Пухавіцкі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Пухавіцкі раён
Герб
Coat of Arms of Marjina Horka, Belarus.png
Сцяг
Flag of Marjina Horka.png
Краіна

Беларусь

Уваходзіць у

Мінская вобласць

Адміністрацыйны цэнтр

Мар'іна Горка

Афіцыйныя мовы

Родная мова: беларуская 60,2 %, руская 36,4 %
Размаўляюць дома: беларуская 30,92 %, руская 64,47 %[1]

Насельніцтва (2009)

69 427 чал,[1] (6-е месца)

Шчыльнасць

28,44 чал./км² (10-е месца)

Нацыянальны склад

беларусы — 84,66 %,
рускія — 11,05 %,
украінцы — 2,56 %,
іншыя — 1,73 %[1]

Плошча

2 442,23[2] км²
(4-е месца)

Вышыня
над узроўнем мора
 • Найвышэйшы пункт



 236 м

Пухавіцкі раён на карце

Часавы пояс

UTC+03:00

Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Пухавіцкі раён на Вікісховішчы

Пухавіцкі раён (афіц. транс.: Puchavicki rajon) — адміністрацыйная адзінка Мінскай вобласці. З 29 ліпеня 1925 года раённы цэнтр — Мар'іна Горка. З 17 чэрвеня 1924 гада да 29 ліпеня 1925 год цэнтрам раёна была вёска — Пухавічы.

Тэрыторыя раёна 2 442,23 км² (4-е месца). Колькасць насельніцтва — 65,7 тысячы чалавек (6-е месца). У раёне 13 сельсаветаў, 1 гарад, 4 пасёлка гарадскога тыпу, 304 сельскіх населеных пунктаў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Старажытная гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Гарадзішча з сямейным пахаваннем Ельскіх

Першы чалавек на тэрыторыі Пухавіцкага раёна з’явіўся ў 10-м тыс. да н.э. Рэшткі селішчаў чалавека каменнага веку выяўлены каля в. Сяргеевічы і Падгацье. Каменныя шліфаваныя сякеры і адломкі керамікі бронзавага веку (2-е тыс. да н.э. — 7 в. да н.э.) знойдзены каля в. Бужа, Дрычын, Лядцо, Паддуб’е, Церебель, Уборкі. Гарадзішчы і паселішчы жалезнага стагоддзя (7 в. да н.э. — 9 в. н.э.) выяўлены блізу в. Блужзкi Бор, Балачанка, Бор, Вялікае Поле, Дудзічы, Жораўка, Кавалевічы, Лешнiца, Мацеевічы, Міжрэчча, Паддуб’е, Светлы Бор, Церебуты.

У 8-9 стст. рассяленне ўсходнеславянскага племені дрыгавічоў на тэрыторыі раёна.

Полацкае княствы[правіць | правіць зыходнік]

З 12 ст. да сярэдзiны 14 ст. сучасная Пухаўшчына спачатку уваходзiла ў Полацкае княства, у 13 ст. ў складзе Менскага і Свіслацкага ўдзела.

Паўднёвая частка сучаснага Пухавіцкага раёна ўваходзіла ў склад Свіслацкага княства. Свіслач — цэнтр княства і воласці ў 12-17 ст. — цяпер вёска ў Асіповіцкім раёне, там, дзе рака Свіслач упадае ў Бярэзіну. Лінія падзелу праходзіла па вёсках Суцін — Арэшкавічы — Балоча. Свіслацкае княства ўвайшло ў ВКЛ у 1350-ыя гады, пасля смерці апошняга свіслацкага князя Сямёна, бо ў яго не было нашчадкаў.

Паўночная частка сучаснага Пухавіцкага раёна адносилась да Менскага княства, якое аддзялілася ў 12 ст. ад Полацкай зямлі. Абставіны і дакладны час у ваходжання Менскага княства ў ВКЛ не вызначаны. Гэты працэс адбываўся ў другой палове 13 — першай чвэрці 14 ст.

Вялікае Княства Літоўскае[правіць | правіць зыходнік]

Касцёл езуітаў у Блоні. Малюнак 19 ст. (з кнігі А. Кулагіна «Каталіцкія храмы на Беларусі»).

