Перайсці да зместу

Русінскі алфавіт

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі

Русі́нскі алфві́т (таксама русі́нская а́збука) — алфавіт русінскай мовы, у чатырох варыянтах мовы не з’яўляецца аднолькавым і адрозніваецца колькасцю і шэрагам літар.

Літара Назва IPA
А а а /a/
Б б бы /b/
В в вы /v/
Г г гы /ɦ/
Ґ ґ ґы /g/
Д д ды /d/
Е е е /ɛ/
Є є є /jɛ/
Ё ё ё /jɔ/
Ж ж жы /ʐ/
З з зы /z/
І і[1] і /i/
Ї ї[2] ї /ji/
И и и /ɪ/
Ы ы[2] ы /ɨ/
Й й йы /j/
К к кы /k/
Л л лы /l/
М м мы /m/
Літара Назва IPA
Н н ны /n/
О о о /ɔ/
П п пы /p/
Р р ры /r/
С с сы /s/
Т т ты /t/
У у у /u/
Ф ф фы /f/
Х х хы /x/
Ц ц цы /ts/
Ч ч чы /ʧ/
Ш ш шы /ʂ/
Щ щ щы /ʃʧ/
Ѣ ѣ їть /ji/,/i/
Ю ю ю /ju/
Я я я /ja/
Ь ь ірь
Ъ ъ[2] ір

Русінскі альфавіт грунтуецца на «гражданцы», спрошчаным варыянце кірыліцы і звычайна мае 36 літар або менш. Лемкаўскі алфавіт адрозніваецца ад прэшаўскага тым, што не мае літар Ё і Ї. У ваяводзінскім алфавіце няма Ё, І, Ы і Ъ; И ужываецца перад Ї. Адзінага кадыфікаванага падкарпацкага варыянту няма. Алфавіт новых падручнікаў для русінскіх народных школ указваецца ў падручніку Надзеі Пячоры Русинськый язык. Адрозніваецца ад прэшаўскага алфавіта шэрагам літар (мяккі і цвёрды знакі стаяць перад Ю і Я). Акрамя таго, у ім ужываюцца літары Î і Ô, якія часткай алфавіта не лічацца. Для запісу агубленага галоснага пярэдняга шэрага (МФА [y]) звычайна выкарыстоўваюць літару Ӱ[3].

Ѣ

[правіць | правіць зыходнік]

Да 1945 года ў русінскім алфавіце існавала літара кірыліцы Ѣ (яць), якая цяпер ужываецца толькі ў царкоўнаславянскай мове.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Выключна лемкаўскім варыянце
  2. 1 2 3 Выключна ў ваяводзінскім варыянце
  3. ↑ Міхайла Алмашы, Ігар Керча, Васіль Молнар, Стэпан Паповіч. Материнськый язык: писемниця русинського языка. — Мукачава: Общество им. Александра Духновича, 1999. — 98 с., с. 5

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Русінскі_алфавіт&oldid=4916560"