягледзячы на патрабаванне прэзідэнта Трампа, мэры і губернатары, якія прадстаўляюць Дэмакратычную партыю, ад дапамогі Нацыянальнай гвардыі адмаўляюцца. Больш за тое, дэмакраты рыхтуюць парламенцкую рэзалюцыю з асуджэннем кіраўніка дзяржавы за жорсткасць мер, што прымаюцца ім[3].

Разам з тым адзначалася, што на восьмыя суткі беспарадкаў пратэстныя настроі памяншаюцца. Упершыню за ўвесь тыдзень амерыканскія СМІ змаглі перапыніць прамыя трансляцыі таго, што адбываецца і вярнуцца да звычайнай сетцы перадач. Як адзначаецца, у цэлым па краіне гвалт і марадзёрства пачынаюць ісці на спад. Аднак запушчаная ў Штатах хваля перакінулася на Еўропу — у Францыі прайшлі 20-тысячны дэманстрацыі ў падтрымку правоў чарнаскурых[47].

Па стане на 4 чэрвеня, падчас беспарадкаў пацярпелі 114 паліцэйскіх. 22 з іх шпіталізаваныя. А ў Сент-Луісе (штат Місуры) марадзёры забілі былога паліцэйскага афраамерыканца, які спрабаваў спыніць рабаванне ламбарда[48].

Адначасна з гэтым, падзеі ў ЗША атрымалі і палітычную афарбоўку, бо пратэсты падтрымаў і галоўны канкурэнт Трамп на выбарах Джо Байдэн.

Гарады Паўночнай Амерыкі, ахопленыя пратэстнымі акцыямі па стане на 6 чэрвеня. Чырвоным вызначаны Мінеапаліс.

6 чэрвеня ў Вашынгтоне прайшла найбуйнейшая пратэстная акцыя за апошнія 12 гадоў. У сталіцы дэманстранты сабраліся каля Капітолія, Нацыянальнай алеі і Белага дома. На вуліцы хутка вывелі нацыянальную гвардыю. Ваенныя разам з праваахоўнікамі перакрылі значную частку цэнтра горада[49]. У той жа час адзначалася, што да пратэстаў далучыліся феміністкі, трансгендэры і праціўнікі абортаў[50].

Па стане на 7 чэрвеня пратэсты і беспарадкі ахапілі больш чым 500 амерыканскіх гарадоў[51].

Заходні ўваход у аўтаномную зону Капіталійскага ўзгорка.

У сваю чаргу пратэстоўцы Сіэта 8 чэрвеня на некаторы час ўвайшлі ў будынак мэрыі. Там жа абвясцілі частку горада «Аўтаномнай зонай Капіталійскага ўзгорка» (англ.: «Capitol Hill Autonomous Zone», «CHAZ»)[52]. «Аўтаномная зона Капіталійскага ўзгорка» размяшчаецца на тэрыторыі шасці гарадскіх кварталаў, у тым ліку пакінутага ўладамі паліцэйскага ўчастка[53].

Увечары 9 чэрвеня ў Рычмандзе натоўп незадаволеных, знесла і зацягнула: «ў рэчцы помнік Хрыстафору Калумбу». Аднак апаганьваньня помнікаў амерыканскіх і замежных дзеячаў назіраліся і да гэтага. Раней у ЗША на фоне пратэстаў было ўзнята пытанне аб зносе помнікаў прыхільнікам Канферэнцыі грамадзянскай вайны[54].

11 чэрвеня пратэсты ў Сіэтле, дзе паўстанцамі было захоплена шэсць кварталаў, у асноўным мелі мірны характар. Там яны праходзілі з танцамі і праглядам фільмаў. У Лос-Анджэлесе расследвалі паўсотні скаргаў на дзеянні паліцэйскіх, а ў Чыкага, наадварот, выкрылі вартавых парадку ў бяздзейнасці падчас пагромаў. Нягледзячы на ​​тое, што пратэсты ў ЗША ўжо прыкметна аціхлі, некаторыя актывісты спрабуюць падліць алею ў агонь і наўмысна ствараюць канфліктныя сітуацыі[55].

