Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч
польск.: Stanisław Bohusz-Siestrzeńcewicz
Фатаграфія
Дата нараджэння: 11 лістапада 1869(1869-11-11)[1][2]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 24 мая 1927(1927-05-24)[1][2] (57 гадоў)
Месца смерці:
Месца пахавання:
Грамадзянства:
Род дзейнасці: мастак
Месца працы:
Жанр: графіка, жывапіс
Вучоба:
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы


Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч (1869, Вільня — 1927, Варшава) — беларускі графік і жывапісец[3].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч нарадзіўся ў 1869 годзе ў збяднелай шляхецкай сям'і, у Вільні, на Зарэччы[4]. Скончыў Віленскае рэальнае вучылішча, пазней рысавальную школа Трутнева[4].

Вучыўся ў 18891894 гадах у Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Шмат падарожнічаў па Беларусі і Літве[5]. У 1890 годзе атрымаў малы сярэбраны медаль за эцюд каня[6] «Шэрага ў яблыках»[4].

Падчас навучання ў Акадэміі юнак хварэў на сухоты. Станіслаў вучыўся на выдатна, але ў 1892 годзе быў выключаны з трэцяга курса «за непаспяховасць», пазней у яго папрасілі прабачэння і аднавілі ў правах студэнта[4]. Неўзабаве ён сам «не пажадаў працягваць навучэнне ў Імператарскай акадэміі мастацтваў» і вярнуўся ў Вільню[4].

Удасканальваў сваё майстэрства ў Парыжы, у прыватнай Акадэміі Жуліяна (Academia Julian). Працягваў сваё навучэнне ў Мюнхене, у майстэрні мастака-рэаліста Юзафа Бранта (1841—1915), які даводзіўся яму цесцем[4].

У 1897 годзе зноў вяртаецца ў Вільню, дзе прыняў удзел у вясновай выставе «тэракотаў і гіпсаў» былога вучня школы малюнка — Баляслава Балзукевіча, якая прайшла ў будынку цырка на Лукішках, а ўвосень — у маштабнай выстаўцы са 150 твораў. У тым жа годзе ў складзе мюнхенскай групы «Sezession» ён са сваёй работай «З поля» удзельнічаў у міжнароднай выстаўцы. На першым конкурсе тэатральнай фатаграфіі ў Варшаве Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч заняў 4-е месца. У 1899 годзе прыняў удзел у другой віленскай выстаўцы[4].

Паводле меркавання гісторыка і краязнаўцы Г. Каханоўскага Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч пад псеўданімам Яніслаў Валакіта з'яўляецца аўтарам ілюстрацый да выдання апавядання М. Горкага «Дзед Архіп і Лявонка» (пераклад Тэрэзы Гардзялкоўскай, Вільня, «Наша хата», 1910 г.). Аднак мастацтвазнаўца Н. Усава слушна заўважае, што ілюстрацыі да твора М. Горкага пры ўсіх іх несумненных мастацкіх якасцях усё ж наўрад ці належаць высокапрафесійнаму мастаку з акадэмічнай адукацыяй. На яе думку, ілюстрацыі да «Дзеда Архіпа і Лявонкі» выканаў вядомы паэт і драматург Альберт Паўловіч[7].

Удзельнік выставак Санкт-Пецярбургскага таварыства мастакоў (1890—1900) і мастацкіх у Мінску (1911)[3].

У кастрычніку 1919 года быў адноўлены Віленскі ўніверсітэт. Першы дэкан і рупліўца мастацкага факультэта, прафесар Фердынанд Рушчыц даверыў Станіславу Богуш-Сестранцэвічу кіраванне майстэрняй натуры і даў беспрытульнаму мастаку пакойчык пры факультэце[4]. З-за пагрозы чырвонай акупацыі практычна ўвесь першы склад факультэта пакінуў горад, Богуш-Сестранцэвіч перабраўся у Варшаву[4].