З 1350 г. па 1569 г. сучасная Пухаўшчына ўваходзiць у Вялікага Княства Літоўскага, а з 1569 г. па 1793 г. ўваходзiць у федэрацыю паміж ВКЛ i Польшчай у Рэч Паспалітую. Уваходзіць у склад Мінскага павета Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага . Большая частка тэрыторыі, спачатку, ўвайшла ў склад воласці Бакшты, а паўднёва-усходняя — у склад Свіслацкай воласці ВКЛ. Пасля Гарадзенскай уніі 1413 г. нашы землі ўвайшлі ў склад Віленскага ваяводства — Менскага павета і Свіслацкай воласці. Пасля адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гг. тэрыторыя сучаснага Пухавіцкага раёна ўвайшла ў склад Мінскага павета Мінскага ваяводства ВКЛ.

У 1492 г. упершыню ў дакументах упамінаецца паселішча Шацк.

У 15 — 16 стст. расяленне татар у воласці Бакша (Дукора, Блонь). Пасяленні Блужа, Дукора, Пухавічы, Цітва, Шацк ужо пазначаны геаграфічных картах Усходняй Еўропы.

У сярэдзіне 16 ст. Пухавіччына ўвайшла ў склад Менскага і Свіслацкага павета Менскага ваяводства.

Знаходзіцца ў складзе Менскага ваяводства.

У 1708 г. у час паўночнай вайны шведскія войскі караля Карла XII знаходзіліся ў Дукоры.

У 1748 г. у в. Блонь пабудаваны драўляны касцёл і мужчынскі манастыр.

У складзе Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

Сядзіба Ашторпаў. Н. Орда, 1876

У 1793 г. у выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай Пухавіччына адышла да Расійскай імперыі.

У 1795 г. Пухавіччына увайшла ў склад Ігуменскага павета Мінскай губерні.

У 1812 г. землі Пухавіччыны спусташоны ў час вайны Расіі з Напалеонам.

У 1826 г. у Блоні пабудавана Свята-Троіцкая царква.

У 1863 г. бой паўстанцкага атрада С.Ляскоўскага з царскімі войскамі каля в. Суцін.

У 1873 г. праз тэрыторыю Пухавіччыны пралягла Лібава-Роменская чыгунка.

У 1876 г. у мястэчку Мар’іна Горка пабудаваны сядзібна-паркавы комплекс і адкрыта ніжэйшае сельскагаспадарчае вучылішча.

У 1879 г. у Мар’інай Горцы пабудаваны праваслаўны храм Успення маці Божай.

З 1899 г. па 1908 г. у вёсцы Блонь дзейнічала сялянская арганізацыя.

Найноўшы час[правіць | правіць зыходнік]

Пухавічы у 1918 г.
Вучылішча, да 1918
Вёска Церабель. Абеліск землякам, загінулым у Другой сусветнай вайне

У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай тэрыторыя Пухавіччыны абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года адпаведнасці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі тэрыторыя Пухавіччыны увайшла ў склад БССР. Да 17.07.1924 у складзе Ігуменскага (з 1923 г. Чэрвенскага павета) Мінскай губерні.

Са жніўня 1919 да 9 ліпеня 1920 тэрыторыя Пухавіччыны знаходзілася пад польскай уладай. Дзейнічаў дукорскі партызанскі атрад пад кіраўніцтвам А. А. Блажко і М. І. Рудовіча.

У 1921 г. на базе Мар’інагорскай земляробчай школы адкрыты сельгастэхнікум.

17 ліпеня 1924 г. быў заснаваны Пухавіцкі раён з цэнтрам у мястэчку Пухавічы. 20 жніўня 1924 г. раён быў падзелены на 12 сельсаветаў: Блонскі, Блужскі, Балачанскі, Дрычынскі, Кнорынскі, Навасёлкаўскі, Пудзецкаслабодскі, Сінчанскі, Слабодскі, Суцінскі, Талькаўскі. 18 снежня 1925 г. утвораны Пухавіцкі сельсавет, а Слабодскі ліквідаваны.

