Роберт Грабс

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Роберт Грабс
англ.: Robert Howard Grubbs
Дата нараджэння 27 лютага 1942(1942-02-27)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 19 снежня 2021(2021-12-19)[3] (79 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Жонка Helen O'Kane-Grubbs[d]
Род дзейнасці хімік, аўтабіёграф, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера арганічная хімія і хімія[4]
Месца працы
Навуковая ступень доктар філасофіі
Альма-матар
Вядомы як распрацоўшчык метаду метатэзіса ў арганічным сінтэзе
Член у
Узнагароды

Нобелеўская прэмія па хіміі (2005)

медаль Бенджаміна Франкліна[d] (2000)

прэмія імя Артура Коўпа[d] (2002)

стыпендыя Аляксандра фон Гумбальта[d]

American Chemical Society Award in Organometallic Chemistry[d] (1988)

August Wilhelm von Hofmann Medal[d] (2005)

Q113997352? (2001)

Прэмія стагоддзя[d] (2004)

Bristol-Myers Squibb Award for Distinguished Achievement in Synthetic Organic Chemistry Research[d] (2004)

прэмія Гумбальта

Fellow of the Royal Society of Chemistry[d]

honorary doctor of the RWTH Aachen University[d] (2013)

Linus Pauling Award[d] (2003)

медаль Бенджаміна Франкліна[d]

Florida Inventors Hall of Fame[d]

замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (2017)

American Institute of Chemists Gold Medal[d] (2010)

Roger Adams Award in Organic Chemistry[d] (2011)

Tolman Award[d] (2002)

ACS Award in Polymer Chemistry[d] (1995)

Herman Mark Award in Polymer Chemistry[d] (2000)

ACS Award for Creative Invention[d] (2009)

Tetrahedron Prize[d] (2003)

George A. Olah Award in Hydrocarbon or Petroleum Chemistry[d] (2017)

Clarivate Citation Laureate[d] (2003)

Camille Dreyfus Teacher-Scholar Awards[d]

Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Роберт Грабс (англ.: Robert Howard Grubbs; 27 лютага 1942, акруга Маршал, Кентукі, ЗША — 19 снежня 2021) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 2005 год (сумесна з Рычардам Шрокам і Івам Шавэнам) з фармулёўкай «за ўклад у развіццё метаду метатэзіса ў арганічным сінтэзе».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Роберт Грабс нарадзіўся 27 лютага 1942 года ў акрузе Маршал амерыканскага штаце Кентукі паміж мястэчкамі Посум-Траціл і Келверт-Сіці. Ранняе дзяцінства ён правёў у тым жа акрузе. Там Грабс вучыўся ў пачатковай школе Мак-Кінлі, малодшай сярэдняй школе Франкліна і ў сярэдняй школе Падзьюка Тыльмана. Вышэйшую адукацыю Грабс атрымліваў у Фларыдскім і Калумбійскім універсітэце. У 1968 годзе ён атрымаў ступень PhD. У 1969 годзе ён уладкаваўся ў Стэнфардскі, а потым — у Мічыганскі ўніверсітэт. У 1978 годзе ён стаў супрацоўнікам Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута, дзе працуе і дагэтуль.

Асноўным аб’ектам даследаванняў Грабса ў металаарганічнай хіміі і хіміі сінтэзу з’яўляюцца каталізатары і, у асаблівасці каталізатар Грабса, які выкарыстоўваецца, у прыватнасці, у метатезісе алефінаў. Таксама Грабс унёс значны ўклад у даследаванне так званай «жывой» полімерызацыі.

У 1989 годзе Грабс быў абраны членам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, а ў 1994 годзе — членам Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук.

Роберт Грабс жанаты з Хелен Грабс, якая працавала лагапедам у пачатковай школе. У іх ёсць трое дзяцей.

Прэміі і ўзнагароды[правіць | правіць зыходнік]

  • 2000 — Медаль Бенджаміна Франкліна па хіміі
  • 2001 года — прэмія Герберта Браўна
  • 2002 — медаль Толмана
  • 2005 — Нобелеўская прэмія па хіміі (сумесна з Рычардам Шрокам і Івам Шоўэнам)

Зноскі