Сара Даніус

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Сара Даніус
Sara Danius - 2016 (cropped).jpg
Імя пры нараджэнні: Sara Maria Danius
Дата нараджэння 5 красавіка 1962(1962-04-05)[1][2]
Месца нараджэння
Дата смерці 12 кастрычніка 2019(2019-10-12)[4][5][2] (57 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Краіна:
Бацька: Lars Danius[d][2]
Маці: Anna Wahlgren[d][2]
Муж Stefan Jonsson[d]
Месца працы
Навуковая ступень: прафесар
Альма-матар:
Commons-logo.svg Сара Даніус на Вікісховішчы

Сара Марыя Даніус (шведск.: Sara Danius; 5 красавіка 1962 — 12 кастрычніка 2019) — шведская літаратуразнаўца і філосаф, навуковец па літаратуры і эстэтыцы . Даніус была прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна дацэнтам літаратуры ва Упсальскім універсітэце[8] і прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.[9]

Даніус была членам Шведскай акадэміі і першай жанчынай пастаяннай сакратаркай. Яна была адной з цэнтральных фігур у супярэчнасцях 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў тым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.

Ранняе жыццё і адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Даніус была дачкой пісьменніцы Анны Вальгрэн (нар. 1942) і Ларса Даніуса (1907—1996).[10] Яна была самай старэйшай з дзевяці братоў і сясцёр.[11] Яна пайшла ў гімназію Ава ў Тэбі, дзе вывучала прыродазнаўства.[12] Яна гуляла ў баскетбол у вышэйшай лізе Швецыі «Эліцэрыен» і працягвала гуляць на аматарскім узроўні на працягу ўсяго жыцця.[13] У 1981-82 гадах працавала сертыфікаваным круп’е і дылерам у казіно ў Стакгольме.

Даніус скончыла Стакгольмскі ўніверсітэт у 1986 годзе. Яна атрымала ступень магістра мастацтваў па крытычнай тэорыі ў Нотынгемскім універсітэце ў 1989 годзе. Яна пражыла ў ЗША дзесяць гадоў, а ў 1997 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва ўніверсітэце Дзюка. У 1999 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва Упсальскім ўніверсітэце.[9] Яна пісала публікацыі пра ўзаемасувязь літаратуры і грамадства і пісала пра Марселя Пруста, Гюстава Флобера і Джэймса Джойса .

Кар’ера[правіць | правіць зыходнік]

Даніус была літаратурным крытыкам шведскай штодзённай газеты «Dagens Nyheter» з 1986 года [10] У 2008 годзе яна стала прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна і дацэнтам літаратуры ва Упсальскім ўніверсітэце.[14] З 2010 года яна была выканаўчым членам Каралеўскай акадэміі пісьмаў[15] а ў 2013 годзе стала прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.[9]

Даніус абвяшчае лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры Боб Дылан, 2016.

У сакавіку 2013 года Даніус была абрана ў Шведскую акадэмію, змяніўшы Кнута Анлунда на крэсле 7. Афіцыйная цырымонія ўступлення Даніус на пасаду адбылася ў акадэміі 20 снежня 2013 года.[16] Яна заняла пасаду пастаяннага сакратара акадэміі 1 чэрвеня 2015 замест Пітэра Энглунда.[17][18]

Яе папрасілі пакінуць пасаду і яна пакінула акадэмію 12 красавіка 2018 на фоне крытыкі ў сувязі са скандалам у акадэміі вакол Жана-Клода Арно, звязаны ў «Me Too».[19][20] Скандал ператварыўся ў супярэчнасці 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў гэтым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.[21][22]

Два былыя пастаянныя сакратары, Сцюр Ален і Гарацый Энгдал, назвалі Даніус слабым лідарам у яе вядзенні спраў. 26 лютага 2019 года яна пакінула сваё месца ў Шведскай акадэміі. Гэты крок адбыўся пасля таго, як некалькі членаў акадэміі паспрабавалі замяць скандал, што выклікала адстаўку «з агідай» трох членаў акадэміі. Сара Стрыдсберг таксама пакінула акадэмію ў знак салідарнасці.

Асабістае жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Даніус цікавіла мода. На Нобелеўскіх банкетах яна насіла спецыяльна распрацаваныя сукенкі, натхнёныя трыма аўтарамі, якімі яна захаплялася: Марсель Пруст, Анарэ дэ Бальзак і Вірджынія Вульф, якія распрацоўваў Пер Энгшэдэн. Гэтыя сукенкі прыцягнулі ўвагу СМІ. Адзенне ў цэлым таксама прыцягвала ўвагу, асабліва блуза з гальштукам, якая выклікала вялікую цікавасць у сувязі з крызісам у Шведскай акадэміі.

З 1989 па 2010 год яна была замужам за аўтарам Стэфанам Джонсанам, у іх нарадзіўся сын Леў.[10]

Даніус памерла 12 кастрычніка 2019 г. ва ўзросце 57 гадоў, пасля таго як некалькі гадоў пакутавала на рак малочнай залозы.

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. https://www.svenskaakademien.se/svenska-akademien/ledamotsregister/danius-saraШведская акадэмія. Праверана 12 кастрычніка 2019.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Sara Maria Danius Праверана 16 жніўня 2020.
  3. 3,0 3,1 3,2 (unspecified title) Праверана 20 ліпеня 2020.
  4. https://www.svd.se/sara-danius-dod — 2019. Праверана 12 кастрычніка 2019.
  5. https://www.reuters.com/article/us-nobel-prize-literature-danius-idUSKBN1WR0AO
  6. 6,0 6,1 Danius, Sara Maria // https://www.svenskagravar.se/gravsatt/91050313Svenska gravar. Праверана 21 сакавіка 2021.
  7. (unspecified title) Праверана 5 ліпеня 2019.
  8. https://www.dn.se/kultur-noje/dn-medarbetare-tar-plats-i-svenska-akademien/%7Ctitle=DN-medarbetare
  9. 9,0 9,1 9,2 https://www.tidningencurie.se/nyheter/2013/10/01/vill-bidra-med-humor-och-olydnad/
  10. 10,0 10,1 10,2 Sara Danius, Vem är det: Svensk biografisk handbok 1993, p. 235
  11. The ugly scandal that cancelled the Nobel prize , The Guardian (17 July 2018).
  12. Sara Danius – från croupière till första kvinna som ständig sekreterare (шведск.) . Dagens Nyheter (12 кастрычніка 2019).
  13. Danius, Sara (шведск.) . svenskaakademien.se.
  14. DN-medarbetare tar plats i Svenska akademien (шведск.)  (7 March 2013).
  15. Sara Danius (шведск.) . Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities.
  16. https://www.dn.se/kultur-noje/dn-medarbetare-tar-plats-i-svenska-akademien/
  17. Sara Danius ersätter Peter Englund .
  18. Chair no. 7 - Sara Danius. The Swedish Academy.
  19. Permanent Secretary of the Swedish Academy leaves her position (12 April 2018).
  20. Sara Danius forlater Svenska Akademien (nb-NO) .
  21. Nobel Prize for Literature postponed amid Swedish Academy turmoil , BBC (4 May 2018).
  22. Kungen: Det är nu Akademiens ansvar att vidta nödvändiga åtgärder (шведск.)  (2 May 2018).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Sara Danius at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon