Стрэлкі звычайныя

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Стрэлкі звычайныя
Capsella bursa-pastoris.JPG
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Capsella bursa-pastoris

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  22766
NCBI  3719
EOL  583125
IPNI  279929-1
TPL  kew-2697999

Стрэлкі звычайныя[3] (Capsella bursa-pastoris) — від адна- ці шматгадовых раслін сямейства капуставыя (Brassicaceae). На Беларусі з’яўляецца занасным відам, але распаўсюдзіўся па ўсёй тэрыторыі.

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Стрэлкі звычайныя, грачыха палявая[4], чарвец, чарвічнік[5], вошы[6], серыкі, стрэлкі, клопікі[7][8][9], сірыкі[4], атдохе[10].

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Расліна вышынёй 5-50 см. Сцябло простае або галінастае, знізу апушанае. Ніжняе лісце ў разетцы, чаранковае, падоўжана-ланцэтнае, звычайна перыста-раздзельнае, з трохвугольнымі зубцамі ці долямі; сцябловае — сядзячае, сцяблоабдымнае, суцэльнае, выемчата-зубчастае. Кветкі дробныя, правільныя, 4-членныя, у гронках; пялёсткі белыя або ружаватыя, звужаны каля асновы ў ногцік і чаргуюцца з чашалісцікамі; тычынак 6, 2 з іх кароткія. Ветра- ці насякомаапыляльныя. Плод — адваротнатрохвугольны стручочак.

Біялогія і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Растуць на пустках, як пустазелле на палях, у садах, каля дарог. Адна- ці двухгадовыя расліны (разеткі часам зімуюць). Цвітуць у красавіку-кастрычніку.

Выкарыстанне і ўласцівасці[правіць | правіць зыходнік]

Лекавая, кармавая, ядальная расліна. Настой і экстракт травы- кроваспыняльны, жаўцягонны і гіпатанзіўны сродак. Дазволены дзяржаўнай фармакапеяй Беларусі да медычнага выкарыстання. У афіцыйнай медыцыне выкарыстоўваюць траву Bursae pastoris herba. У народнай медыцыне ўжываецца разнастайна як мачагоннае, кроваспыняльнае, раназагойваючае; пры хваробах страўнікава-кішэчнага тракту, сэрца, нырак, печані, любых унутраніх крывацёках, ліхаманцы.

Лісце стрэлак багатае вітамінам С, караціна ўтрымлівае больш, чым морква; мае прыемны рэзкі смак і падыходзіць у ежу ў свежым, сухім і апрацаваным выглядзе.

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 30. — 160 с. — 2350 экз.
  4. 4,0 4,1 Анненков Н.(руск.) бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
  5. Ганчарык М. М. Беларускія назвы раслін. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. II і IV. Горы-Горки, 1927
  6. З. Верас, Беларуска-польска-расейска-лацінскі ботанічны слоўнік, Выданне газеты «Голас беларуса», Друкарня С. Бэкэра. Вiльня, Субач 2, 1924
  7. Васількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларуси, т. III. Горы-Горкі, 1927
  8. Рытов М. В.(руск.) бел. Русские лекарственные растения. т. I. Петроград, 1918
  9. Чоловский К. Опыт описания Могилевской губернии. По программе и под редакцией А. С. Дембовецкого, кн. I. Могілев.
  10. Добровольский В. Н. Смоленский областной словарь. Смоленск, 1914

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ,1983-1986.
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т./ Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996—2004
  • Определитель высших растений Беларуси / Под ред. В. И. Парфенова. — Минск: Дизайн ПРО, 1999.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]