Спіс беларускіх імён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Для беларускай мовы ўласцівы народны іменнік, які характарызуецца адсутнасцю адной строга замацаванай (кананічнай) формы, як у рускай праваслаўнай традыцыі (напр., Юрась, Юрок, Юрка, Юры, а не толькі Юрый), а таксама адсутнасцю паралельнага ўжывання імёнаў па бацьку разам з імёнамі (казалі, напр., Юрчыха, калі ейным таткам быў Юрка). Аднак у выніку русіфікацыі, якая адбывалася за савецкім часам, у беларускай мове народныя імёны былі выціснутыя з афіцыйнага ўжытку праваслаўнымі кананічнымі формамі імёнаў. Нельга было ў дакументах запісаць дзіця Юркам або Юрком, аднак у савецкія часы (асабліва ў часы калектывізацыі і індустрыялізацыі) лёгка можна было запісацца Трактарам (Трактар Іванавіч), Акцябрынай, Бісектрысай і Канстытуцыяй.[1].

А[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Акім – (размоўнае: Якім, Юктук, Юхім, Юхша; старажытнаяўрэйскае) — разумны, адукаваны, думаючы, а таксама ў значэнні вучоны, мысліцель, мудрэц;
  • Арнольд (нямецкае) — «магутны арол». Не частае. У сялян амаль не выкарыстоўвалася;
  • Арсеній (размоўнае: Арсень, Арсен, Сеня, Арсік, Арсук, Арсім, Арсайла, Арцісь, Арцім, Арціш; старажытнагрэчаскае) — мужны, адважны;
  • Артур (размоўнае: Артусь, Артук; кельтскае) — мужны, адважны;
  • Астап (размоўнае: Астапук, Астапка, Астах, Асташ; старажытнагрэчаскае) — «які цвёрда стаіць», «цвёрды, нязменны, устойлівы»;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Агрыпіна (размоўнае: Грыпіна, Агруся, Груня, Рыпіна; лацінскае) — этымалогія невядомая;
  • Адэлаіда (размоўнае: Адэля, Адзька, Адэлька, Адэльця; нямецкае) — годная выглядам, шляхецкая, з шляхецкага роду;
  • Акуліна (размоўнае: Куліна, Акуліта; лацінскае) — арліная;
  • Анастасія (размоўнае: Наста, Наська, Настка, Настуся, Настасся, Настачка; старажытнагрэчаскае; стар.-грэч.: Ἀναστασία) — «уваскрашэнне» («вернутая да жыцця»);
  • Аўдоцця (размоўнае: Аўдоля, Аўдзюня, Дзюня, Аўдзютка, Дзютка, Аўдося, Дося; старажытнагрэчаскае) — благадаць;

Б[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Багдан (размоўнае: Богдан, Данчык, Бонік, Боня, Богусь, Богуш; стараславянскае) — Богам дадзены;
  • Багуслаў (размоўнае: Багусь, Богцік, Багук, Богуш, Богша; стараславянскае) — той, хто славіць Бога;
  • Баніфацый (размоўнае: Баніфат, Баніхват, Баніфацыйка, Баня, Банюсь, Фаця, Ніхват, Баніфацы, Боніс; лацінскае) — тварэц дабра, дабрачынец;
  • Браніслаў (размоўнае: Бронісь, Бранюк, Броняк, Слава; стараславянскае) — аберагаючы славу;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Барбара (лацінскае) — язычніца, чужаземка; пашыранае сярод беларусаў-католікаў. Глядзіце таксама: Варвара;
  • Браніслава (размоўнае: Броня, Бронька, Слава; стараславянскае) — ахоўваючая, аберагаючая славу;