13 чэрвеня ЗША ахапіла новая хваля пратэстаў, нагодай стала гібель параненага паліцыянтам пры затрыманні афраамерыканца Рэйшарда Брукса ў Атланце. Паліцэйскі, які праводзіў затрыманне, звольнены, а начальнік паліцыі горада сышла ў адстаўку. Пратэстоўцы ў лютасці падпалілі кафэ, якое знаходзіцца побач з месцам здарэння. Падобныя выхадкі натоўпу не сталі цярпець праваахоўнікі ў Портландзе. Мітынг разагналі з ужываннем светлашумавыя гранаты[56].

14 чэрвеня на фоне гэтага інцыдэнту новая хваля пратэстаў супраць расізму ахапіла не толькі ЗША, але і Еўропу. У Марсэлі (Францыя) пратэстоўцы закідвалі паліцыю петардамі і камянямі, аналагічная карціна адбываецца ў Лондане[57]. Незадаволеныя забойствам Рэйшарда Брукса прыйшлі пад Капітолій штата Джорджыя патрабаваць рэформаў і пратэставаць супраць паліцэйскай жорсткасьці. Натоўп сабралася на вуліцы Марціна Лютэра Кінга малодшага побач з яго статуяй[58].

15 чэрвеня ў горадзе Альбукерке (штат Нью-Мексіка) падчас пратэстаў адбыўся стрэл, у выніку якой адзін чалавек паранены. Акрамя гэтага, паведамляецца, што пасля таго, як адбыўся гэты інцыдэнт, супрацоўнікі паліцыі былі вымушаныя для забеспячэння ўласнай бяспекі прымяніць «хімічныя раздражняльнікі і светлашумавыя гранаты»[59].

16 чэрвеня паміж гарадскімі ўладамі Сіэтла і актывістамі АЗКУ былі дасягнуты пагадненні, паводле якіх блокпасты пратэстуючых замяняюцца бетоннымі блокамі, расстаўленымі ў шахматным парадку, што павінна зрабіць магчымым праезд транспарту і аўтамабіляў экстраных службаў, а тэрыторыя «аўтаномнай зоны» скарачаецца з 6-7 кварталаў да 3. Дадзеныя саступкі з боку пратэстуючых выкліканыя рашэннем гарадскога савета Сіэтла выканаць патрабаванні пратэстуючых па частцы забароны на выкарыстанне паліцыяй задушлівых прыёмаў, а таксама слезацечных газаў і пярцовых раствораў[60].

Да гэтага часу супрацоўнікі праваахоўных органаў у шэрагу гарадоў ЗША пачалі масава сыходзіць у адстаўку на фоне. Па дадзеных тэлеканала CNN, па меншай меры сямёра паліцэйскіх сышлі ў адстаўку ў Мінеапалісе, восем — у Атланце. пяцьдзясят сем — у Бафала. У штаце Фларыда яшчэ дзевяць супрацоўнікаў паліцэйскага спецпадраздзялення SWAT напісалі рапарты аб сваім сыходзе[61].

Адначасова па ўсёй краіне паліцыянты масава бяруць бальнічныя і адгулы, абы не выходзіць на працу. У Атланце, як паведамляецца на 17 чэрвеня, большасць раёнаў нікім не патрулююцца. Крыніцы ў паліцыі паведамляюць, што ў горадзе працавалі толькі два паліцэйскія ўчасткі[62].

У ноч на 20 чэрвеня ў аўтаномнай зоне Сіэтла ўспыхнула перастрэлка. Дакладныя прычыны канфлікту невядомыя. Паведамляецца, што адзін чалавек загінуў і адзін паранены[5].

21 чэрвеня акцыі пратэсту ахапілі Камптан (штат Каліфорнія), якія адбыліся ў сувязі з забойствам паліцыяй лацінаамерыканца Андрэса Гуардадо. Пазней яны перараслі ў сутыкненні з супрацоўнікамі праваахоўных органаў[63].

22 чэрвеня ў Вашынгтоне, падчас чарговага зносу помнікаў пратэстуючымі, адбылася сутычка паліцыі з дэманстрантамі. Інцыдэнт адбыўся калі праваахоўнікі выцяснялі людзей з плошчы Лафает, што спрабавалі знесці статую сёмага прэзідэнта ЗША Эндру Джэксану. Паліцыянты сфармавалі бар’ер вакол помніка, адганяючы незадаволеных перцовым спрэем[64].

