Пій Тышкевіч

Пій Тышкевіч
Пій Тышкевіч
	польск.: Pius Tyszkiewicz
	; Пій Тышкевіч
	; Герб «Ляліва»
Барысаўскі павятовы маршалак
	1814 — 1820
Папярэднік	Міхал Антонавіч Зяновіч
Пераемнік	Юзаф Цюндзявіцкі
Нараджэнне	1756; Вільня, Віленскі павет, Віленскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае;
Смерць	6 чэрвеня 1858; Лагойск, Барысаўскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя;
Род	Тышкевічы
Бацька	граф Феліцыян Тышкевіч (1719—1792)
Маці	шляхцянка Масецкая
Жонка	1) графіня Людвіка Серакоўская (пам. у 1801 г.);; 2) графіня Аўгуста Марыя Плятэр (1782—1834)
Дзеці	ад Аўгусты Плятэр: 1) Канстанцін, 2) Фларыян, 3) Яўстах, 4) Цэліна
Грамадзянства	Рэч Паспалітая;
Веравызнанне	каталік
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Пій Тышкевіч (1756, г. Вільня, Віленскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая — 6 чэрвеня 1858, мястэчка Лагойск, Барысаўскі павет, Мінская губерня, Расійская Імперыя) — буйны землеўласнік, барысаўскі павятовы маршалак (1814—1820), ганаровы член (1856) Віленскай археалагічнай камісіі.

Паходжанне і сям'я

Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Тышкевічаў гербу «Ляліва», прадстаўнікі якога ў XVI—XVIII стст. адносіліся да праслойкі магнатаў Рэчы Паспалітай. Належаў да лагойскай лініі роду Тышкевічаў і насіў тытул графа на Лагойску і Бярдычаве.

Пій Тышкевіч нарадзіўся ў сям'і генерал-маёра войск ВКЛ графа Феліцыяна Міхалавіча Тышкевіча (1719—1792) ад яго першай жонкі шляхцянкі Масецкай. Пій меў брата Дамініка Тышкевіча і тры сястры — Гелену, Ганну і Анэлю.

Першая жонка Пія — графіня Людвіка Серакоўская — цяжка хварэла і памерла ў маладым веку ў 1801 г. Другі раз Пій пабраўся шлюбам з графіняй Аўгустай Марыяй Плятэр (1782—1834), ад якой меў трох сыноў: Канстанціна, Фларыяна (памер у 1831 г.) і Яўстаха, а таксама дачку Цэліну.

Аўгуста Марыя Плятэр (1782—1834) нарадзілася ў сям'і прадстаўніка рэгіянальнай эліты Інфлянцкага ваяводства графа Аўгуста-Гіяцынта Канстанцінавіча-Людвікавіча Плятэра (1745—1803), дынабургскага павятовага маршалка (1779—1780), браслаўскага маршалка Таргавіцкай канфедэрацыі, і Ганны Станіславаўны Ржавускай (1761—1800), якая была дачкой Станіслава-Фердынанда Вацлававіча Ржавускага (1737—1786) і яго жонкі князёўны Кацярыны-Караліны Радзівіл (1740—1789), сястры вядомага нясвіжскага ардыната князя Караля-Станіслава Радзівіла «Пане Каханку». Гэта парадніла ўжо адносна бяднеючую магнацкую галіну лагойскіх Тышкевічаў з самымі ўплывовымі сем'ямі ВКЛ другой паловы XVIII ст. — князямі Радзівіламі, князямі Агінскімі, графамі Плятэрамі.

Адукацыя

Атрымаў добрае хатняе выхаванне, навучаўся ў Мінску^[1].

Маёнтак

Пій валодаў па спадчыне буйным маёнткам Лагойск (Лагойск, Антанопаль, Косін, Камень і інш.) у Барысаўскім павеце Мінскай губерні, дзе ў 1805 г. налічвалася 1 390 рэвізскіх душ, у 1814 г. — 1 455, у 1836 г. — 1 320.

Пасля выдзялення значнай часткі маёнтка сваім дарослым сынам — Канстанціну і Яўстаху, — Пій Феліцыянавіч Тышкевіч у 1841 г. меў за сабой паводле рэвізіі 120 душ у маёнтку Слабодка ў Барысаўскім павеце, а ў 1853 — 392 душы.

Гаспадарчая дзейнасць і дваранская служба

Прысвяціў сябе гаспадарчай дзейнасці, умацаванню эканамічнай рэнтабельнасці Лагойскага графства. У 1815 г. збудаваў у Лагойску новы палац у стылі ампір.

У 1814 г. і 1817 г. выбіраўся дваранамі Барысаўскага павета Мінскай губерні на пасаду барысаўскага павятовага маршалка на трохгоддзе.

Культурная дзейнасць

Працягваў пісаць хроніку роду, вёў прыватны дзённік^[2]. Спраўна вёў архіў графства^[2].

Шмат рабіў дзеля памнажэння культурнай спадчыны роду, збіраў як мясцовыя, так і замежныя старажытнасці: латы, шчыты, кальчугі, мячы, дзіды, манеты, медалі, рукапісы, карты і г.д. Папоўніў прыватны музей, у тым ліку, калекцыяй этрускіх ваз, рэдкіх знаходак са старажытнарымскіх гарадоў Пампеі і Геркуланум^[3]. Істотна папоўніў мастацкую галерэю і бібліятэку Тышкевічаў.

Быў адораны музычна, арганізоўваў камерныя канцэрты ў маёнтку. Іграў на скрыпцы і папулярнай у тыя часы нямецкай файцы. Умеў апрацоўваць разцом па-мастацку дрэва і рабіць творы мастацтва з яго: скульптуркі жывёл, рамы для карцін, інкрустацыя столікаў і г.д.

Дапамагаў сваім сынам пры археалагічных раскопках^[4]. У 100-гадовым узросце быў у 1856 г. абраны ганаровым членам Віленскай археалагічнай камісіі^[4].

Смерць

Памёр 6 чэрвеня 1858 г. у палацы ў Лагойску ў вельмі сталым узросце, маючы 102 гады.

Зноскі

↑ Генадзь Каханоўскі, Аляксандр Каханоўскі. Руплівец нашай старасветчыны. — Мн.: Навука і тэхніка, 1991.
1 2 Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч... С. 9.
↑ Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч... С. 10.
1 2 Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч... С. 11.

Літаратура

Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 591 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч / Г. А. Каханоўскі, А. Г. Каханоўскі // Серыя «Нашы славутыя землякі» — Мн. : Навука і тэхніка, 1991. — 63 с. ISBN 5-343-00670-1

Спасылкі

На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пій Тышкевіч
Адкуль пайшла Лагойская галіна роду Тышкевічаў (нявызн.). Віртуальны музей горада Лагойска! (14 снежня 2010).
Pius Tyszkiewicz (польск.). Genealogia dynastyczna (7 сакавіка 2011).(недаступная спасылка)

[1] Генадзь Каханоўскі, Аляксандр Каханоўскі. Руплівец нашай старасветчыны. — Мн.: Навука і тэхніка, 1991.

[Руплівец_нашай_старасветчыны-2] 1 2 Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч... С. 9.

[3] Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч... С. 10.

[knihi.com-4] 1 2 Каханоўскі, Г. А. Руплівец нашай старасветчыны : Яўстах Тышкевіч... С. 11.

[1]

[2]

[3]

[4]