В[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Валерый (размоўнае: Валер, Валерка; лацінскае) — моцны, здаровы, бадзёры;
  • Валянцін (размоўнае: Волесь, Валік; лацінскае) — здаровы, дужы;
  • Варфаламей (размоўнае: Барталамей, Бахрамей, Бартош, Баўтрук, Будрыс; старажытнаяўрэйскае) — «сын Таламея»;
  • Венядзікт (размоўнае: Бенядзікт, Банадысь, Баніхват, Баніфацы; лацінскае) — бласлаўлёны;
  • Вікенцій (размоўнае: Вінцук, Вінцусь, Вінцэнт; лацінскае) — той, хто перамагае;
  • Віталій (размоўнае: Віталь, Віталя; лацінскае) — «жыццёвы». У беларусаў пераважна ў сем’ях гарадской інтэлігенцыі;
  • Вітаўт (размоўнае: Вітусь, Вітак; лацінскае) — «гнаць люд»;
  • Вячаслаў (размоўнае: Вячка, Вячык, Слава, Слаўка; стараславянскае) — «славячы славу», «той, хто марыць праславіцца»;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Валерыя (размоўнае: Лера, Валерка, Валюся, Люся, Люська; лацінскае) — здаровая, дужая;
  • Валянціна (размоўнае: Валя, Валена, Валюша, Валюня, Валюня, Ціна; лацінскае) — здаровая, дужая;
  • Ванда — (размоўнае: Вана, Вандзя, Вандачка; польскае) — баламутка, спрачальніца
  • Варвара (размоўнае: Вара, Варця, Варка, Варуся, Барбара, Барця, Барціся; лацінскае) — язычніца, чужаземка.
  • Вера (размоўнае: Верця, Верка, Вяруня, Вяруся; стараславянскае) — спадзяванне, надзея;
  • Вераніка (размоўнае: Вера, Ніка, Веранічка, Віка, Вічка; старажытнагрэчаскае) — тая, што нясе перамогу; па другой версіі — ураджэнка італ. горада Вероны;
  • Вікторыя (размоўнае: разм. Віка, Вікуля, Вікта, Вікця, Віктуся, Вікта; лацінскае) — перамога;
  • Віталіна (размоўнае: Віталінка, Таліна, Талінка, Віта, Ліна; лацінскае) — жыццёвая;
  • Віялета (размоўнае: Віта, Вітуля, Вітуся, Лета, Вія, Тая; лацінскае) — фіялка;
  • Вольга (размоўнае: Вольця, Волька, Вальжына; старажытнаскандынаўскае) — дакладнай этымалогіі няма, аднак некаторыя лічаць, што гэта жаночы варыянт ад імя Алег, што значыць святы;
  • Вянера (размоўнае: Вянерка, Нера, Вера; лацінскае) — прыгожая, каханая. Параўнанне: [[Венера, багіня|Венера] — багіня кахання і прыгажосці ў старажытных грэкаў;

Г[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Гаўрыла (размоўнае: Гаўрусь, Гаўрык, Гаўрук, Гаўра, Габрук, Габрысь; старажытнаяўрэйскае) — божы чалавек, божы муж;
  • Георгій (размоўнае: Юрык, Ярык, Юрка, Юрась, Юры, Юрыла, Ярыла, Юрага, Алігор, Жора; старажытнагрэчаскае) — земляроб;
  • Герасім – (размоўнае: Герась, Гарась, Гараська, Гараска, Гарасюк, Гарасім, Грасім, Гарасік; старажытнагрэчаскае) — паважаемы;
  • Глеб (размоўнае: Глебка, Глебік; нямецкае) — нашчадак Бога;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Д[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Давыд (размоўнае: Давід, Давідчык, Давідзюк, Давыдзік, Додзя, Додзік, Давыдзька; старажытнаяўрэйскае) — любімы;
  • Дамінік (размоўнае: Домка, Дамінічак; лацінскае) — «дзень Божы»;
  • Даніла (размоўнае: Данік, Данусь, Дольцік, Данель, Дануль, Данук, Дануйла; старажытнаяўрэйскае) — «Бог — мой суддзя»;
  • Дарафей (размоўнае: Дорах, Дораш, Дарошка, Дарапей, Дарафейчык, Дарук, Дарацей, Дарцісь; старажытнагрэчаскае) — «дар Бога»;
  • Дзяніс (размоўнае: Дзяніска; лацінскае) — натхнёны;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Дамініка (размоўнае: Дамінічка, Даміся, Ніка; лацінскае) — «дзень Божы»;

Е[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Еўдакім – Аўдось, Аўдзік, Аўдук, Аўдот, Аўдыяш

Емяльян – Амяльян, Амелька

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Еўдакія – Аўдзіся, Аўдотка, Аўдося, Аўдольця

Ж[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

З[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

І[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Іван (размоўнае: Ян, Ясь, Івась, Івашка, Ясюк, Яська, Якцік, Янук, Янка, Януш; старажытнаяўрэйскае) – «Яхве (Бог) злітаваўся», «Яхве (Бог) памілаваў». Асноўнае: Ян;

Ігнат – Ігнась, Ігнатка

Іосіф – Язэп, Юзік, Юзок, Еська, Юзуль

Ілья – Ільяш, Іллюк, Гальяш

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Ірэна — Рэня

Ірына – Арына, Арыша, Арышка

К[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Казімір – Казік, Казюк

Карл – Карусь, Карук, Корша

  • Кірыл (размоўнае: Кірыла, Кірык, Кірук, Кір’ян, Чурыла; старажытнагрэчаскае) — уладар, той, хто правіць, кіруе;