24 чэрвеня адзін з лідараў пратэстнага руху ў Сіэтле рэпер Раз Сіман заявіў, што многія мірныя дэманстранты пацярпелі падчас беспарадкаў ад буянства аднадумцаў, у сувязі з чым яны прынялі рашэнне пакінуць захоплены квартал[65]. Увечары таго ж дня «Камітэт салідарнасці» CHOP/CHAZ ў Twitter падзякаваў удзельнікам за двухтыднёвую падтрымку і абвясціў аб тым, што «праект» скончаны. На апошнім маршы BlackLivesMatter (BLM) сабраўся толькі 71 чалавек, у той час як на першым часе ў самаабвешчанай 8 чэрвеня адукацыі знаходзіліся тысячы ўдзельнікаў[66].

Познім вечарам 27 чэрвеня на акцыі ў Луісвіллі на плошчы Джэферсана адбылася стральба: адзін чалавек загінуў і яшчэ адзін паранены[6].

28 чэрвеня абвастрылася сітуацыя ў Мэрылендзе, дзе мітынг скончыўся сутыкненнем з вартавымі парадку. Натоўп кідаў у іх бутэлькі ды камяні. Для стрымлівання сітуацыі сілавікі ўжылі сілу, затрымаўшы 16 чалавек[67].

Ліпень[правіць | правіць зыходнік]

1 ліпеня паліцыя пачала гвалтоўны разгон прыхільнікаў АЗКУ у Сіэтле, якія ўсё яшчэ спадзяваліся на адраджэнне аўтаноміі[68].

4 ліпеня, пасля віншавальнай прамовы Трамп з нагоды дня незалежнасці ЗША, у Вашынгтоне пратэстоўцы спалілі дзяржаўны сцяг. Яны заявілі, што ЗША ніколі не былі вялікай дзяржавай. Менавіта гэтыя словы ўтрымліваліся ў прамове Дональда Трампа. Некаторыя амерыканцы спрабавалі перашкодзіць мітынгоўцаў спаліць сцяг, але прадухіліць гэта ім не ўдалося. Да гэтага ў цэнтры сталіцы прайшоў марш пратэсту, прысвечаны нябожчыку Джорджу Флойду. У ім прынялі ўдзел некалькі сотняў чалавек. Арганізатары мерапрыемства заявілі, што яны наўмысна вырашылі правесці яго ў дзень нацыянальнага свята[69].

Злачынствы[правіць | правіць зыходнік]

Рабавання[правіць | правіць зыходнік]

У многіх гарадах пратэсты суправаджаюцца беспарадкамі, марадзёрствам, пагромамі і падпаламі. Сярод пацярпелых ад беспарадкаў як буйны бізнес, так і малыя лакальныя прадпрыемствы, якія яшчэ не паспелі акрыяць ад пандэміі каранавіруса. Пратэстоўцы ўрываліся ў будынкі, забіралі тавар з паліц, выкарыстоўвалі бензін для падпалаў, выбівалі шыбы ў крамах і кафэ з дапамогай лома і малявалі графіці на вітрынах. The New York Times сцвярджае, што многія ўладальнікі крамаў, з якімі пагутарыла выданне, распавялі, што адчуваюць сябе ахвярамі недарэчнай агрэсіі. Яны асцерагаюцца, што іх прадпрыемствы не змогуць аднавіць працу з-за панесенай шкоды, пагоршыць разбуральны ўплыў карантыну[70].

Зносы і апаганьвання помнікаў[правіць | правіць зыходнік]

Самымі першымі ад пратэстуючых пацярпелі статуі прыхільнікаў Канфедэрацыі, дзе ў свой час квітнела рабства, а таксама шэраг амерыканскіх і замежных дзеячаў, якія з’яўляліся рабаўладальнікамі ці ж рабагандлярамі. Асаблівую нянавісць пратэстоўцы адчуваюць да прэзідэнт канфедэратаў Джэферсана Дэвіса і яго ваеначальніка Роберта Лі. Пад удар трапіў і першаадкрывальнік амерыканскага кантынента Хрыстафор Калумб, які, на думку пратэстуючых, з’яўляецца «сімвалам генацыду»[71].