З 1924 па 1930 год у складзе Мінскай акругі.

29 ліпеня 1925 г. адбыўся 1-ы раённы з’езд Саветаў, які прыняў рашэнне перанесці раённы цэнтр у Мар’іну Горку. Першым сакратаром райкома партыі тады працаваў Башко, старшынёй райвыканкома — Маркоўскі, сакратаром райкома камсамола — Садоўскі.

У жніўні 1927 г. далучаны Гарэлецкі, Сяргеевіцкі, Цітвянскі, Шацкі сельсаветы ліквідаванага Шацкага раёна, а 18 студзеня 1931 г. у раён увайшлі яшчэ Дудзіцкі, Азярычынскі, Вузлянскі сельсаветы лікві­даванага Самахвалавіцкага раёна.

З 1930 года па 1938 год у прамым падначаленні БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці.

У 1935 г. (люты-ліпень) утвораны Рудзенскі раён з адміністрацым цэнтрам у Рудзенску.

У 1938 г. пасёлку Мар’іна Горка нададзены статус гарадскога пасёлка. Зноў утвораны Рудзенскі раён (існаваў да 1960 г.).

З 1940 г. па май 1941 г. у Мар’інай Горцы знаходзілася ваенна-пяхотнае вучылішча.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі. У цэлым, па афіцыйных падліках, Пухавіцкі раён (у сённяшніх межах) страціў у другой сусветнай вайне — 11 238 чал., дзе: 1) 5895 чал. мірнага насельніцтва; 2) 4141 чал. загінула на франтах; 3) 1192 чал. у партызанскіх атрадах.

22 ліпеня 1955 г. Мар’іна Горка атрымала статус горада.

17 снежня 1956 года ў склад раёна са скасаванага Грэскага раёна ў склад Пухавіцкага перададзены Селецкі сельсавет[3].

У 1960 годзе да Пухавіцкага раёна была далучана частка расфарміраванага Уздзенскага і ўвесь скасаваны Рудзенскі, у выніку чаго плошча Пухавіцкага раёна склала 2512 км², а насельніцтва — 100,8 тыс. чалавек. У 1966 годзе ў выніку другога этапу адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы, ізноў створанаму Уздзенскаму раёну была вернута яго частка з плошчы Пухавіцкага раёна.

У лютым 1974 г. адкрыты раённы краязнаўчы музей у в. Дукора (у 1993 г. пераведзены ў в. Блонь).

4 ліпеня 2002 г. зацверджаны герб і сцяг Мар’інай Горкі і Пухавіцкага раёна.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Мацяры́нскае возера

Геаграфічнае становішча[правіць | правіць зыходнік]

Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Рэспублікі Беларусь (менавіта ў Пухавіцкім раёне знаходзіцца геаграфічны цэнтр Беларусі) ў паўднёва-ўсходняй частцы Мінскай вобласці. Мяжуе з Мінскім, Слуцкім, Старадарожскім, Уздзенскім, Чэрвеньскім раёнамі Мінскай вобласці, Асіповіцкім раёнам Магілёўскай вобласці.

Рэльеф і карысныя выкапні[правіць | правіць зыходнік]

Раён знаходзіцца ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Паверхня плоскахвалісты, 90 % яе на вышыні 160—200 м, 7 % — вышэй за 200 м над узроўнем мора. Найвышэйшы пункт 236 м (на поўдзень ад вёскі Сяргеевічы).

У Пухавіцкім раёне здабываюць торф, бузы, пяскова-жвіровыя матэрыялы, будаўнічыя пяскі, гліна і суглінкі. Пераважаюць глебы: сельскагаспадарчых угаддзяў, дзярновападзолістыя забалочаныя (33 %), дзярнова-падзолістыя (31,8 %), тарфяныя-балотныя (23,8 %). Пад лесам (39,9 %) тэрыторыі раёна, паж балотам — 4,4 %.

Агульная плошча сельскагаспадарчых угоддзяў — 112 тыс. га, з іх асушаных — каля 38 тыс. га.

