Слуцкая халодная сінагога

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Сакральнае збудаванне
Слуцкая халодная сінагога
Якаў Кругер. Халодная сінагога ў Слуцку
Якаў Кругер. Халодная сінагога ў Слуцку
53°01′47,50″ пн. ш. 27°32′55,20″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Горад Слуцк
Дата пабудовы XVIII стагоддзе
Дата скасавання 1943

Слуцкая халодная сінагога ці Мураваная сінагога на Школішчы — колішняе іўдзейскае сакральнае збудаванне ў горадзе Слуцку, Мінскай вобласці.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Słucak, Školišča. Слуцак, Школішча (1901-17).jpg

Першыя згадкі пра яўрэяў у Слуцку адносяцца да другой паловы XVI стагоддзя. На пачатку ХVIII стагоддзя была афіцыйна заснавана слуцкая абшчына.

Мураваную сінагогу называлі халоднай, яна была ўзведзена напрыканцы XVIII стагоддзя коштам багатага купецкага роду Ізерлісаў: Абрама і яго сына Еўны.

Пасля рэвалюцыі сінагога была закрыта і да вайны ў ёй дзейнічала гарадская хлебапякарня.

У лютым 1943 года тэрыторыя забудовы Школішча, на тэрыторыі якога нямецкія захопнікі стварылі гета, была зруйнавана падчас карнай аперацыі разам з сінагогай.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Słucak, Školišča. Слуцак, Школішча (K. Frantz, 1918).jpg

У плане мела выгляд прамавугольніка, пакрываў будынак двухсхільны дах. Шырокія тарцовыя сцены галоўнага і тыльнага фасадаў завяршалі фігурныя трохлопасцевыя франтоны. Пасярэдзіне франтона галоўнага фасада мелася круглае акно (люкарна), на франтоне тыльнага фасада — тры меншыя круглыя вокны і шырокая арачная ніша над імі. Па версе сцен праходзіў прафіляваны карніз. Будынак, акрамя галоўнага фасада, па перыметры абкружала невысокая крытая прыбудова з прамавугольнымі аконнымі і ўваходнымі праёмамі. Там размяшчаліся крамы і навучальныя класы. Сцены асноўнага аб’ёму вышэй прыбудовы праразалі выцягнутыя ўгару лучковыя аконныя праёмы. Галоўны фасад з уваходам пасярэдзіне вылучаўся двума магутнымі валютамі, якія падтрымлівалі рытм выгнутых ліній франтона. З іх дапамогай рабіўся плаўны пераход ад сцен галоўнага аб’ёму да прыбудоў, узмацняўся дэкаратыўны эфект фасада. У агульных рысах слуцкая халодная сінагога адпавядала традыцыйнай архітэктурнай схеме, якой з XVII стагоддзя прытрымліваліся пры будаўніцтве сінагог у ВКЛ і Украіне. Па архітэктуры яна адносілася да помнікаў позняга барока[1].

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Памяць. Слуцкі раён, Слуцк. Кн.1, Мн. 2000, с. 53.
  • B.J.K. Wspomnienia o Siucku. Gniezno. 1905. с. 47.
  • Янкавічэне А. Вялікая сінагога ў Вільні. Помнікі мастацкай культуры Беларусі эпохі Адраджэння. Мн. 1994, с. 185.