Перайсці да зместу

Станіслаў Шадурскі

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Станіслаў Шадурскі
Род дзейнасці філосаф
Дата нараджэння 18 верасня 1726(1726-09-18)[1]
Месца нараджэння
Дата смерці 1789[2][3][…]
Месца смерці
Грамадзянства
Бацька Францішак Ян Шадурскі[d]

Станіслаў Шадурскі (пол. Stanisław Szadurski, 1726 - 1789) — езуіт, філосаф, прафесар Віленскага ўніверсітэта. Прадстаўнік хрысціянскага Асветніцтва.[4][5][6][7][8]

Біяграфія

[правіць | правіць зыходнік]

Сын Яна Францішка і Караліны Гільзен. Сваякі па матчынай лініі — ваявода мінскі Ян Аўгуст Гільзен і смаленскі біскуп Ежы Мікалай Гільзен. Брат кашталяна інфлянцкага Яна Шадурскага.

Скончыў езуіцкую школу ў Дынабургу, а пазней, хутчэй за ўсё, вучыўся ў Віленскай акадэміі. 29 лістапада 1744 уступіў у ордэн езуітаў. У 1744-44 вучыўся ў віленскім навіцыяце езуітаў. З 1746 года да 1748 года вывучаў філасофію ў Віленскай акадэміі пад кіраўніцтвам Станіслава Растоўскага. Пасля пажару ў Акадэміі завяршыў вучобу ў Оршы. Дзякуючы падтрымцы свайго дзядзькі па матчынай лініі, Яна Аўгуста Гільзена, працягнуў вывучэнне тэалогіі, матэматыкі і прыродазнаўчых навук у Варшаве і Парыжы. Па вяртанні ў 1756-57 гадах адбыў трэццюю прабацыю, то бок, вывучаў ордэнскае права і езуіцкую духоўнасць. З 1757 года выкладаў філасофію, фізіку, гісторыю і геаграфію ў новаадкрытым езуіцкім Collegium Nobilium у Варшаве. З 1759 года выкладаў у езуіцкай школе ў Навагрудку, дзе выкладаў поўны трохгадовы курс філасофіі для езуіцкіх клірыкаў. У 1762 годзе атрымаў ступень магістра філасофіі і вольных навук у Віленскім універсітэце. У 1765-66 гадах выкладаў маральную тэалогію і кананічнае права ў Віленскіай акадэміі, пасля чаго атрымаў ступень доктара кананічнага права. У 1766-68 быў казнадзеем пры касцёле святых Янаў у Вільні. Пазней выкладаў у езуіцкіх школах у Гродне (1768-70) і Браневе (1770-71). Апошнія гады да роспуску ордэна езуітаў у 1773 годзе правёў у Дынабургу, шмат часу праводзячы ў маёнтках Хільзенаў і Шадурскіх . Звестак пра апошнія гады яго жыцця мала. У 1775 годзе прэтэндаваў на гадавую пенсію ад Адукацыйнай камісіі.

Філасофскія погляды

[правіць | правіць зыходнік]

Першую сваю працу (Positiones ex philosophia mentis et sensuum, 1758) выдаў у Варшаве, дзе даказваў, што філасофія можа быць карыснай і прыемнай. Галоўныя яго працы паўсталі ў наваградскі перыяд: Disputatio philosophica menstrua (1760) і Principia ratiocinandi variis dialogis atque exercitationibus (1760), у якой размоўнай мовай у форме дыялогу паміж студэнтамі логікі тлумачыліся прынцыпы пазнання. Паводле Шадурскага, у тэорыі пазнання неабходна гарманічна спалучаць рацыяналізм і эмпірызм, а галоўным крытэрыем ісціны павінна быць відавочнасць; пры гэтым ён не адмаўляў ролю гістарычных аўтарытэтаў і веры.

У наступных працах звярнуўся да філасофіі прыроды. Як прыхільнік эклектычнай філасофіі лічыў магчымым карыстацца рознымі філасофскімі сістэмамі і запазычваць з іх тое, што яму ўяўлялася дакладным і не выклікала сумнення. У вырашэнні праблем суадносінаў матэрыі і свядомасці падзяляў дуалізм Рэнэ Дэкарта, адначасова спрабаваў аб'яднаць яго вучэнне аб прыроджаных ідэях са схаластычным палажэннем аб інтэлектуальным пазнанні. [5]

Быў адкрыты да новых філасофскіх тэндэнцый і лозунгаў Асветніцтва, імкнуўся да таго, каб традыцыйную навуку Касцёла зрабіць прывабнай для моладзі. Памкненне да асучаснівання схаластычнай філасофіі дазваляе залічыць Шадурскага да накірунка хрысціянскага Асветніцтва.

Працы

[правіць | правіць зыходнік]
  • Positiones ex philosophia mentis et sensuum, Варшава,1758
  • Disputatio philosophica menstrua, Вільня, 1760
  • Principia ratiocinandi variis dialogis atque exercitationibus, 1760
  • Scita philosophica ex physica generali, 1761
  • Scita philosophica ex physica particulari, 1762
  • Scita philosophica, 1762

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]
  • Bargiel Franciszek. Stanislaw Szadurski SJ (1726–1789). Stanisław Szadurski, SJ, (1726-1789), przedstawiciel uwspółcześnionej filozofii scholastycznej. Krakow: Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego, 1978.

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/stanislaw-szadurski-h-ciolek
  2. ↑ Stanisław Szadurski // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. ↑ Stanisław Szadurski // NUKAT — 2002.
  4. ↑ Шадурскі Станіслаў - Беларусь у асобах i падзеях. bis.nlb.by. Праверана 1 жніўня 2026.
  5. 1 2 Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 2003. – Т. 17. – С. 358.
  6. ↑ Мысліцелі і асветнікі Беларусі, X–XIX стст. : энцыклапедычны даведнік. – Мінск, 1995. – С. 329.
  7. ↑ Вялікае Княства Літоўскае : энцыклапедыя : [у 3 т.]. – Мінск, 2006. – Т. 2. – С. 749-750.
  8. ↑ Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. – Мінск, 2003. – Т. 6, кн. 2. – С. 790.
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Станіслаў_Шадурскі&oldid=5174872"