Пінскі Варварынскі манастыр

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Жаночы манастыр
Пінскі Свята-Варварынскі манастыр
Пинский Свято-Варваринский монастырь.jpg
52°06′49,50″ пн. ш. 26°06′08″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Месцазнаходжанне = Горад Пінск
Канфесія Праваслаўе
Епархія Пінская і Лунінецкая
Тып Жаночы
Заснавальнік Геранім Друцкі-Сакалінскі
Першае згадванне 1520
Дата заснавання 1345
Сайт Афіцыйны сайт

Пінскі Свята-Варварынскі манастыр — праваслаўны манастыр ў беларускім горадзе Пінску ў імя Варвары-мучаніцы.

Гісторыя манастыра[правіць | правіць зыходнік]

У XVI стагоддзі ў Пінску былі тры праваслаўныя манастыры: Лешчанскі, Варварынскі і Богаяўленскі. Варварынскі манастыр узнік пры Прачысценскай царкве, якая стаяла ўжо в 1513 годзе у Старым горадзе к захаду ад замка[1]. Упершыню згадваецца пад 1520 годам пры польскім каралі Жыгімонце I Старым. Годам пазней князем пінскім і клецкім Фёдарам Іванам Яраславічам пры Варварынскай царквы былі пастаўлены драўляныя будынкі. Тады ж Фёдар Яраславіч прыпісаў да манастыра двор Піскалаўшчыну ў сяле Асобавічы. Манастыру таксама сталі належаць вёскі Гольцы, Крайнавічы, Завідчыцы, Жыткавічы, Высокае, Гай[2].

З вопісу каралеўскага рэвізора відаць, што ў 1595 годзе манастыр складаўся з пяці будынкаў. Уваходам на тэрыторыю былі брама-званіца з трыма званамі. У драўлянай царкве св. мучаніцы Варвары іканастас меў 10 вялікіх і 10 малых абразоў, сярод якіх два асабліва багата прыбраныя, у сярэбраных акладах з чаканкай: абраз св. мучаніцы Варвары і Прачыстай Дзевы Марыі. У царскіх, паўднёвых і паўночных брамах былі абразы на палатне. Абіцель была абнесена высокай бярвеністай дубовай агароджай[3].

З увядзеннем уніі манастыр ў 1596 годзе ператвораны ва ўніяцкі і перададзены каралём ігуменні Еўфрасінні Трызне. Манастыр валодаў 32 валокамі зямлі і 732 душамі[4].

Праваслаўныя манашкі з манастыра (ігумення Яўфімія (Людміла Войняка Сноўская) былі прагнаныя. Зрэшты, некаторы час ім дазволілі жыць у Пінску. У 1633 годзе па загаду караля Уладзіслава IV пры актыўным удзеле ўніяцкага біскупа Лявонція Пелчынскага манастыр аддадзены ордэну бернардзінцаў. У 1635 годзе каралеўскай граматай забаронена пінскаму магістрату прымаць у горадзе праваслаўных манашак, якія мелі намер заснаваць новы манастыр[5].

Пасля Полацкага царкоўнага сабора ў 1839 годзе манастыр зноў стаў праваслаўным. У гэты час Варварынская царква мела 56 абразоў, сярэбраны пазалочаны крыж з часціцамі Жыватворнага Крыжа Гасподняга, упрыгожаны чэшскім крышталём і фігурамі Хрыста і Маці Божай, сярэбраны крыж, падораны грэчаскімі святарамі. Галоўнай святыняй царквы з'яўляліся мошчы (палец) св. Варвары ў пазалочанай раке. У манастыры была вялікая бібліятэка, дзе знаходзіліся і рукапісныя кнігі. Працавала школа для дзяўчынак, там вучылі чытанню, пісьму, лічэнню, рукадзеллю.

У 1858 годзе ў праваслаўную царкву, цяпер вядомую як Варварынская, быў пераасвечаны касцёл бернардзінцаў, пабудаваны ў 1786. У 1865 годзе над ім усталяваны вялікі купал. Гэта прамавугольны ў плане аднанефны каменны храм з паўкруглай алтарнай апсідай. Аконныя праёмы з паўцыркульным завяршэннем размешчаны ў два ярусы. Неф перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі[6]. На другім паверсе манаскага будынка адкрылася цёплая царква.

