Рукакрылыя

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Рукакрылыя
Corynorhinus townsendii
Corynorhinus townsendii
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Chiroptera Blumenbach, 1779

Падатряды і сямействы
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS   179985
NCBI   9397
EOL   15503956

Рукакрылыя (Chiroptera) — атрад плацэнтарных млекакормячых, адзіны, прадстаўнікі якога здольныя да актыўнага палёту. Гэта другі па велічыні (пасля грызуноў) атрад млекакормячых, уключае каля 1200 відаў. Іх даследаванню прысвечана навука хіраптэралогія. Сістэматычна рукакрылыя блізкія да насякомаедных. Падзяляюцца на 2 падатрады: крыланы і кажаны, або лятучыя мышы.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Даўжыня крыланаў да 42 см, размах крылаў да 1,65 м; даўжыня кажаноў да 14 см. Пярэднія канечнасці ператвораны ў скурыстыя крылы, якія, як і ўсё цела, укрыты кароткім аксаміцістым валасяным покрывам. У палёце і пры паляванні арыентуюцца галоўным чынам з дапамогай ультрагуку. 3 органаў пачуццяў найбольш развітыя слых і дотык.

Распаўсюджанне[правіць | правіць зыходнік]

Крыланы пашыраны ў тропіках і субтропіках Усходняга паўшар'я (каля 500 відаў). Лятучыя мышы пашыраны паўсюдна, акрамя Арктыкі і Антарктыды (больш за 800 відаў). На Беларусі 17 відаў з родаў вячэрніцы, начніцы, вушаны, кажаны, нетапыры і шыракавушкі.

Насяляюць розныя ландшафты, жывуць у пячорах, расколінах скал, дуплах, пабудовах і інш. Большасць відаў утвараюць калоніі (часам да некалькіх мільёнаў асобін).

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Актыўныя ў прыцемку і ўначы. Крыланы кормяцца пераважна пладамі, лятучыя мышы — насякомаедныя, некаторыя — рыбаедныя, ёсць крывасмокі (вампіры).

Нараджаюць 1 — 2 дзіцянят адзін раз у год.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Выкапнёвыя парэшткі рукакрылых вядомыя з адкладаў ранняга эацэна ЗША.

Па сучасных дадзеных рукакрылыя з'явіліся не пазней ранняга эацэна (Jepsen, 1966; Russel, Louis et al., 1973) і ўжо тады занялі экалагічную нішу начных паляўнічых у паветраным прасторы. Магутную відавую радыяцыю група зведала ў міяцэнавых адкладах. Але ў цэлым, рукакрылыя — адна з саміх рэдкіх сярод млекакормячых ў палеанталагічным летапісе.

Пытанне аб тым, як менавіта рукакрылыя пайшлі ад наземных продкаў, хвалюе біёлагаў ўжо не адно дзесяцігоддзе. Хаця многія з рукакрылых на зямлі адчуваюць сябе няўпэўнена, ёсць віды, якія хутка бегаюць, абапіраючыся на згібы крылаў. Сустракаюцца і некаторя, якія ўмеюць плаваць і ўзлятаць з вады.

У лютым 2007 года ў Ваёмінгу біёлаг Марге і яго калегі адкрылі два выкапнёвыя асобнікі невядомага раней віду, названага Onychonycteris finneyi. Гэта самая прымітыўны кажан з вядомых. Гэты від запаўняе прагал паміж сучаснымі рукакрылымі і наземнымі млекакормячымі. Моцна падоўжаныя пальцы і форма грудной клеткі кажа пра тое, што ён быў здольны да актыўнага палёту. У той жа час захаваліся адносна доўгія заднія канечнасці і кіпцюры на ўсіх пяці пальцах — спадчына наземных продкаў. Onychonycteris пазбаўлены характэрных прыкмет рэхалакацыі, і гэта сведчыць аб тым, што палёт развіўся ў кажаноў раней рэхалакацыі.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Самусенка Э. Рукакрылыя // БелЭн у 18 т. Т. 13. - Мн., 2001.