Свята-Дабравешчанская царква і базыльянскі кляштар (Малыя Ляды)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Праваслаўны храм
Свята-Дабравешчанская царква і базыльянскі кляштар
Ляданский Свято-Благовещенский монастырь 01.jpg
53°47′29,37″ пн. ш. 28°05′16,42″ у. д.HGЯO
Краіна Flag of Belarus.svg Беларусь
Вёска Малыя Ляды
Канфесія Беларуская Праваслаўная Царква
Епархія Барысаўская епархія
Архітэктурны стыль барока
Дата заснавання 1732
Статус Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 612Г000579шыфр 612Г000579
Стан Дзейнічае
Лагатып Вікісховішча Свята-Дабравешчанская царква і базыльянскі кляштар на Вікісховішчы

Свята-Дабравешчанская царква і базыльянскі кляштар — помнік архітэктуры барока. Пабудаваны ў другой палове XVIII — першай палове XIX стагоддзя ў в. Малыя Ляды Смалявіцкага раёна. Уключае царкву Дабравешчання Прасвятой Багародзіцы і жылы корпус.

Комплекс занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. У ім змяшчаецца Ляданскі Свята-Дабравешчанскі манастыр(руск.) бел..

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паводле падання аднаму з сялян у сне з'явілася Маці Божая, якая загадала яму пабудаваць храм у гонар Багародзіцы на месцы з'яўлення яе абраза[1]. Першы драўляны храм быў пабудаваны ў 1732 г. па фундацыі мечніка Вялікага Княства Літоўскага графа Ігнація Завішы і яго жонкі Тэрэзы Розы Тышкевіч-Завішы пры базыльянскім манастыры, на ўтрыманне якога Завішы ахвяравалі вёскі Грыва і Слабодка, асобны фальварак і 4 тыс. злотых[2]. Пазней ахвяраванні на манастыр рабілі ўдава Завішы Марцыбеля (10 тыс. злотых), Ю.Іллініч і А.Беніцкі. Ідэя пабудаваць мураваны храм належыць Ігнацію Завішу, пасля смерці якога (1739) была ажыццёўлена яго жонкай Марцыбелай Агінскай, якая ахвяравала на гэтую мэту ў 1746 г. і 1756 г. значныя грашовыя сродкі. У 1792—1794 гг. быў збудаваны мураваны храм, у 1811—1850 гг. — жылы корпус. Рымскі папа Пій VI надаў царкве права надання індульгенцыі. Пры манастыры былі курсы маральнай тэалогіі для манахаў, школа для свецкіх асоб (у 1809 — 38 вучняў, у 1819—143), шпіталь.

Пасля скасавання ў 1839 г. Брэсцкай уніі былы базыльянскі манастыр пераведзены ў праваслаўе і ўзведзены ў 3-і клас, школа ператворана ў павятовае духоўнае вучылішча, выпускнікам якога давалася права паступаць ва ўніверсітэт. На месцы з'яўлення цудатворнага абраза была пастаўлена капліца, да якой штогод учыняліся хрэсныя хады. З'яўляўся адным з вядомых на Беларусі цэнтраў адукацыі і духоўнага жыцця, тут мелася духоўнае вучылішча.

Манастыр капітальна адрамантаваны ў 1878 г. і 1898—1899 гг. (пашыраны іканастас, зроблены новы дах, узведзены купал). У 1900 г. галоўны храм манастыра адноўлены і асвячоны[3]. Закрыты ў 1918 г. У даваенны час царква не дзейнічала, у гады Вялікай Айчынай вайны адкрыта, у 1950-я гг. зноў закрыта. Манастыр аднавіў дзейнасць ў 1994 г.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Ляданский Свято-Благовещенский монастырь 02.jpg

Сабор — помнік архітэктуры барока. Царква пабудавана ў 1794 годзе з цэглы. Трохнефны храм з прамавугольнай апсідай, накрыты двухсхільным дахам. Да алтарнай часткі прыбудаваныя две прамавугольныя сакрысціі. Галоўны фасад па гарызанталі падзелены прафіляванымі карнізамі, па вертыкалі — пілястрамі і завершаны фігурным атыкавым франтонам з валютамі. Плоскасці паміж пілястрамі прарэзаныя высокімі паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Цэнтральная частка вылучаная парталам галоўнага ўваходу і здвоеным акном. Бакавыя фасады дэкарыраваныя плоскімі пілястрамі, франтонамі і нішамі.

Інтэр'ер[правіць | правіць зыходнік]

Унутраная прастора падзеленая на нефы чатырма квадратнымі ў плане слупамі. Цэнтральны неф перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі, бакавыя нефы — крыжовымі скляпеннямі. Сцены раскрапаваныя пілястрамі і паўкалонамі карынфскага ордара ў барочнай інтэрпрэтацыі. Над уваходам — хоры на круглых слупах. Сцены бакавых нефаў і алтарнай часткі дэкарыраваныя размалёўкай, выкананай у тэхніцы грызайль.

Галоўны алтар вырашаны барочнай каланадай на высокіх устоях, 2-і ярус — у выглядзе арачнага атыка. Раней апсіду вылучаў іканастас, расчлянёны на 3 ярусы прафіляванымі карнізамі і арнаментальнымі фрызамі. Верхні ярус іканастаса меў 8 абразоў апосталаў у кілепадобных арачных рамах. Цэнтральны абраз «Благавешчанне» знаходзіўся ў 3-лопасцевай кілепадобнай візантыйскай арцы. Меўся прыдзел у імя святога князя Усевалада. Шанаваўся абраз «Маці Божая Жыровіцкая» (копія 18 — 19 ст. абраза Жыровіцкага Успенскага сабора).

Манастырскі корпус[правіць | правіць зыходнік]

Жылы корпус пабудаваны з цэглы ў 18111850 гг. Аднапавярховы будынак Г-падобны ў плане, накрыты двухсхільным дахам. Галоўны ўваход абрамлены высокім мураваным ганкам. Цокальны паверх вылучаны гарызантальнай цягай, якая ідзе па ўсім перыметры будынку. Тоўстыя сцены прарэзаныя прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Фасады дэкарыраваныя лапаткамі, філёнгавымі нішамі, рустам і завершаны карнізам. Планіроўка галерэйная. Памяшканні ў цокальным паверсе перакрытыя крыжовымі скляпеннямі.

Факты[правіць | правіць зыходнік]

  • У 1826—1831 гадах у кляштары служыў прапаведнікам Кірыл Летаўт, які атрымаў вядомасць як апошні базыльянін гістарычнай Літвы.

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Павловский А. А. Всеобщий Иллюстрированный Путеводидель по монастырям и святым местам Российской Империи и Афону. Нижний Новгород 1907. С. 345.
  2. Православные русские обители. Полное иллюстрированное описание всех православных русских монастырей в Российской империи и на Афоне. Спб., 1909. С. 605.
  3. Памятная книжка Минской епархии за 1901 г. Мн., 19091. С. 22.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]