Пратэстоўцы пачалі знішчаць іх помнікі, але пасля зносіць пачалі і іншыя манументы.

27 чэрвеня прэзідэнт ЗША Трамп падпісаў указ аб абароне помнікаў, які прадугледжвае дзесяцігадовы турэмны тэрмін за вандалізм у адносінах да аб’ектаў культурнай спадчыны, пасля чаго заявіў пра «поўным спыненні» выпадкаў зносу. Тым не менш зносы працягвалісч, а знішчэннне манументаў стала асновай для шырокай дыскусіі аб гістарычнай спадчыне і дэкаланізацыі. Вядома, што помнікі некаторым асобам будуць дэмантаваныя афіцыйна, напрыклад статуя генерала Лі ў Рычмандзе[72].

Тэлеканал NBC News паведамляе, што па стане на 19 чэрвеня ў 19 штатах ЗША знесена 28 помнікаў гістарычным персонам, так ці інакш звязаных з рабаўладальніцкага перыядам гісторыі краіны. Сярод іх помнікі прэзідэнтаў Аўрааму Лінкальну і Джорджу Вашынгтону. Яшчэ дванаццаць манументаў намечаны да зносу, а яшчэ каля трыццаці помнікаў сталі аб’ектамі спрэчак «зносіць-не зносіць»[73].

Аналагічныя падзеі закранулі і Еўропу.

Напады на журналістаў[правіць | правіць зыходнік]

Журналіст здымаюць групу праваахоунікаў у Вашынгтоне, 3 чэрвеня.

30 мая карэспандэнт «РИА Новости» распавёў, што пасля разгону пратэстоўцаў у адным з раёнаў Мінеапаліса байцы Нацгвардыі дазволілі прэсе застацца на тэрыторыі заправачнай станцыі. Аднак пазней да запраўцы пад’ехаў мікрааўтобус з паліцэйскімі, якія, «каб навесці зброю на людзей», запатрабавалі, каб усе ўвайшлі ў будынак станцыі. Нягледзячы на ​​тлумачэнні журналістаў, што яны з’яўляюцца прадстаўнікамі медыя, і прад’яўленыя пасведчання, двое афіцэраў выкарыстоўвалі слезацечны спрэй супраць карэспандэнта «РИА Новости» Міхаіла Тургіева і члена здымачнай групы тэлеканала VICE[74]. Пасольства Расіі ў Вашынгтоне накіравала ноту пратэсту ў Дзярждэпартамэнт ЗША. Дыпламаты запатрабавалі правесці дбайнае расследаванне.

Гэта быў не адзіны напад. Па звестках «Рэпарцёраў без межаў», да 1 чэрвеня ў 30 гарадах Злучаных Штатаў было зарэгістравана не менш як 68 нападаў на прадстаўнікоў СМІ ў тым ліку з прымяненнем гумовых куль і слёзатачывага газу. Так, у Мінеапалісе 31 иая былі абстраляныя карэспандэнт Deutsche Welle і аператар, а днём раней ад гумовых куляў пацярпелі два супрацоўнікі інфармагенцтва Reuters. Акрамя таго, праваахоўнікі неаднаразова затрымлівалі журналістаў. Падобныя эпізоды адбыліся са здымачнай групай тэлеканала CNN, карэспандэнтам аўстралійскага тэлеканала 9News, фатографам штодзённай газеты Las Vegas Review-Journal і фатографам-фрылансерам, якая працавала па заданні агенцтва AFP[75].

2 чэрвеня паліцэйскі ў Вашынгтоне параніў прадзюсара Sputnik Нікол Русел, якая асвятляла пратэсты ў Белага дома. Раней галоўны рэдактар МІА «Россия сегодня (Russia Today)» Маргарыта Сіманьян паведаміла, што агенцтва падумае над тым, каб падаць у суд у сувязі з нападамі паліцэйскіх на журналістаў РИА Новости і Sputnik[76].

