Стыг Дагерман

Стыг Дагерман
Стыг Дагерман
	Stig Dagerman
	; Каля 1940 г.
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння	5 кастрычніка 1923[…]
Месца нараджэння	Älvkarleby congregation[d], Эльвкарлебю, лен Упсала, Швецыя;
Дата смерці	4 лістапада 1954[…] (31 год)
Месца смерці	Дандэруд[d], камуна Дандэруд, лен Стакгольм, Швецыя;
Пахаванне	Älvkarleby cemetery[d];
Грамадзянства	Швецыя
Жонка	Аніта Б'ёрк[d] і Annemarie Götze[d]
Дзеці	Lo Dagerman[d]
Альма-матар	Södra Latin[d];
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці	паэт, пісьменнік, перакладчык, журналіст, прафсаюзны дзеяч, анархіст
Мова твораў	шведская
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Стыг Дагерман (шведск.: Stig Dagerman; 5 кастрычніка 1923(1923-10-05)^[1]^[2]^[…], Älvkarleby congregation^[d], лен Упсала^[2]^[3] — 4 лістапада 1954(1954-11-04)^[4]^[1]^[…], Дандэруд^[d], лен Стакгольм^[2]5 кастрычніка 1923, Эльвкарлебю, Упсала, Швецыя — 4 лістапада 1954, Энэбіберг, Стакгольм, Швецыя) — шведскі паэт, пісьменнік, перакладчык, журналіст, прафсаюзны дзеяч, анархіст.

Біяграфія

Нарадзіўся 5 кастрычніка 1923 года ў Эльвкарлебю (Швецыя). Маці фактычна не ведаў, а свайго бацьку ўпершыню ўбачыў у 11 гадоў. Дзяцінства правёў на ферме з дзядулем і бабуляй.

У студэнцкія гады прымкнуў да анарха-сіндыкалістаў. У 1944—1947 гадах быў рэдактарам аддзела культуры ў сіндыкалісцкай газеце «Arbetaren» («Рабочы»), дзе штотыдзень да самай смерці публікаваў «Вершы на злобу дня» («Dagsedlar»; выйшлі асобнай кнігай у 1955 годзе).

У 1943—1953 гадах быў жанаты з Анмары Гёцэ, яўрэйкай, якая нарадзілася ў Германіі.

У 1946 годзе наведаў Германію ў якасці журналіста шведскай газеты «Expressen». Яго зборнік нарысаў пра Германію «Tysk höst» («Нямецкае жыццё», 1947) апісвае жыццё немцаў у пераможанай і зруйнаванай краіне.

З 1950 года адчуваў творчы крызіс, звязаны з асабістымі праблемамі (развод з Анмары, разрыў з сынамі). Ён перажываў нервовыя зрывы, дэпрэсію, неаднаразова спрабаваў скончыць жыццё самагубствам.

У 1953 годзе ён ажаніўся са шведскай актрысай Анітай Б’ёрк.

4 лістапада 1954 года зачыніўся ў аўтамабілі, уключыў рухавік і памёр, атруціўшыся выхлапнымі газамі.

Прызнанне

1980-я гады сталі для Дагермана эпохай новага прызнання: у Швецыі выйшаў збор яго твораў, яго творы актыўна перакладалі ў розных краінах, паволе яго кніг здымаліся фільмы, пра яго пісалі кнігі, па яго творчасці абаранялі дысертацыі. Былі створана таварыства яго імя, заснавана прэмія Дагермана. У 2008 годзе гэтую прэмію атрымаў Жан-Мары Гюстаў ле Клезіё, праз некалькі месяцаў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па літаратуры.

Бібліяграфія

Раманы

1945 — «Ormen» («Змяя»)
1946 — «De dömdas ö» («Востраў асуджаных»)
1948 — «Bränt barn» («Спаленае дзіця»)
1949 — «Bröllopsbesvär» («Вясельныя непрыемнасці»)

Рэпартаж

1947 — «Tysk höst» («Нямецкае жыццё»)

Зборнік апавяданняў

1947 — «Nattens lekar» («Начныя гульні»)

Выбраныя апавяданні

1948 — «Att döda ett barn» («Забіць дзіця»)
1948 — «Ett barns memoarer» («Дзіцячыя ўспаміны»)
1948 — «Överraskningen» («Сюрпрыз»)

Вершы

1954 — «Dagsedlar» («Вершы на злобу дня»)

Пасмяротныя выданні

1954 — «Tusen år hos Gud» («Тысяча гадоў з Богам»)
1955 — «Vårt behov av tröst» («Наша патрэба ў камфорце»)

Пераклады на беларускую мову

Працы Стыга Дагермана на беларускую мову перакладала Алеся Башарымава.

Крыніцы

1 2 3 4 Stig Dagerman // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 3 4 5 6 19231005-101 Dagerman, Stig Halvard // Sveriges dödbok — Sveriges Släktforskarförbund, 1995. Праверана 14 жніўня 2018.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
1 2 Älvkarleby kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/11785/C/14 (1915-1948), bildid: 00151473_00116, sida 111 Праверана 12 лютага 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
1 2 Дагерман Стиг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
↑ Dagerman, Stig Halvard // https://www.svenskagravar.se/gravsatt/4612341e-9f81-4174-8516-f60973bdf2fa — Svenskagravar.se. Праверана 27 мая 2023.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
↑ Författaren Stig Dagermans grav på Älvkarleby kyrkogård, Älvkarleby socken, Uppland 2008 Праверана 3 жніўня 2020.

Спасылкі

На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стыг Дагерман
Беларускі пераклад апавядання «Забіць дзіця»

[_f5d73d98a77115a9-1] 1 2 3 4 Stig Dagerman // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[_c5f0f5bdc00e1426-2] 1 2 3 4 5 6 19231005-101 Dagerman, Stig Halvard // Sveriges dödbok — Sveriges Släktforskarförbund, 1995. Праверана 14 жніўня 2018.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>

[_4b0ba425ea7ed5ac-3] 1 2 Älvkarleby kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/11785/C/14 (1915-1948), bildid: 00151473_00116, sida 111 Праверана 12 лютага 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>

[_0af70219b6e41953-4] 1 2 Дагерман Стиг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

[_892a9a88b07bcf7f-5] Dagerman, Stig Halvard // https://www.svenskagravar.se/gravsatt/4612341e-9f81-4174-8516-f60973bdf2fa — Svenskagravar.se. Праверана 27 мая 2023.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>

[_dde273190cc774ea-6] Författaren Stig Dagermans grav på Älvkarleby kyrkogård, Älvkarleby socken, Uppland 2008 Праверана 3 жніўня 2020.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]