Памёр Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч 24 мая 1927 года. Хаўтурнымі клопатамі па ім, з-за адсутнасці нашчадкаў, займалася былая жонка — Крысціна Бранд-Тышкевіч. Пахаваны адпаведна тэстаманту 28 мая, у Вільні, на зруйнаваных у 1950-я гады могілках[4].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Творчасць звязана з мастацкім жыццём Літвы і Беларусі[3]. У жанравых творах адлюстроўваў побыт беларускіх і літоўскіх сялян і гараджан, высмейваў норавы мяшчан[5][3].

Аўтар карцін «Баль у Мінску», «Прачкі», графічных лістоў «У мястэчку», «Злоўлены жывым», «Праца ў фальварку», «Цыганы» і інш., анімалістычных малюнкаў («Стаеннік», «Бегавы конь» і інш.), ілюстрацый да апавядання Э. Ажэшкі «Гэдалі» (1907)[3][5].

Як мастак-анімаліст С. Богуш-Сестранцэвіч праявіў сябе яшчэ падчас навучання ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў[6]. Выявы свойскіх і дзікіх жывёл: коней, валоў, сабак, свіней, нават зайцаў і курэй, намаляваныя ва ўдала падгледжаных выпадковых рухах і ракурсах, з'яўляюцца неад'емным і характэрным элементам яго сюжэтных твораў. Адлюстраванню жывёл мастак часта адводзіць цэнтральнае, першапланавае месца, акцэнтуючы ўвагу на іх натуральнай прыгажосці і норавах («На таргу». «Выпадак»). Часам натуральныя замалёўкі асобных жывёл перарастаюць у самастойныя сюжэтныя кампазіцыі анімалістычнага жанру («Зграя сабак», «Коні ў стойле»), але ніколі вобразы жывёл не набываюць карыкатурных рысаў, што нагадваюць звычкі людзей. У гэтым жанры мастак моцна трымаўся акадэмічных традыцый, з'яўляючыся творчым пераемнікам выдатных рускіх і польскіх рысавальшчыкаў папярэдніх часоў[8][6].

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Stanislas Bohusz Siestrzencewicz
  2. 2,0 2,1 Stanislaw Bohusz Siestrzencewicz // Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3 Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Богуш-Сестренцевич Станислав Станиславович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 67. — 737 с.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Сяргей Гваздзёў. «Малады ліцвін з тэмпераментам вясковага грамадзяніна…»
  5. 5,0 5,1 5,2 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 511 с.: іл. ISBN 985-11-0068-4 (т. 3), ISBN 985-11-0035-8
  6. 6,0 6,1 6,2 Дуктава, Л. Г. Мастацкая анімалістыка ў беларускай літаратуры другой паловы XX ст.: манаграфія / Л. Г. Дуктава. — Магілёў; МДУ імя А. А. Куляшова, 2009. — 184 с.: іл
  7. Пікулік А. М. РОЛЯ ВІЛЕНСКІХ КНІГАВЫДАВЕЦКІХ ЦЭНТРАЎ ХІХ — ПАЧАТКУ ХХ СТ. У РАЗВІЦЦІ БЕЛАРУСКАГА МАСТАЦТВА ДЗІЦЯЧАЙ КНІГІ
  8. Рынкевіч, У. Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч — «літвін па крыві і косці» / У. Рынкевіч // Родн. слова. — 2008. — № 9. — С. 96 — 97

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Polski Słownik Biograficzny. T. XXXVII/3. s. 154.
  • Rysunki Piórem Stanisława Bohusz — Siestrzeńcewicza. Wilno: 1912.
  • Rysunki Piórem Stanisława Bohusz — Siestrzeńcewicza. Warszawa: Chemiograficzne Zakłady «Helios», 1928.
  • Stanisław Bohusz — Siestrzeńcewicz: Piękno i estetyka. Wilno: 1912.
  • Bohusz — Siestrzeńcewicz i jego album. «Tygodnik Ilustrowany». nr 13, 1914.
  • Wiadomości z Cesarstwa.. nr 311, 23 listopad 1893.
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]