Абвінавачванні ў датычнасці замежных сіл[правіць | правіць зыходнік]

Былы саветнік па нацыянальнай бяспецы ў адміністрацыі экс-прэзідэнта ЗША Барака Абамы Сьюзан Райс у эфіры CNN выказала здагадку, што да беспарадкаў падчас акцый пратэсту можа быць датычная «расійская фабрыка троляў», ад чым перадае Fox News[77]. 1 чэрвеня прэс-сакратар прэзідэнта РФ Дзмітрый Пяскоў заявіў, што якія-небудзь інсінуацыі па прычынах масавых беспарадкаў у ЗША з’яўляюцца няправільнымі і памылковымі[78].

Тады жа пасол ЗША у Зімбабвэ быў выкліканы на размову з ўрадам краіны з-за выказвання дзеючага саветніка па нацбяспецы Роберта О’Браена. Той заявіў, што гэтая афрыканская дзяржава можа быць датычна да масавых беспарадкаў[79].

Генеральны пракурор Злучаных Штатаў Уільям Бар таксама заявіў аб замежнай ўмяшанні ў пратэсты. Ён не назваў канкрэтныя дзяржавы ці замежныя арганізацыі, якія, па яго звестках, датычныя да масавых беспарадкаў у Амерыцы, аднак заявіў, што мэтай ўмяшання з’яўляецца падбухторванне пратэстуючых і абвастрэнне гвалту[80].

Кіраўнік аддзела бяспекі Facebook Натаніэль Глейшэр заявіла, што нейкія людзі спрабавалі ажыццявіць ашуканскія фінансавыя схемы. Яны не бачылі замежных дзеячаў, якія нібыта б бралі ўдзел у такіх паводзінах вакол пратэстаў. Яна дадала, што платформа адмыслова «палюе за падобным паводзінамі»[81].

Міжнародная рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

Акцыя BLM у Берліне.

Мірныя акцыі пратэсту ў падтрымку дэманстрантаў адбыліся 28 мая ля пасольстваў ЗША ў Лондане і Мілане. Таксама акцыя адбылася ў Таронта[82][83][84] ды іншых гарадах і краінах.

Канцлер ФРГ Ангела Меркель заявіла, што забойства Джорджа Флойда і расізм для яе з’яўляецца сапраўдным жахам. Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Барыс Джонсан асудзіў дзеянні амерыканскага паліцыі, а французскі лідар Эмануэль Макрон асудзіў ўжо сам факт расізму але пры гэтым падтрымаў паліцыю, якая займаецца абаронай правапарадку[85].

Па словах генеральнага сакратара ААН А. Гутэрыша, актывістам варта ўстрымлівацца ад гвалтоўных мер. Як ён напісаў у сваім Twitter, «скаргі павінны быць пачутыя, але іх варта выказваць мірна, а ўлады павінны стрымана рэагаваць на дэманстрацыі». У Еўрасаюзе таксама падтрымалі права жыхароў ЗША на мірныя дэманстрацыі. Як казаў кіраўнік знешнепалітычнай службы ЕС Ж. Барэль, Брусэль заклікае пратэстуючых да стрыманасці і асуджае злоўжыванне ўладай з боку амерыканскай паліцыі[86].

Як заявіла афіцыйны прадстаўнік МЗС Расіі Марыя Захарава 30 мая, кадры з месцаў масавых беспарадкаў у Злучаных Штатах выклікаюць «жах і збянтэжанасць». Па словах высокапастаўленага чыноўніка, тое, што адбываецца ў ЗША з’яўляецца «нацыянальнай трагедыяй», якпя прадэманстравала праблемы краіны ў сферы правоў чалавека. Захарава адзначыла, што адчувае пачуццё спагады да амерыканскага народа і суперажывае[87].

МЗС Ірана заклікаў ЗША спыніць гвалт у дачыненні да пратэстуючых. Як заявіў прадстаўнік МЗС Абас Мусаві, іранскі бок глыбока засмучаная сцэнамі гвалту з боку амерыканскай паліцыі. Паведамляецца, што прадстаўнікі Ірана ў ААН, думаюць ўнесці на разгляд сітуацыю з парушэннем правоў амерыканскіх грамадзян з боку сілавікоў на фоне мітынгаў[88]. З асуджэннем Урала ЗША выступала таксаса Венесуэла[89].