Кандрат — Кандрась, Кандраш

Канстанцін – Кастусь, Косцік, Косць, Касташ, Канстант, Канстайла

Кузьма – Кузік, Кузмісь

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Караліна – Каруся, Карута

Крысціна – Хрысця, Хрысціна, Крысця, Крыстуся, Крыста

Ксенія – Аксюта, Аксёна, Аксініца

Кацярына – Кася, Каця

Л[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Лаўрэнцій – Лаўрук, Лаўрык, Лаўрусь, Лаўрын, Лаўрыш, Лявон

Леанід – Лянько, Лёнік

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Лілія (размоўнае: Ліля, Лілюня, Лілюся, Лілюша, Лілёк, Лілюльчык; лацінскае) – ад назвы кветкі лілія;
  • Любава (размоўнае: Люба, Любаша, Любавачка; стараславянскае) – старажытнае язычніцкае імя, што значыць «любімая»;
  • Любоў (размоўнае: Люба, Любіна; стараславянскае) — прыхільнасць, адданасць, цікавасць;
  • Людміла (размоўнае: Люда, Міла, Людка, Людуся, Люся, Міля, Мілаша, Мілка, Мілуся; стараславянскае) – мілая, добрая людзям;
  • Люцыя (размоўнае: Лія, Люца, Люцылія; лацінскае) – светлая;

М[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Максім – Максімка, Максюта

Матвей – Матук, Мацісь, Матыс, Матыяш

Мірон – Мірцік, Мірук, Мірась, Міраш

Мікалай – Мікола, Міколка, Міколя

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Магдалена – Магда, Магдзя, Магдзіся

Маргарыта – Маргуся, Магарэта, Магарэся

Марыя – Марыля, Маруся, Марка, Мар’яна, Мара, Марця, Марыся,

Марына – Марыня

Н[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Наталля – Наталка, Наталька, Натася, Наталя

Ніна – Нінка, Нінуся

П[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Павел – Павал, Паўлюк, Паўка, Пашка

Пётр – Пятрусь, Петрык, Пятрук, Пятро, Пятраш

Пракофій – Пракоп, Пракопка, Прокша

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Паліна – Палінка, Полька, Польця, Палюся

Р[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Радзівон – Радзісь, Радзік, Радзька, Радзюк,

Раман – Рамаш, Ромцік, Рамук, Рамась

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Раіса – Рая, Раечка, Раіска

Рэгіна – Рася, Раська, Раіна

С[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Станіслаў – Стась, Стасік, Стасюк, Станіш

Сцяпан – Сцёпка

Сямён – Сымон, Сёмка

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Соф’я — Зоська, Зося, Сонька, Соня

Т[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Тарас (размоўнае: Тарасік, Тарасюк, Тарасок; старажытнагрэчаскае) — бунтаўшчык або турбаваць, хваляваць;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

У[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Уладзімір (размоўнае: Валодзік, Валодзька, Валодусь, Валадар, Валодша, Ладзік, Уладзік, Ладысь, Уладысь, Уладамір, Ладамір, Ладша; стараславянскае) — той, хто валодае сусветам, мірам;

Уладзіслаў – Уладысь, Уладук, Ладук, Ладысь, Уладыслаў, Уладзь

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Улляна – Уляна, Улянка, Уля

Ф[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Філіп – Піліп, Піліпка, Хвіліп

Францыск – Францішак, Пронцік, Пранцісь, Франак

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Фёкла — Тэкля

Х[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Ц[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Цімафей – Цімук, Цімка, Цімусь

Ціхан – Цішка, Ціхон

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Ч[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Э[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Эдуард (размоўнае: Эдвард, Адуард, Эдзісь, Эдзя, Эдзюк, Эдзька; лацінскае) — той, хто ахоўвае;

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Эльвіра (размоўнае: Эля, Эла, Эльвірка, Элюня, Элюся, Элюша, Віра; нямецкае) — усё абараняць;
  • Эма (размоўнае: Эмка, Эиуня, Муня; нямецкае) — старанная, руплівая;
  • Эмілія (размоўнае: Міля, Аміля, Эма, Эля, Мэля, Мільцэся; нямецкае) — ласкавая, ліслівая;

Ю[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

  • Юрый (размоўнае: Юрась, Юрок, Юрка, Юры, Юра, Юхно; старажытнагрэчаскае) — земляроб (народны варыянт ад Георгій);

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Я[правіць | правіць зыходнік]

Мужчынскія[правіць | правіць зыходнік]

Ягор – Ягорка

Якаў – Якуб, Янцік, Яктук, Яктусь, Ян

Яўгеній – Яўген, Аўгук, Аўгусь, Аўгей, Аўгіяш, Геньцік, Генісь, Генюш

Яфім – Яўхім, Яхімка

Жаночыя[правіць | правіць зыходнік]

Ядвіга – Ядзвіся, Ядзя

Яўгенія – Югася, Геньця, Аўгуся, Аўгіння, Геня

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі