Рэйнгальд Гейдэнштэйн

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Рэйнгальд Гейдэнштэйн
ням.: Reinhold Heidenstein
Heidenstein.png
 
Адукацыя:
Дзейнасць: юрыст, пісьменнік
Нараджэнне: 1553(1553)
Смерць: 24 снежня 1620(1620-12-24)
Суленчына(польск.) бел., Паморскае ваяводства, Рэч Паспалітая[1]

Рэйнгальд Гейдэнштэйн (ням.: Reinhold Heidenstein; 1553[2], Кёнігсберг[3] — 24 снежня 1620, Суленчына(польск.) бел., Рэч Паспалітая[1]) — нямецкі і польскі дыпламат, юрыст і гісторык, сябар Яна Замойскага, у 1582—1612 гадах давераны сакратар польскіх каралёў Стэфана Баторыя і Жыгімонта III[4].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіць з нямецкага роду[5].

У 1566 г. паступіў у Кёнігсбергскі ўніверсітэт, з 1571 вучыўся ў Вітэнбергу, з 1577 г. — у Падуанскім універсітэце. Пасля 1581 наведаў Францыю, дзе быў прадстаўлены маркграфу Георгу Фрыдрыху фон Ансбах(руск.) бел., рэгенту-герцагу Прусіі (з 1578). З кастрычніка 1583 года прызначаны яго агентам пры польскім двары, у 1583—1611 гг. атрымліваў за гэтую пасаду грашовае забеспячэнне з Прусіі. З 1582 — сакратар польскага караля Стэфана Баторыя. У 1585 г. атрымаў польскае падданства і пацвярджэнне свайго «франкскага дваранства». Карыстаўся заступніцтвам канцлера Яна Замойскага і захаваў сакратарскі ўрад таксама пры каралі Жыгімонце III. Неаднаразова быў пасланнікам, асабліва ў Прусію і Данцыг. Пасля смерці Георга Фрыдрыха (1603), уплыў, дзякуючы свайму падвойнаму становішчу, на прыняцце рэгенцтва у Прусіі праз пасрэдніцтва брадэнбургскіх курфюрстаў.

У Лівонскую вайну 1558—1583 гадоў удзельнічаў у паходах Баторыя на Полацк (1579)(руск.) бел. і Пскоў (1581)(руск.) бел.[4].

Пасля смерці Замойскага (1605) яго ўплыў паменшыўся, з 1612, пакінуўшы сакратарскі ўрад, жыў у Заходняй Прусіі. Пабудаваў царкву ў Суленчыне.

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

Бацька — Бернард Гейдэнштэйн, валодаў вёскай Суленчына (Салец, Саленчын, Solescium) каля Гданьска [5]. Маці — Ганна фон Крокаў (ням.: Krockow).

Жонка (з 1600) — Ганна Канарска (польск.: Konarska). дзеці:

  • Сын — Ёган Міхаэль Гейдэнштэйн (1610—1673), пісьменнік;
  • Дзве дачкі.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Адной са значных прац з'яўляецца «Ius terrestre nobilitatis Borussiae correctum» (1598).

Яго хронікі, напісаныя на лаціне, якія славяць Стэфана Баторыя і Замойскага, грунтаваліся на афіцыйным матэрыяле і да цяперашняга часу застаюцца значнымі крыніцамі.

Удзельнічаў у выпраўленні земскага судовага ўкладання для каралеўскай Прусіі.

Аўтар «Нататак пра Маскоўскую вайну (1578—1582)» (рускі пераклад з лацінскай 1889) у якіх падрабязна апісаў аблогу і штурм Полацка войскамі Баторыя і іншыя ваенныя падзеі ў Беларусі(руск.) бел. ў 1579-80. Яго «Нататкі…» — важная крыніца вывучэння адносін паміж рускай дзяржавай і Рэччу Паспалітай у час Лівонскай вайны і ўнутрыпалітычнага становішча Беларусі ў гэты час[4].

Выбраныя сачыненні[правіць | правіць зыходнік]

  • Heidenstein R. De bello Moscovitico commentariorum lib. sex — Cracoviae [Krakow], 1584. — 2° p.
    •  — Basileae [Basel], 1588. — 4° p.
    • Pamietniki wojny moskiewskiej / Tlomaczyl Jan Czubek — Lwow, 1894. — 8° p.
  • Heidenstein R. Rerum poloniceium ab excessu Sigismundi Augusti libri XIV — Franf. a./M., 1672.
    • Dzieje Polski od smierci Zygmunta Augusta do roku 1594 — Spb., 1857 Т. 1, 2.
  • Heidenstein R. Warhaffte, grundtliche und eigendtliche Beschreibung des Krieges, welchen der Konig zu Polen Stephan Batori, wider den grossfursten in der Moschkaw, Iwan Wassilowitzen gefuhret / Nun mehr in Deutscher Sprache aussgangen (par H. Ratel) — Gorlitz, 1590. — 4° p.
  • Regii de bello Moscovitico quod Stephanus rex Poloniae gessit commentariorum libri VI: Rajnolda Heidenstejna, secretarza krolewskiego, Dzieje Polski od smierci Zygmunta Augusta. Ksiag XII, z lacinskiego przetlomaczyl Michal Gliszczynski, zyciorysem uzupelnil Wlodzimierz Spasowitz. Petepsb. 1857.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Цяпер — цэнтр гміны Суленчына(руск.) бел., Картузскі павет(руск.) бел., Паморскае ваяводства, Польшча.
  2. Таксама ў літаратуры даецца 1556 год.
  3. Цяпер — Калінінград, Расія.
  4. 4,0 4,1 4,2 Гейденштейн Рейнхольд // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 142-143. — 737 с.
  5. 5,0 5,1 Васильевский В. Г., 1889

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]