2 чэрвеня кіраўнік Чачні Рамзан Кадыраў раскрытыкаваў тое, як «улады ЗША парушаюць правы грамадзян Амерыкі». Ён звярнуўся да Вашынгтона, паклікаўшы іх спыніць самасуд, які чыняць паліцыянты. Кіраўнік Чачні заявіў, што неабходна спыніць дзеянні, якія парушаюць правы грамадзянаў і пакараць вінаватых[90].

Пратэстныя настроі ў ЗША падтрымалі таксама некаторыя блізкаўсходнія групоўкі. У прыватнасці, байцы сірыйскай апазіцыі ў Ідлібе намалявалі на сцяне партрэт Д. Флойда[91]. Члены міжнароднай тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава» распаўсюдзілі плакат пра смерць Джорджа Флойда, прапаноўваючы іслам як спосаб вырашыць праблему расізму[92].

Кітайская газета Global Times, якая сочыць за развіццём падзей, саркостично заявіла, што «ЗША павінныя падтрымаць пратэстуючых у Мінесоце, як гэта адбылося з пратэстуючымі ў Ганконгу»[93].

3 чэрвеня пратэсты і акцыі салідарнасці і супраць уласных уладаў ахапілі Вялікабрытанію, Францыю ды Грэцыю.

5 чэрвеня прэм’ер Канады Джасцін Трудо выказаў падтрымку дэманстрантам. Нечакана для ўсіх ён прыбыў на мітынг, які пачаўся на хвалі беспарадкаў у суседняй дзяржаве, супраць паліцэйскага самавольства ў Атаве. Там Трудо стаў на калені ў знак салідарнасці з удзельнікамі дэманстрацый[94].

