Растаропша плямістая

З пляцоўкі Вікіпедыя
Растаропша плямістая
Milk thistle.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Silene marianum

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  38413
NCBI  92921
EOL  509366
IPNI  91418-3
TPL  gcc-114114

Растаропша плямістая[3], Калючкі[4] (Silybum marianum) — від травяністых раслін з роду Растаропша (Silybum) сямейства Астравыя (Asteraceae).

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання[правіць | правіць зыходнік]

Распаўсюджаная ў цэнтральнай і паўднёвай паласе еўрапейскай часткі СНД, на Каўказе, у паўднёвай частцы Заходняй Сібіры, у Сярэдняй Азіі, у Заходняй Еўропе, Малой Азіі, Паўночнай Афрыцы і паўднёвай частцы Аўстраліі. Ва Украіне расце як пустазелле на палях, уздоўж дарог, на пустках, сметніках і сухіх месцах.

Хімічны склад[правіць | правіць зыходнік]

Асноўныя біялагічна актыўныя злучэнні Р. - гэта флавалігнаны[5]. Гэта прыродныя фенолы, якія складаюцца з флаваноіднай часткі і астатку лігнана. Экстрагаваныя з расліны флавалігнаны маюць назву сілімарын. Акрамя флавалігнанаў у ім прысутнічаюць 20-35% тлустых кіслот (60% ліналенавай, 30% алеінавай, 9% пальміцінавай кіслаты) і флаваноід таксіфалін. У складзе сілімарына прысутнічае мноства блізкароднасных флавалігнанаў - сілібін A, сілібін B, ізасілібін A, ізасілібін B, сілікрысцін, ізасілікрысцін, сілідзіянін, сіландрын, сілігерміин, сілімон і інш. Калі гэтую сумесь яшчэ далей раздзяляць, то атрымоўваецца амаль чысты сілібін або сілібінін. За асноўную антыаксідантную актыўнасць растаропшы адказвае не першы па долі ў агульным аб'ёме флавалігнан, а другі – сІлІкрысцін[6]. Ён есць у сілімарыне, але адсутнічае ў ачышчаных экстрактах, дзе толькі сілібін і сілібінін.

Практычнае выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Часта культывуецца на гародах як дэкаратыўная і лекавая расліна.

Даследаванні паказваюць яе пазітыўны ўплыў на людзей з гепатытам і цырозам печані. Абараняе клеткі печані ад пашкоджанняў і пранікнення таксічных рэчываў, выводзіць ўжо наяўныя таксіны, стымулюе выпрацоўку пратэіна і актывізуе працу ДНК і РНК. Парашок растаропшы дадаюць да ежы, або ўжываюць у выглядзе гарбаты[7] З растаропшы вырабляюць папулярны лекавы сродак «карсіл».[8]

З растаропшы робяць алей.[9]

Фатаграфіі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 122. — 160 с. — 2 350 экз.
  4. Чоловский К. Опыт описания Могилевской губернии. По программе и под редакцией А. С. Дембовецкого, кн. I. Могілев.
  5. Сергей Бесараб phyto_notes. Расторопша // Патрэон — patreon.com, 15 студзеня 2021, 20:13
  6. Biedermann D. Silychristin: Skeletal Alterations and Biological Activities // J Nat Prod/2016. - 79(12):3086-3092, doi: 10.1021/acs.jnatprod.6b00750
  7. Розторопші плоди(нявызн.) . Праверана 27 студзеня 2019.
  8. Карсил - інструкція для застосування, ціна в аптеках | Tabletki.ua (недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 сакавіка 2021. Праверана 15 сакавіка 2019.
  9. Олія розторопші: користь і шкода, як приймати(нявызн.) . Праверана 13 сакавіка 2019.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]