Клімат[правіць | правіць зыходнік]

Сярэдняя тэмпература студзеня −6,9 °C, ліпеня +17,9 °C. Ападкаў выпадае 592 мм у год. Вегетацыйны перыяд 188 сутак.

Гідраграфія[правіць | правіць зыходнік]

Праз тэрыторыю раёна працякаюць рэкі Пціч і Свіслач са сваімі прытокамі. Іншыя рэкі: Асінаўка, Вуж, Кавалёўка. Азёры: Сяргееўскае, Мацярынскае, Свяценскае, Глухое, Беліцкае, Сіняе, Доўгае, Круглае, Сіняя Града, Зужава, Грымячае. Вадасховішчы: Земснарад, Кавалёўка, Чырвонагвардзейскае.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел[правіць | правіць зыходнік]

Аддзел па кіраўніцтву г. Мар’іна Горка: вёскі Залужжа, Ізбішча, Рошча, Цягельня, Чырвоны Бераг.

Па стану на 28 траўня 2013 г. ў склад Пухавіцкага раёну ўваходзілі наступныя сельсаветы:[4]

Сельсавет Адм. цэнтр Уключае Насельніцтва
1 Блонскі сельсавет Блонь 13 населеных пунктаў
2 Блужскі сельсавет Блужа 32 населеных пунктаў 907(2009)
3 Голацкі сельсавет Голацк 15 населеных пунктаў
4 Дубраўскі сельсавет Дубраўка 15 населеных пунктаў 2 000 (2011)
5 Дукорскі сельсавет Дукора 37 населеных пунктаў
6 Навапольскі сельсавет Наваполле 35 населеных пунктаў
7 Навасёлкаўскі сельсавет Навасёлкі 28 населеных пунктаў
8 Пухавіцкі сельсавет Пухавічы 31 населеных пунктаў
9 Пярэжырскі сельсавет Пярэжыр 19 населеных пунктаў
10 Рудзенскі сельсавет Рудзенск 14 населеных пунктаў
11 Свіслацкі сельсавет Свіслач 2 населеных пункта 11 959 (2016)
12 Турынскі сельсавет Турын 29 населеных пунктаў
13 Шацкі сельсавет Шацк 37 вёсак

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Дэмаграфічныя дадзеныя[правіць | правіць зыходнік]

  • 1933 год — 100,8 тыс.[5]
  • 1959 год — 76 719.
  • 1970 год — 75 150.
  • 1979 год — 72 253.
  • 1989 год — 77,1 тыс.
  • 1999 год — 79 тыс.
  • 1 студзеня 2002 год — 76,8 тыс. чал., гарадскога — 43,6 %.
  • 2008 год — 70,7 тыс.
  • 2009 год — 69 427 чалавек[6]
  • 1 студзеня 2016 год — 65,7 тысячы чалавек (з іх гарадскога — 30,2 тыс.чал., сельскага — 35,4 тыс.чал. і горада Мар’іна Горка — 21,3 тыс.чал.).
  • 2017 год — 65 310 чалавек.

Гарадскія паселішчы: Мар'іна Горка, Рудзенск, Свіслач, Праўдзінскі, Дружны

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

На 1 студзеня 2017 года ў Пухавіцкім раёне налічваецца 33 рэлігійныя грамады, якія зарэгістраваны ў Мінскам абласным выканаўчым камітэце і пастаўлены на ўлік у Пухавіцкім райвыканкаме. З іх 20 праваслаўных грамадаў, 3 каталіцкія грамады, 5 рэлігійных грамадаў хрысціянаў веры евангельскай, 5 грамадаў евангельскіх хрысціянаў баптыстаў. Рэлігійную дзейнасць на тэрыторыі Пухавіцкага раёна ўжыццяўляюць 23 святары, з іх: 14 — прадстаўнікі праваслаўнай канфесіі, 1 — каталіцкай, 4 пастара хрысціянаў веры евангельскай, 4 пастара рэлігійных грамадаў евангельскіх хрысціянаў баптыстаў.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Сельская гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Сельская гаспадарка спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі. У раёне пасевы зерневых культур, ільну, бульбы. Прадпрыемствы харчовай, паліўнай, хімічнай прамысловасці.

