Тадэвуш Пшыпкоўскі

Тадэвуш Пшыпкоўскі
Род дзейнасці	мастацтвазнавец, графік, бібліяфіл, калекцыянер, фатограф
Дата нараджэння	12 ліпеня 1905(1905-07-12)
Месца нараджэння	Янджэеў, Гміна Янджэеў, Енджэёўскі павет, Свентакшыскае ваяводства, Польшча
Дата смерці	17 снежня 1977(1977-12-17) (72 гады)
Месца смерці	Янджэеў, Гміна Янджэеў, Енджэёўскі павет, Свентакшыскае ваяводства, Польшча
Грамадзянства	Польшча
Альма-матар	Ягелонскі ўніверсітэт
Член у	Q65168958?
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Тадэвуш Конрад Пшыпкоўскі (польск.: Tadeusz Konrad Przypkowski; 12 ліпеня 1905, Янджэеў — 17 снежня 1977, там жа) — польскі гісторык мастацтва, гісторык навукі, фатограф, а таксама адзін з невялікай колькасці існаваўшых у свеце гнамонікаў — спецыялістаў у галіне разлікаў і праектавання сонечных гадзіннікаў.

Біяграфія

Скончыў гімназію імя Генрыка Сянкевіча ў Кракаве, а ў 1923 годзе пачаў вывучаць гісторыю мастацтва і гісторыю ў Ягелонскім універсітэце, дзе ў 1929 годзе атрымаў доктарскую ступень.

Гнамоніка і сонечныя гадзіннікі

Сонечны гадзіннік Тадэвуша Пшыпкоўскага ў Варшаве

Сонечны гадзіннік Тадэвуша Пшыпкоўскага ў Сандомежы

Тадэвуш Пшыпкоўскі з’яўляецца аўтарам шматлікіх сонечных гадзіннікаў. Частку з іх ён стварыў асабіста, іншыя толькі разлічваў і праектаваў. Сярод яго найбольш вядомых прац:

• Сонечны гадзіннік у абсерваторыі ў Грынвічы.
• Гадзіннік на Марыяцкім касцёле ў Кракаве.
• Гадзіннік на Каралеўскім замку ў Варшаве (знішчаны падчас вайны).
• Гадзіннік на ратушы ў Сандомежы.
• Комплекс гадзіннікаў перад Палацам культуры і навукі ў Варшаве: шматгранны ў Святакрыжскім парку і аналематычны на Пасажы Віславы Шымборскай.
• Гадзіннікі на сценах Тэатра «Камедыя» ў Варшаве.
• Гадзіннік на касцеле ў Плоньску і перад касцелам Маці Божай у Імеліне
• Гадзіннік на фасадзе замку ў Шыдлаве

Фатаграфія

З 1920-х гадоў атрымліваў узнагароды за свае мастацкае фота, у тым ліку ў Лос-Анджэлесе (1925), Мантэвідэа (1931) і Мілане (1932). У 1935—1938 гадах публікаваў свае фатаграфіі ў выданні Piękno Warszawy («Прыгажосць Варшавы»). У 1938—1939 гадах належаў да Варшаўскага Фотаклуба.

Адметнасць фатаграфій Пшыпкоўскага ў тым, што ен выкарыстоўваў рэдкую тэхніку «бром-алейнага адбітку», калі адбелены срэбны адбітак пакрываўся алейнай фарбай, а на наступным этапе сухі малюнак пераносіцца на іншую паперу з дапамогай друкарскага станка. Гэту працаёмкую тэхніку выкарыстоўваў напрыклад Ян Булгак. Пасля Другой сусветнай вайны тэхніка гэта фатаграфічная тэхніка выкарыстоўвалася рэдка.

Літаратура

• Wacław Żdżarski, Historia fotografii warszawskiej, s. 160—161. Wydawca — Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1974)

• Marian Brzozowski, Przypkowski Tadeusz Konrad, Polski Słownik Biograficzny, tom XXIX, 1986.
• A. Bocheński, Wspomnienie o Tadeuszu Przypkowskim, «Kultura», nr 7: 1978.
• P. M. Przypkowski, Zbiory Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie, Jędrzejów 2012.