Перайсці да зместу

Сумах

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Сумах

Сумах звычайны (Rhus coriaria)
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Rhus L., 1754


Сістэматыка
на Віківідах
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  28772
NCBI  4012
EOL  37840
IPNI  30005665-2
FW  54685
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Жаўтушнік.

Сума́х, жаўтушнік[1][2] (Rhus) — род кветкавых раслін, які аб’ядноўвае каля 250 відаў кустоў і невялікіх дрэў сямейства Сумахавыя (Anacardiaceae).

Апісанне

[правіць | правіць зыходнік]

Лістападныя або вечназялёныя кусты ці невялікія дрэвы вышынёй да 12 м. Лісце буйное, чаргаванае, трайчастае або непарнаперыстае, увосень набывае ярка-чырвоны-колер. Кветкі дробныя, шматлікія, з пяццю пялёсткамі. Суквецце — мяцёлка. Плод — касцянка.

Пашырэнне

[правіць | правіць зыходнік]

Пашыраны ва ўмераным поясе і субтропіках (у т.л. Крым, Каўказ). На тэрыторыі Беларусі інтрадукаваны 3 віды: сумах аленярогі, ці пушысты, ці воцатны (Rhus typhina), сумах духмяны (Rhus aromatica), сумах трохлопасцевы (Rhus trilobata).

Выкарыстанне

[правіць | правіць зыходнік]
Сумах ці жаўтушнік Rhus. Кветка. Чэрвень 2025

Лекавыя і дэкаратыўныя расліны. У лісці і кары маюцца дубільныя рэчывы[2]. Плады — харчовая прыправа прыемна-кіслага смаку. З соку некаторых відаў (ядавіты) атрымліваюць лак, з пладоў — воск[2].

Віды

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Віды роду Сумах

Паводле базы даных The Plant List, род уключае 131 від[3]. Некаторыя з іх:

Некаторыя віды, у тым ліку сумах самаўкараняльны (Toxicodendron pubescens)[5] і Toxicodendron vernicifluum, якія часта прылічаюцца да гэтага роду, адносяцца ўсе ж да роду Toxicodendron, прадстаўнікі якога валодаюць высокаалергенным лісцем і пладамі шэра-белага колеру.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 111. — 160 с. — 2 350 экз.
  2. ↑ а б в Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15.
  3. ↑ Rhus (англ.). The Plant List. Version 1.1. (20 красавіка 2013). Праверана 6 верасня 2016.
  4. ↑ NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0. Entry for Rhus L. (англ.) (Праверана 16 чэрвеня 2009)
  5. ↑ Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 111. — 160 с. — 2 350 экз. — у крыніцы пад назвай Rhus toxicodendron

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]
  • Гарановіч І. М. Сума́х, жаўтушнік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 265—266. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
  • Су́мах; Су́маховые, анакардиевые // Лесная энциклопедия: В 2-х т. / Ред. кол.: Г. И. Воробьёв (гл. ред.) и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — Т. 2. Лимонник—Ящерицы. — С. 425. — 631 с. — 100 900 экз. (руск.)

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
  • Сумах: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
  • Rhus (англ.) // The Plant List
  • Rhus у базе біяразнастайнасці на сайце інфармацыйна-аналітычнай сістэмы «ООПТ России». (руск.)
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Сумах&oldid=5089108"