На 1 студзеня 2016 года пагалоўе кароў дойнага статка ў сельскагаспадарчых арганізацыях складае 16980 галоў. Вытворчасць малака за 2015 год склала 62,6 тыс. тон.

Сельскагаспадарчыя арганізацыі:

  • СУП «Дукора-Агра»
  • ААТ "Племянны завод «Індустрыя»
  • ААТ «Зазерка»
  • ААТ «Агра-Абярэг»
  • ААТ «Аграсімвал»
  • СГФ ААТ «Чырвоны май»
  • СГФ ААТ «Мінскі малочны завод № 1» «Дрычын»
  • ААТ «Голацк»
  • ААТ «Вецярэвічы»
  • ААТ «Ражджэственскае-Агра»
  • ПСУ «Рудзенскае»

Прамысловая вытворчасць[правіць | правіць зыходнік]

Свіслацкі сельсавет з’яўляецца прамысловы цэнтр Пухавіцкага раёна, яго паступленні ў бюджэт складаюць каля 40 % ад усіх паступленняў Пухавіцкага раёна. Тымчасова, у пасялковым Савеце пражывае толькі каля 17 % ад колькасці насельніцтва Пухавіцкага раёна.

Прадпрыемствы:

  • Торфабрыкетнае прадпрыемства УП «Сяргеевіцкае» — найбуйны ў Беларусі торфаперапрацоўчы завод
  • Прадпрыемства металаапрацоўкі УП «Зеленаборскае»
  • Прадпрыемства па вытворчасці ўгнаенняў, харчавальных грунтоў і інш. ТАА «Флорабел»
  • ААТ «Завод горнага воску»
  • РУП «Эксперыментальная база „Свіслач“»
  • ЗАТ «Аўгуст-Бел».
  • Філіял «Белэнэргабудіндустрыя».
  • ТАА «Строй мантаж» — будаванне і грузаперавозкі.
  • ААТ «Пухавіцкі камбінат хлебапрадуктаў»
  • ААТ «Машхарчпрад»
  • ААТ «Пухавіцкі харчкамбинат»
  • ААТ «Пухавічы-лён»
  • РУП «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі Беларусі па харчы»
  • КП ДУП «Мар’інагорскі завод жалезабетонных вырабаў»
  • ТАА «Мароз Прадукт»

Энергетыка[правіць | правіць зыходнік]

У раёне абслугоўваннем электрычных сетак, па якіх сёння ўжыццяўляецца электразабеспячэнне больш за 1500 прадпрыемстваў і арганізацый і больш за 43 тысячы спажыўцоў (па дамовах з фізічнымі асобамі), займаецца Пухавіцкі раён электрасетак філіяла «Мінскія электрычныя сеткі» РУП «Мінскэнэрго».

У сярэдзіне шасцідзясятых гадоў у рэспубліцы пачалося буйнае ператварэнне энергетычных падраздзяленняў пад адзіную сістэму кіраўніцтва. У выніку ў студзені 1968 года ў Пухавіцкім адміністрацыйным раёне былі створаны Мар’інагорскі і Рудзенскі РЭСы, на базе якіх у 1987 годзе і быў утвораны адзіны Пухавіцкі раён электрасетак.

Электрападстанцыя «Мар’іна Горка» (35/10КВ) была збудавана ў 1959 годзе. Потым у раёне з’явіліся падстанцыі «Талька», «Рудзенск», «Шацк». Сёння Пухавіцкі раён электраэнергіяй забяспечваюць 7 падстанцый 35/10 КВ і 4 падстанцыі 110/10 КВ. Працягласць электрычных сетак перавышае 2800 кіламетраў, з іх больш за 500 кіламетраў — кабельныя лініі.