Гл.таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 Скончался офицер, раненный в ходебеспорядков в Калифорнии // Sputnik Belarus, 30 мая 2020
  2. https://vk.com/wall-55849790_1267134
  3. 3,0 3,1 Беспарадкі ў ЗША працягваюцца // Белтэлерадыёкампанія, 3 чэрвеня 2020
  4. Pham, Scott Police Arrested More Than 11,000 People At Protests Across The US (2 чэрвеня 2020).
  5. 5,0 5,1 Протесты в США: борцы с рабством снесли памятник генералу армии Севера, который боролся с рабством // Комсомольская правда, 21 июня 2020
  6. 6,0 6,1 Один человек погиб при стрельбе на акции протеста в Луисвилле // Комсомольская правда, 28 июня 2020
  7. Balk, Tim These are the 13 people who have died since George Floyd protests started last week.
  8. Over 9,000 arrested during days of unrest, as protests continue across US despite curfews (2 чэрвеня 2020).
  9. Retired officer, ex-college athlete among victims of unrest (en-US) (2 чэрвеня 2020).
  10. Nearly a dozen deaths tied to continuing unrest in US.
  11. Man dead, 14-year-old in critical condition after latest shooting in Seattle’s CHOP (англ.)  (29 чэрвеня 2020).
  12. Расовые войны в США
  13. David O' Sears, The politics of violence: The new urban Blacks and the Watts riot
  14. Эксперт о волнениях в США: «Консервативная Америка ждет, когда Трамп прижмет протестующих» // Комсомольская правда, 4 июня 2020
  15. Американская демократия после Джорджа Флойда // ZN.UA
  16. 16,0 16,1 Murphy, Esme. ‘I Can’t Breathe!’: Video Of Fatal Arrest Shows Minneapolis Officer Kneeling On George Floyd’s Neck For Several Minutes , KSTP-TV (2020-05-26). Праверана 26 мая 2020.
  17. 'Being Black In America Should Not Be A Death Sentence': Officials Respond To George Floyd's Death , CBS Minnesota (May 26, 2020). Праверана 26 мая 2020.
  18. O'Donnell, Norah; Pegues, Jeff. New video shows Minneapolis police arrest of George Floyd before death. Minneapolis, Minnesota: CBS Evening News. Падзея адбылася 00.34.
  19. В США начался бунт из-за смерти чернокожего после грубого ареста
  20. Hauser, Christine. F.B.I. to Investigate Arrest of Black Man Who Died After Being Pinned by Officer , The New York Times (2020-05-26). Праверана 26 мая 2020.
  21. 4 Minneapolis police officers fired following death of George Floyd in police custody , FOX 9 (2020-05-26). Праверана 26 мая 2020.
  22. 'This is the right call': Officers involved in fatal Minneapolis incident fired, mayor says , KSTP-TV (2020-05-26). Праверана 26 мая 2020.
  23. In pictures: Protesting the death of George Floyd. CNN (27 мая 2020). Праверана 27 мая 2020.
  24. Demonstrators gather around Minneapolis to protest death of George Floyd (англ.) , KSTP (May 26, 2020). Праверана 26 мая 2020.
  25. Hundreds Of Protesters March In Minneapolis After George Floyd's Deadly Encounter With Police , WCCO (May 26, 2020). Праверана 26 мая 2020.
  26. In pictures: Protesting the death of George Floyd. Праверана 27 мая 2020.
  27. Minneapolis Protestors Trash Police Precinct During Clash over George Floyd's Death. Праверана 27 мая 2020.
  28. 'It's Real Ugly': Protesters Clash With Minneapolis Police After George Floyd's Death (en-US) (26 мая 2020). Праверана 27 мая 2020.
  29. Shortly before 8 p.m. outside the 3rd Precinct headquarters, Minneapolis police in riot gear were firing chemical agents and sandbags at the protesters, who were throwing water bottles at them in what appeared to be a standoff.. Star Tribune. Праверана 26 мая 2020.
  30. Protestors Gather Where George Floyd Was Killed, As well as MPD 3rd Precinct. Праверана 27 мая 2020.
  31. Looting and fires break out after protests in Minneapolis. Праверана 27 мая 2020.
  32. У США спалахнули протести після вбивства афроамериканця поліцейськими: є перша жертва. Праверана 28 мая 2020.
  33. Looting and flames erupt in Minneapolis amid growing protests over George Floyd's death. Праверана 28 мая 2020.
  34. 1 Dead, 1 In Custody After Shooting During Minneapolis Riots Over George Floyd's Death (en-US) (28 мая 2020). Праверана 28 мая 2020.
  35. Klar, Rebecca Protesters demonstrating over George Floyd's death block LA freeway (27 мая 2020). Праверана 27 мая 2020.
  36. Klar, Rebecca Protesters demonstrating over George Floyd's death block LA freeway (27 мая 2020). Праверана 27 мая 2020.
  37. https://tass.ru/proisshestviya/8595751
  38. В Атланте ввели режим ЧП из-за протестов (руск.) . RT на русском. Праверана 30 мая 2020.
  39. У гарадах ЗША з-за беспарадкаў уводзяць каменданцкую гадзіну // Белтэлерадыёкампанія, 31 мая 2020
  40. https://apostrophe.ua/news/world/2020-05-31/bolee-tyisyachi-zaderjannyih-mnogo-pogibshih-v-ssha-poshli-na-radikalnyie-meryi-iz-za-adskih-protestov/198838
  41. Некоторые полицейские проявляют солидарность протестующим
  42. Fire set at historic St. John’s church during protests of George Floyd’s death // The Washington Post (1 июня 2020)
