Свантэ Паабо

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Свантэ Паабо
Svante Pääbo
SvantePääbo.jpg
Дата нараджэння 20 красавіка 1955(1955-04-20)[1][2] (66 гадоў)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Бацька Сунэ Бергстрэм
Род дзейнасці генетык, даследчык
Навуковая сфера генетыка
Месца працы Інстытут эвалюцыйнай антрапалогіі таварыства Макса Планка
Навуковая ступень доктарская ступень[d][4]
Альма-матар Упсальскі ўніверсітэт
Вядомы як адзін з заснавальнікаў палеагенетыкі; расшыфроўка геному неандэртальца, адкрыццё дзянісаўскага чалавека
Член у
Узнагароды
Вялікі афіцэрскі крыж ордэна За заслугі перад ФРГ Ордэн за заслугі ў мастацтве і навуцы

медаль Каруса[d] (1999)

Вялікі залаты медаль імя М. В. Ламаносава[d] (2014)

Ernst Schering Prize[d] (2003)

Kistler Prize[d] (2009)

Gruber Prize in Genetics[d] (2013)

Max Delbrück Medal[d] (1998)

Gottfried Wilhelm Leibniz Prize[d] (1992)

Keio Medical Science Prize[d] (2016)

Breakthrough Prize in Life Sciences[d] (2016)

прэмія Дэна Дэвіда[d] (2017)

прэмія прынцэсы Астурыйскай за дасягненні ў навуковых і тэхнічных даследаваннях[d] (2018)

замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (2016)

Leipziger Science Award[d] (2003)

Louis-Jeantet Prize for Medicine[d] (2005)

Honorary Doctor at Karolinska Institutet[d] (25 мая 2012)

Прэмія Японіі[d] (2020)

Newcomb Cleveland Prize[d]

Сайт email.eva.mpg.de/~paabo/
Commons-logo.svg Свантэ Паабо на Вікісховішчы

Свантэ Паабо, або Свантэ Пеэбо (шведск.: Svante Pääbo, н. 20 красавіка 1955 г., Стакгольм) — шведскі біёлаг, спецыяліст па эвалюцыйнай генетыцы. Сын біяхіміка Сунэ Бергстрэма, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1982). Маці, Карын Пяэбо — эстонскага паходжання.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Вучыўся ў школе для перакладчыкаў, з 1975 года вывучаў ва Ўпсальскім універсітэце егіпталогію, рускую мову, гісторыю навукі і медыцыны. Абараніў дысертацыю па малекулярнай імуналогіі (1986). Затым нядоўга працаваў у цэнтры малекулярнай біялогіі Цюрыхскага універсітэта і ў Інстытуце вывучэння рака ў Лондане. У 1987-1990 гадах на постдоктарантуры ва Ўніверсітэце Каліфорніі ў Берклі, у лабараторыі Алана Уілсана, дзе займаўся вылучэннем генетычнага матэрыялу выкапневых і вымерлых у найноўшы час жывёл. У 1990-1997 гадах — прафесар агульнай біялогіі ў Мюнхенскім універсітэце, з 1997 года — дырэктар дэпартамента генетыкі ў інстытуце эвалюцыйнай антрапалогіі ў Лейпцыгу.

Дасягненні[правіць | правіць зыходнік]

Паабо — адзін з заснавальнікаў такой дысцыпліны, як палеагенэтыка, якая займаецца даследаваннем першых людзей і гамінідаў пры дапамозе генетычных метадаў. Пачаў працу ў гэтай галіне ў 1984 годзе з вывучэння старажытнаегіпецкіх мумій з еўрапейскіх калекцыяў музеяў, да якіх атрымаў доступ праз свайго выкладчыка егіпталогіі. У 1985 годзе ўпершыню ў гісторыі дастаў з мумій генетычны матэрыял[7]. У 2006 годзе абвясціў аб плане поўнай расшыфроўкі геному неандэртальца. У лютым 2009 года было абвешчана аб дасягненні першых папярэдніх вынікаў, і ў маі 2010 года яны былі апублікаваныя ў часопісе «Science». У сакавіку 2010 года група Паабо, вывучаўшая ДНК, вынятую з фрагмента косткі, знойдзенай ў Дзянісавай пячоры на Алтаі, прыйшла да высновы аб існаванні ў старажытнасці раней невядомага віду гамінідаў — дзянісаўскага чалавека. У 2016 годзе група Паабо апублікавала працу, у якой на падставе параўнальнага аналізу геномаў амаль 2000 людзей з усяго свету зроблена выснова, што было не менш за тры эпізоды скрыжавання паміж неандэртальцамі і рознымі групамі чалавека разумнага[8][9].

Паведамленне групы Паабо ў 2002 годзе аб адкрыцці так званага «гена мовы» FOXP2 выклікала шырокі грамадскі рэзананс і навуковую дыскусію.

Узнагароды і прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароджаны ордэнам «За заслугі» (2008) і Вялікім крыжам ордэна «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія» (2009). Член Шведскай каралеўскай акадэміі навук, Еўрапейскай акадэміі (1998), Берлінска-Брандэнбургскай акадэміі навук (1999), Леапальдзіны (2001), Саксонскай акадэміі навук (2004), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2011), замежны член НАН ЗША (2004)[11], Французскай акадэміі навук (2015)[12] і Лонданскага каралеўскага таварыства (2016). Ганаровы доктар Ірландскага нацыянальнага універсітэта у Голуэе (2015).

Зноскі

  1. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #126792062 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 17 кастрычніка 2015.
  2. Svante Pääbo // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #126792062 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 11 снежня 2014.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #126792062 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 2 сакавіка 2015.
  5. https://www.ae-info.org/ae/User/Pääbo_Svante
  6. Fellows Directory
  7. Harold M. Schmeck Jr. Intact Genetic Material Extracted from an Ancient Egyptian Mummy, New York Times (16 April 1985).
  8. Svante Pääbo Excavating Neandertal and denisovan DNA from the genomes of Melanesian individuals(англ.)  // Science. — 2016. — Vol. 352. — С. 235-239. — DOI:10.1126/science.aad9416
  9. Мы скрещивались с неандертальцами трижды. XX2 век (25 сакавіка 2016). Праверана 26 кастрычніка 2016.
  10. Большая золотая медаль РАН имени М. В. Ломоносова.
  11. http://www.nasonline.org/member-directory/members/20007508.html
  12. http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]