Пінская дзяржаўная гімназія
| Пінская дзяржаўная гімназія | |
|---|---|
| Арыгінальная назва | польск.: Gimnazjum Państwowe w Pińsku |
| Заснавана | 5 верасня 1921 |
| Закрыта | верасень 1939 |
| Дырэктар | Феліцыян Слівінскі |
| Тып | Гімназія |
| Вучняў | 485 (1926) |
| Адрас |
 Польшча: Пінск, Палескае ваяводства, вул. Касцёльная |
Пінская дзяржаўная гімназія (польск.: Gimnazjum Państwowe w Pińsku; з 1930-х — імя маршала Юзафа Пілсудскага) — сярэдняя навучальная ўстанова ў Пінску, якая дзейнічала ў перыяд уваходжання горада ў склад Польскай Рэспублікі ў 1921—1939 гадах. З’яўлялася адной з найбольш вядомых сярэдніх школ у міжваеннай Польшчы[1].
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Стварэнне і роля Канстанцыі Скірмунт
[правіць | правіць зыходнік]Да 1915 года ў Пінсу дзейнічала Пінскае рэальнае вучылішча, якое падчас Першай сусветнай вайны было эвакуіравана ў Ржэў. У самым будынку размясціўся ваенны шпіталь, а пазней — нямецкая ваенная камендатура, з-за чаго навучальны працэс быў спынены.
Пасля ўваходу ў Пінск польскіх войскаў у 1919 годзе мясцовая шляхцянка і грамадская дзяячка Канстанцыя Скірмунт ініцыявала адраджэнне сярэдняй адукацыі ў горадзе. Яна звярнулася да польскага камандавання з просьбай арганізаваць працу гімназіі ў яе гістарычным будынку і стварыла «Часовы камітэт сярэдняй школы». Дзякуючы яе намаганням установа неўзабаве атрымала фінансаванне. Сама Канстанцыя Скірмунт, а таксама будучы генерал Войска Польскага Уладзіслаў Сікорскі аказвалі гімназіі фінансавую падтрымку[1][2].
Новым дырэктарам стаў матэматык Апалінарый Кланоўскі. У снежні 1919 года школа атрымала імя Святога Анджэя Баболі. Падчас савецка-польскай вайны і наступлення Чырвонай Арміі ў 1920 годзе школа была часова закрыта, а адміністрацыя эвакуіравана, аднак пасля вяртання польскіх улад навучанне аднавілася. Ваенныя ўлады перадалі будынак былога рэальнага вучылішча ў распараджэнне цывільнай адміністрацыі[2].
Дзяржаўная гімназія
[правіць | правіць зыходнік]Пасля падпісання Рыжскага мірнага дагавора 1921 года Пінск афіцыйна ўвайшоў у склад Польшчы. У жніўні 1921 года дырэктарам быў прызначаны прафесар Феліцыян Слівінскі, які ініцыяваў набор новага выкладчыцкага складу і перавод установы ў ранг дзяржаўнай. Урачыстае адкрыццё Пінскай дзяржаўнай гімназіі адбылося 5 верасня 1921 года[2]. У кастрычніку таго ж года школа атрымала ад урада 100 тысяч польскіх марак на бягучыя выдаткі. У 1924—1925 гадах быў адноўлены другі корпус гімназіі, пацярпелы ад пажару, куды ў верасні 1925 года перанеслі жаночыя класы. У 1930-я гады гімназіі было прысвоена імя маршала Юзафа Пілсудскага[1].
Ліквідацыя
[правіць | правіць зыходнік]З пачаткам Другой сусветнай вайны 1 верасня 1939 года і наступным далучэннем Заходняй Беларусі да БССР, гімназія спыніла сваё існаванне. Савецкія ўлады нацыяналізавалі маёмасць, а ў будынку размясцілася сярэдняя школа № 2. Многія настаўнікі былі арыштаваны органамі НКУС падчас хвалі рэпрэсій, якая ахапіла горад[2]. Сёння ў будынку знаходзіцца аддзел адукацыі, спорту і турызму Пінскага гарвыканкама.
Навучальны працэс і выкладчыкі
[правіць | правіць зыходнік]Для паступлення ў гімназію неабходна было здаць уступныя экзамены. У 1921 годзе за парты селі 211 вучняў (126 хлопчыкаў і 85 дзяўчынак). Колькасць навучэнцаў хутка расла: да 1926 года ў гімназіі вучыліся ўжо 299 хлопчыкаў і 186 дзяўчынак[2].
Адміністрацыя будавала адукацыйны працэс з улікам шматнацыянальнага складу насельніцтва Палесся (палякі, беларусы, яўрэі). Нягледзячы на дэфіцыт кадраў у пачатку 1920-х гадоў, штат паступова пашыраўся: з 11 настаўнікаў у 1921 годзе да 35 у 1929 годзе. Сярод выкладчыкаў былі прадстаўнікі розных нацыянальнасцей. Напрыклад, праваслаўную рэлігію выкладаў ураджэнец Піншчыны Фёдар Дружылоўскі, іўдаізм — Якуб Айзенберг, французскую мову — Наталля Рэйсмілер (былы дырэктар гімназіі ў Вільні), прыродазнаўства — Дзмітрый Георгіеўскі, фізіку — выпускнік Пецярбургскага ляснога інстытута Аляксандр Літвінаў, рускую мову — Андрэй Цыбрук[1].
Бібліятэка гімназіі ў 1922 годзе атрымала ад Міністэрства адукацыі 1000 кніг, а пазней рэгулярна папаўнялася за кошт дзяржаўных крэдытаў і ўласных сродкаў. Да 1931 года кнігазбор налічваў 3766 тамоў на польскай, рускай, нямецкай і французскай мовах[1].
Інфраструктура і пазакласная дзейнасць
[правіць | правіць зыходнік]Гімназія вылучалася высокім узроўнем спартыўнай падрыхтоўкі і была адзінай навучальнай установай у Палескім ваяводстве, якая мела ўласную спартыўную залу і вяслярную базу на рацэ Піна, пабудаваную ў 1932 годзе. У 1929 годзе былі выдзелены сродкі на будаўніцтва асобнай гімнастычнай залы для дзяўчынак. Вялікая ўвага надавалася ваеннай падрыхтоўцы: восенню 1923 года быў створаны школьны атрад, удзел у якім з 1929 года стаў абавязковым для старшакласнікаў[1].
Пры гімназіі дзейнічаў краязнаўчы гурток, які ў 1935—1938 гадах выдаў шэраг альманахаў («Polesie i turysta», «Z krainy wjunow», «W poleskiej kniei», «Polesia czar»). Выкладчыкі Раман Гарашкевіч і Дзмітрый Геаргіеўскі сталі заснавальнікамі Палескага музея ў Пінску, якому актыўна дапамагалі вучні сваімі даследаваннямі. Таксама працавалі сталярныя майстэрні, дзе вучні выраблялі школьную мэблю[1].
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка горада Пінска. — Мінск: БЕЛТА, 1998. — 557 с. — ISBN 985-6302-11-0.