  43. В Вашингтоне протестующие подожгли «президентскую церковь» // Газета. Ru (1 июня 2020)
  44. Протестующие в США попытались сжечь «церковь президентов» рядом с Белым домом // Взгляд (1 июня 2020)
  45. Трамп вышел из специального бункера и заявил о готовности ввести армию в города США
  46. Экс-советник Обамы: протесты в США организованы по «российской методичке»
  47. Внештатная ситуация: протесты в США пошли на спад
  48. Больш за сотню паліцэйскіх параненыя падчас беспарадкаў у ЗША // Белтэлерадыёкампанія, 5 чэрвеня 2020
  49. В США состоялись крупнейшие протесты с момента убийства Флойда: фото и видео
  50. К демонстрациям в США подключились феминистки, противники абортов, Голливуд и спортсмены
  51. Не радуйтесь протестам в США — их может сменить мировая война // Комсомольская правда, 8 июня 2020
  52. Seattle-area protests: Demonstrators back on Capitol Hill after occupying City Hall // The Seattle Times (9 июня 2020)
  53. Anarchists & ‘Antifa’ occupy Seattle police station abandoned by ‘regime’ forces, set up ‘Capitol Hill Autonomous Zone’ // Russia Today (9 июня 2020)
  54. В  США снесли и утопили памятник открывателю Америки: видео
  55. Почему протесты и эпидемия могут привести Трампа к поражению на выборах
  56. Протесты в США вспыхнули с новой силой // Белтелерадиокомпания, 14 июня 2020
  57. [1]
  58. Беспорядки в США: очередная смерть — очередная волна протестов
  59. В американском штате Нью-Мексико в ходе протестов произошла стрельба // ИА Regnum, 16 июня 2020
  60. Seattle reaches deal with 'CHOP' to remove temporary roadblocks, replace with concrete barriers
  61. Десятки американских полицейских ушли в отставку за последние дни // Интерфакс, 17 июня 2020
  62. «Стокгольмский синдром» в США // Первый канал, 18 июня 2020
  63. CNN: в США протесты против убийства полицейским латиноамериканца переросли в беспорядки // ТАСС, 22 июня 2020
  64. В Вашингтоне протесты переросли в беспорядки
  65. https://politros.com/170101-mnogie-protestuyushchie-pokinuli-avtonomnuyu-zonu-v-sietle
  66. https://www.ng.ru/world/2020-06-25/100_usa25062020.html
  67. Пратэсты супраць расізму і паліцэйскага самавольства не спыняюцца ў ЗША // Белтэлерадыёкампанія, 29 чэрвеня 2020
  68. В Сиэтле полиция задержала десять человек при разгоне "автономной зоны"
  69. После речи Трампа протестующие у Белого дома сожгли флаг США
  70. Закрытые магазины, разграбленные кафе: какой бизнес пострадал из-за протестов в США // Forbes, 1 июня 2020
  71. «Герои не живут вечно»: чьи памятники сносят в США // Газета.ru, 14 июня 2020
  72. Перепись истории: чьи памятники сносят в Америке // «Компания Афиша», 29 июня 2020
  73. NBC News подсчитал, сколько памятников снесено в США // ИА Красная Весна, 20 июня 2020
  74. Наталия Сергиевская «Резиновые пули, слезоточивый газ и агрессия против прессы: в США пятые сутки разгоняют масштабные протесты» // Russia Today (31 мая 2020)
  75. "Репортеры без границ" шокированы атаками на журналистов при протестах в США
  76. Кісялёў: паліцэйскі ў Вашынгтоне страляў у прадзюсара Sputnik на паражэнне Sputnik Belarus, 3 чэрвеня 2020
  77. Белый дом заподозрил Россию и Китай в причастности к беспорядкам в США. Праверана 1 чэрвеня 2020.
  78. https://iz.ru/1018207/2020-06-01/peskov-prokommentiroval-zaiavleniia-o-prichastnosti-rf-k-protestam-v-ssha?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile
  79. Zimbabwe summons US envoy over White House adviser’s comment (1 June 2020). Праверана 1 чэрвеня 2020.
  80. Генпрокурор США заявил об «иностранном вмешательстве» в протесты (руск.) . www.kommersant.ru (4 чэрвеня 2020). Праверана 6 чэрвеня 2020.
  81. Facebook и Twitter искали иностранное вмешательство в беспорядки в США // Sputnik Belarus, 19 июня 2020
  82. Thousands rally in Toronto after death of Regis Korchinski-Paquet.
  83. Protesters gather at US Embassy in London after death of George Floyd.
  84. Italy reacts to death of George Floyd.
  85. Прибалтика боится говорить о протестах в США
  86. «Хуже, чем кажется»: как мир отреагировал на протесты в США
  87. В МИД России назвали протесты в США «национальной трагедией»
  88. МИД Ирана призвал США прекратить насилие в отношении протестующих
  89. El canciller de Venezuela critica amenazas de Trump por protestas tras el asesinato de Floyd (ісп.) .
  90. Кадыров недоволен действиями властей США
  91. Муджахиды Идлиба поддержали протестующих в США
  92. Сторонники ИГ распространяют плакат о смерти Джорджа Флойда, предлагая Ислам как способ решить проблему расизма
  93. [https://mothership.sg/2020/05/global-times-george-floyd/ China's Global Times trolls US, says: 'US should stand with Minnesota violent protesters as it did with HK rioters'
  94. Борьба с дискриминацией: Трюдо выразил поддержку протестам в США (Видео)