Прадпрыемства абслугоўвае электрычныя сеткі мястэчак Дружны, Рудзенск, Праўдзінскі, мікрараёна Засвятое гарадскога пасёлка Свіслач, электрычныя сеткі ўсіх аграмястэчкаў і вёсак Пухавіцкага раёна, а таксама шэрага населеных пунктаў Уздзенскага раёна.[7]

На тэрыторыі раёна знаходзіцца Мінская ЦЭЦ-5. Размешчана 40 км ад сталіцы рэспублікі, паблізу пасёлка Дружны. З’яўляецца самай маладой электрастанцыя Беларускай энергасістэмы і першая вялікая цеплавая электрастанцыя ў СНД. Электрычная магутнасць складае 729 МВт.

Унікальнасць станцыі заключаецца ў тым, што задумвалася яна як атамная ЦЭЦ. Аднак, пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 годзе, будаўніцтва было прыпынена. Атамная станцыя была перапрафіліравана ў цеплаэлектрацэнтраль.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Чыгуначны[правіць | правіць зыходнік]

Станцыя Пухавічы

Праз тэрыторыю раёна праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель.

Чыгуначныя станцыі і платформы Пухавіцкага раёна: Блужа (прыпыначны пункт), Весялоўскі (прыпыначны пункт), Вяленскі (прыпыначны пункт), Вяндзеж (прыпыначны пункт), Дрычын (прыпыначны пункт), Зазерка (прыпыначны пункт), Майскі (прыпыначны пункт), Новае Сяло (прыпыначны пункт), Пухавічы (станцыя), Раўнаполле (прыпыначны пункт), Рудзенск (станцыя), Рыбцы (прыпыначны пункт), Седча (прыпыначны пункт), Талька (станцыя), Тэхнікум (прыпыначны пункт).

Аўтамабільны[правіць | правіць зыходнік]

Сувязь і камунікацыі[правіць | правіць зыходнік]

Паслугі электрасувязі на тэрыторыі Пухавіцкага раёна забяспечвае Пухавіцкі вузел электрасувязі. На сённяшні дзень прадпрыемства падае больш 70 відаў паслуг, асноўнымі з якіх з’яўляюцца: тэлефанія, Інтэрнэт, тэлебачанне.

У склад прадпрыемства ўваходзяць:

  • 3 лінейна-кабельныя ўчасткі;
  • 1 станцыйная ўчастак;
  • ўчастак продажаў паслуг;
  • група тэхнічнай пашпартызацыі
  • транспартная група
  • група гаспадарчага забеспячэння

Культура і грамадства[правіць | правіць зыходнік]

Блонь Фасад будынка
Будынкі ганчарнай майстэрні і аўтарэтра. Фота 2008 г. Дудуткі

Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Пухавіцкага раёна

Каля Талькі праводзіцца штогадовы беларускі музычны фестываль «Талькаўскі фэст».

У г. Мар’іна Горка праводзіцца штогадовы рэгіянальны фестываль песні і музыкі «Майскі вальс» на прыз народнага артыста Беларусі Ігара Лучанка.

Музеі[правіць | правіць зыходнік]

Спорт[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі Пухавіцкага раёна знаходзіцца 39 устаноў, якія ажыццяўляюць дзейнасць у сферы фізічнай культуры і спорту.

У раёне маецца футбольная каманда, якая ўваходзяць у Другую лігу чэмпіянату Беларусі — ФК Вікторыя. Раней у Першай лізе Беларусі ўдзельнічаў прафесійныя футбольныя каманды ФК Рудзенск. Матчы праходзяць на Гарадскім стадыёне ў г. Мар’іна Горка.

Памятныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

Страчаная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

  • Дудзічы. Сядзіба Ельскіх (XVIII ст.)
  • Дудзічы. Царква Покрыва Багародзіцы (1776, грэка-каталіцкая)
  • Мар’іна Горка. Царква Нараджэння Божай Маці (1874)
  • Мар’іна Горка. Царква Св. Аляксандра Неўскага (1871)
  • Дукора. Царква ў імя святых Пятра і Паўла (1845 г. — ?).
  • Дукора. Палац Оштарпаў (XVIII ст.) Узарваны савецкімі партызанамі пад час Другой сусветнай вайны. Ваеннай патрэбы знішчэння палаца не было (каля 10 ахоўнікаў-паліцаяў адразу разбегліся пасля нападу партызан i супраціву не аказалі).
  • Дукора. Царква Узвышэння Святога Крыжа (XVIII ст.; грэка-каталіцкая)