У 1874 годзе насельнікаў манастыра (ігумення Назарэта, 5 манашак і 4 паслушніцы) перавялі ў новазаснаваны Мінскі Спаса-Праабражэнскі манастыр, які існаваў да 1925. Там у храме Праабражэння Гасподняга быў уладкаваны прыдзел ў імя св. мучаніцы Варвары і захоўваліся яе мошчы.

У пінскіх манастырскіх будынках гарадскія ўлады размясцілі лячэбніцу. Манастырская ж царква св. Варвары была зроблена прыходскаю ды прыпісана да пінскага Ляшчынскага манастыра, аднаго з самых старажытных у Беларусі, які знаходзіўся ў прадмесці Пінска Лешчы[7].

Манастыр зноў адкрыты ў чэрвені 1993 рашэннем Сінода Беларускага Экзархата. Знаходзіцца на тэрыторыі Пінскага епархіяльнага ўпраўлення, разам з Упраўленнем уяўляе адзіны архітэктурны ансамбль. Належыць да Пінскай епархіі. Манастыру адданы былы кінатэатр, які стаяў на месцы Фёдараўскай царквы. Яго перабудавалі у храм у імя Уваскрэсення Гасподняга.

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Грушевский А. Пинское Полесье. Исторические очерки. — Киев: Императорский ун-т св. Владимира, 1901. — 87 с.
  2. Antoni Mironowicz. Monastery diecezji turowsko-pińskiej w XVI wieku. Monaster św. Barbary w Pińsku. С. 236-237.
  3. Слюнькова И. Н. Монастыри восточной и западной традиций. — М.: Прогресс-традиция, 2002. — С. 68, 69, 406. — 600 с. — ISBN 5-89826-093-5.
  4. Ярашэвіч А. Пінскі Варварынскі манастыр // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя. — Мн., БелЭн, 2005. т. 2. с. 435 ISBN 985-11-0314-4
  5. Акты Виленской археографической комиссии. — Вильня: Тип. А. Киркора, 1896.
  6. Пинский район // Свод памятников истории и культуры Белоруссии. Брестская область. ― Мн., БелСЭ, 1990. с. 312 ISBN 85700-017-3
  7. Слюнькова И. Н. Храмы и монастыри Беларуси XIX века в составе Российской империи. ― М., Прогресс-традиция, 2010. С. 603. ISBN 978-5-89826-326-8

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Пінскі Варварынскі манастыр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 369.
  • Пінскі Варварынскі манастыр // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0. С. 435.
  • Извеков П. Д. Исторический очерк состояния православной церкви в Литовской епархии за время с 1839—1889 г. — М.: Печатня А. И. Снегиревой, 1899. 522 с.
  • Филатова Е. Н. Монастыри Туровской православной епархии: Историография и источники // Вестник Белорусского экзархата.— Мн., 2005.— Т. 4: 1000-летие Туровской епархии: Материалы XI минских епархиальных чтений 24 июня 2005 г., посвященных 10005летию Туровской епархии. С. 135—139.
  • Mironowicz A. Organizacja Kościoła prawosławnego w Rzeczypospolitej do końca XVIII wieku // Polska i jej wschodni sąsiedzi od średniowiecza po współczesność. Studia i materiały ofiarowane profesorowi Stanisławowi Alexandrowiczowi w 65 rocznicę urodzin, pod red. Z. Karpusa, T. Kempy i D. Michaluk. ― Toruń 1996. s. 212—214.
  • Mіronowіcz A. Bіskupstwo turowsko-pіńskіe w XІ-XVІ wіeku. ― Trans Humana, 2011. s. 261—263. ІSBN 978-83-61209-55-3.
  • Pawluczuk U. A. Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. ― Białymstok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. ― 2007. s. 30. ISBN 978-83-7431-127-4.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]