Райнер Вайс

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Райнер Вайс
англ.: Rainer Weiss
Rainer Weiss after a conference in Almería.jpg
Дата нараджэння 29 верасня 1932(1932-09-29)[1][2][…] (89 гадоў)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці фізік, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера фізіка
Месца працы
Альма-матар
Навуковы кіраўнік Jerrold R. Zacharias[d]
Член у
Узнагароды
Commons-logo.svg Райнер Вайс на Вікісховішчы

Райнер Вайс (англ.: Rainer Weiss; нар. 29 верасня 1932, Берлін, Веймарская рэспубліка) — амерыканскі фізік, спецыяліст у галіне лазераў і лазернай інтэрфераметрыі. Адзін з заснавальнікаў навуковай калабарацыі LIGO, якая спецыялізуецца ў галіне рэгістрацыі гравітацыйных хваль. У цяперашні час прафесар-эмерыт Масачусецкага тэхналагічнага інстытута[5]. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы за 2017 год.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў Берліне ў 1932 годзе, і ў тым жа годзе пасля арышту бацькі яго сям’я перасялілася ў Прагу. Бацька прытрымліваўся камуністычных поглядаў; у сілу яго яўрэйскага паходжання ў 1938 годзе сям’я была вымушаная зноў бегчы напярэдадні акупацыі нацыстамі Чэхаславакіі, на гэты раз у ЗША (куды яны прыбылі ў студзені 1939 года)[6].

У Нью-Ёрку яго бацька Фрэдэрык Вайс (англ.: Frederick A. Weiss), урач-неўрапатолаг па прафесіі, стаў псіхааналітыкам у групе Карэн Хорн, адкрыў прыватную практыку і апублікаваў шэраг прац у гэтай галіне[7]. Маці, Гертруда Лоснер (англ.: Gertrude Loesner), да эміграцыі была пачатковай актрысай, а ў Нью-Ёрку працавала прадаўшчыцай ва ўнівермагу[8].

Вайс правёў юнацтва на Верхнім Вест-Сайдзе, дзе вучыўся спачатку ў дзяржаўнай школе, затым у прэстыжнай прыватнай школе Columbia Grammar School, пасля заканчэння якой у 1950 годзе паступіў у Масачусецкі тэхналагічны інстытут. Спецыялізаваўся ў інжынерыі, на другім курсе перайшоў на фізічнае аддзяленне. У 1953 годзе кінуў вучобу, але неўзабаве вярнуўся ў Масачусецкі тэхналагічны інстытут тэхнікам у лабараторыі Джэральда Закарыяса (займаўся распрацоўкай атамнага гадзінніка) і праз амаль два гады зноў стаў студэнтам, сумяшчаючы вучобу з працай у лабараторыі[6][8]. У 1955 годзе атрымаў ступень бакалаўра, у 1962 годзе — ступень доктара філасофіі па фізіцы ва Універсітэце Тафтса. У 1962—1964 гадах — у постдактарантуры ў лабараторыі Роберта Дзіка ў Прыстанскім універсітэце. З 1964 года працаваў у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, дзе стаў прафесарам у 1973 годзе.

У 1970-х гадах Вайс быў адным з піянераў у галіне вымярэння спектру касмічнага мікрахвалевага фонавага выпраменьвання, пазней быў кансультантам навуковай групы спадарожніка COBE.

Сям’я[правіць | правіць зыходнік]

  • Сястра — драматург Сібіла Пірсан (нар. 1937, Прага)[9].
  • Жонка (нар. 1957) — Рэбека Вайс (народжаная Янг), фізіёлаг раслін, пасля бібліятэкар[10].
    • Дачка — Сара Вайс (нар. 1962), этнамузыказнаўца, доктар філасофіі па музыцы, прафесар Ельскага універсітэта[11].
    • Сын — Бенджамін Вайс (нар. 1967), гісторык мастацтваў, куратар і загадчык аддзела малюнкаў і фатаграфій Музея вытанчаных мастацтваў у Бостане[12].

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

  • 1998 — Мемарыяльная лекцыя Манэ Сігбана
  • 2000 — Стыпендыя Гугенхайма[13]
  • 2007 — Прэмія Эйнштэйна (APS)
  • 2016 — Прэмія па фундаментальнай фізіцы (разам з Кіпам Торнам і Рональдам Дрэверам)[14]
  • 2016 — Прэмія Грубера[15]
  • 2016 — Прэмія Шаа па астраноміі
  • 2016 — Прэмія Харві
  • 2016 — Прэмія Каўлі[16]
  • 2017 — Прэмія Уіліса Лэмба
  • 2017 — Прэмія прынцэсы астурыйскай
  • 2017 — Нобелеўская прэмія па фізіцы за эксперыментальную рэгістрацыю гравітацыйных хваль.

Сяброўства ў акадэміях:

Зноскі

  1. Rainer Weiss // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. Rainer Weiss // Brockhaus Enzyklopädie Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.
  4. (unspecified title) Праверана 4 ліпеня 2019.
  5. The Shaw Prize — Top prizes for astronomy, life science and mathematics
  6. 6,0 6,1 Interview with Rainer Weiss
  7. Frederick A. Weiss Papers: An inventory of his papers at Syracuse University
  8. 8,0 8,1 Meet the college dropout who invented the gravitational wave detector
  9. Rainer Weiss Biography
  10. Autobiography of Rainer Weiss
  11. Sarah Weiss. Архівавана з першакрыніцы 5 кастрычніка 2017. Праверана 5 кастрычніка 2017.
  12. Benjamin Weiss appointed Chair, Prints, Drawings and Photographs, at Museum of Fine Arts, Boston
  13. Райнер Вайсс на сайте Мемориального фонда Джона Саймона Гуггенхайма
  14. Breakthrough Prize
  15. 2016 Gruber Cosmology Prize Press Release | The Gruber Foundation
  16. 9 SCIENTIFIC PIONEERS TO RECEIVE THE 2016 KAVLI PRIZES | The Kavli Foundation
  17. Academy of Arts & Sciences Website Search. Архівавана з першакрыніцы 20 снежня 2016. Праверана 22 чэрвеня 2016.
  18. Rainer Weiss