Сацыяльная сфера[правіць | правіць зыходнік]

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

У Пухавіцкім раёне працуе:

  • 19 устаноў дашкольнай адукацыі (1 цэнтр развіцця дзіцяці);
  • 27 устаноў агульнай сярэдняй адукацыі (26 школ, 1 гімназія);
  • 2 установы спецыяльнай адукацыі (1 дапаможная школа-інтэрнат, 1 цэнтр карэкцыйна-развіццёвага навучання);
  • 1 сацыяльна-педагагічны цэнтр з аддзяленнем прытулку;
  • 3 установы дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі;
  • 1 дзіцячы-аздараўленчы лагер «Лясная казка».
  • У Праўдзінскім працуюць прафесійна-тэхнічнае вучылішча
  • Мар'інагорскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж імя У. Е. Лабанка

Ахова здароўя[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі Пухавіцкага раёна (былых Пухавіцкай, Навасёлкаўскай, Амельнянскай і інш. воласцяў) да 1910 г. не было ніводнай лекавай установы, найблізкія лекавыя ўстановы знаходзіліся ў павятовым горадзе Ігумене (сёння Чэрвень) і губернскім г. Мінску. Медычная дапамога аказвалася практыкуючымі фельчарамі нізкай кваліфікацыі. У мястэчку Пухавічы з 1905 года была адна прыватная аптэка.

У 1910 г. земская ўправа пабудавала дом у в. Пухавічы, у якім размясцілася земская лякарня на 16 ложкаў з амбулаторыяй і маленькай аптэкай. З 1918 г. у лякарні пачалі аказваць хірургічную дапамогу і родадапамогу. З 1924 года лякарня ўжо называлася раённай. У 1926 годзе быў збудованы хірургічны корпус, а ў 1928 годзе тэрапеўтычны корпус. У гэты перыяд насельніцтву раёна аказвалася медычная дапамога па ўсіх асноўных спецыяльнасцях.

У 1927 г. медычнае абслугоўванне насельніцтва Мар’інай Горкі і прылеглых населеных пунктаў ажыццяўлялася амбулаторыяй, якая месцілася ў 2-х пакоях у адным памяшканні з поштай. Абслугоўванне дзіцячага насельніцтва ажыццяўлялася кансультацыяй, якая месцілася ў асобным драўляным будынку. З 1932 г. было збудавана памяшканне пад амбулаторыю і дзіцячую кансультацыю. У 1936 годзе пры амбулаторыі працавала 2 лекары, 2 фельчары і 2 медсястры.

У 1950 годзе пачала працаваць Тальковская бальніца. У 1954 годзе была збудавана бальніца на 35 ложкаў у М.Горцы, дзе працавала 6 лекараў, у 1958 годзе бальніца была названа Пухавіцкай раённай бальніцай. До 1970 года працавала 7 бальніц, 6 медычных амбулаторый, 23 ФАПы. У 1970 годзе збудавана цэнтральная раённая бальніца на 300 ложкаў у г. Мар’іна Горка. У 1979 годзе збудавана Праўдзінская гарадская бальніца на 75 ложкаў. У 1983 годзе збудавана Свіслацкая бальніца і Дуброўская амбулаторыя. У 1987 годзе пабудаваны Дрычынская і Дружненская медычныя амбулаторыі. У 1988 годзе пабудаваны Дукорская і Зазерская медычныя амбулаторыі на 100 наведанняў у змену, а таксама новая паліклініка на 450 наведанняў у змену.

У наш час установы аховы здароўя «Мар’інагорская цэнтральная раённая бальніца» складаецца з 43 лекава-прафілактычных устаноў, у тым ліку:

  • Цэнтральная раённая бальніца.
  • 1 участковая бальніца.
  • 3 гарадскія лякарні.
  • 1 бальніца сястрынскага догляду.
  • 3 паліклінікі.
  • 7 медычных амбулаторый.
  • 25 фельчарска-акушэрскіх пункта.
  • 3 здраўпункты.[8]

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]