Перайсці да зместу

Таксаномія (біялогія)

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Частка серыі артыкулаў па тэме
Эвалюцыйная біялогія
Зяблікі Дарвіна[en] (Джон Гулд[en])
Працэсы і вынікі
Натуральная гісторыя
Гісторыя эвалюцыйнай тэорыі
Галіны і прымяненне
Сацыяльныя наступствы

У біялогіі таксано́мія (ад стар.-грэч.: τάξις (таксіс) — «размяшчэнне, строй, парадак» і стар.-грэч.: -νομία (-номія) — «закон»)[1] — гэта навуковае даследаванне называння, азначэнне (адмежавання[en]) і класіфікацыі груп біялагічных арганізмаў на падставе агульных уласцівасцяў. Арганізмы аб’ядноўваюцца ў таксоны, і гэтыя групы атрымліваюць таксанамічны ранг; групы аднаго рангу могуць аб’ядноўвацца ў больш агульныя групы вышэйшага рангу, утвараючы таксанамічную іерархію. Асноўныя рангі, што выкарыстоўваюцца ў сучаснай сістэме: дамен, царства, тып (часам у батаніцы замест тыпу выкарыстоўваецца аддзел), клас, атрад, сямейства, род, і від. Шведскі батанік Карл Ліней лічыцца заснавальнікам сучаснай сістэмы таксаноміі, распрацаваўшы ранжыраваную сістэму, вядомую як сістэма Лінея[en], для катэгарызацыі арганізмаў.

З развіццём тэорыі, даных і аналітычных тэхналогій біялагічнай сістэматыкі, сістэма Лінея трансфармавалася ў сістэму сучаснай біялагічнай класіфікацыі, якая накіравана на адлюстраванне эвалюцыйных сувязяў паміж арганізмамі, як жывымі, так і вымерлымі.

Азначэнне

[правіць | правіць зыходнік]

Таксаномія, сістэматыка і класіфікацыя звязаны паміж сабой і іх значэнні часта перакрыжоўваюцца[1].

Дакладнае азначэнне таксаноміі адрозніваецца ў залежнасці ад крыніцы, але сутнасць дысцыпліны застаецца нязменнай: канцэптуалізацыя, называнне і класіфікацыя груп арганізмаў[2]. У якасці арыенціру ніжэй прадстаўлены сучасныя азначэнні таксаноміі:

  1. Тэорыя і практыка групавання асобін у віды, упарадкаванне відаў у больш буйныя групы і наданне гэтым групам назваў, такім чынам ствараючы класіфікацыю[3].
  2. Галіна навукі (і асноўны кампанент сістэматыкі), якая ахоплівае апісанне, ідэнтыфікацыю, наменклатуру і класіфікацыю[4].
  3. Навука пра класіфікацыю; у біялогіі — размяшчэнне арганізмаў у межах класіфікацыі[5].
  4. «Навука пра класіфікацыю, якая ўжываецца да жывых арганізмаў, уключаючы вывучэнне спосабаў утварэння відаў і г. д.»[6]
  5. «Аналіз характарыстык арганізма з мэтай класіфікацыі»[7].
  6. «Сістэматыка вывучае філагенію, каб даць шаблон, які можа быць перакладзены ў класіфікацыю і назвы ў межах больш шырокага поля — таксаноміі» (прыведзена як жаданае, але рэдкае азначэнне)[8].

Гэтыя разнастайныя азначэнні альбо разглядаюць таксаномію як падраздзел сістэматыкі (азначэнне 2), альбо наадварот (азначэнне 6), альбо прыраўноўваюць абодва тэрміны. Існуюць рознагалоссі адносна таго, ці з’яўляецца біялагічная наменклатура часткай таксаноміі (азначэнні 1 і 2), або гэта асобны элемент сістэматыкі.[9][10] Напрыклад, азначэнне 6 суправаджаецца наступным азначэннем сістэматыкі, у якім наменклатура знаходзіцца па-за межамі таксаноміі:[7]

  • Сістэматыка: «Даследаванне ідэнтыфікацыі, таксаноміі і наменклатуры арганізмаў, уключаючы класіфікацыю жывых істот адносна іх прыродных сувязяў, а таксама вывучэнне зменлівасці і эвалюцыі таксонаў».

У 1970 годзе Мічэнер і інш. азначылі «сістэматычную біялогію» і «таксаномію» адносна адна адной наступным чынам:[11]

Сістэматычная біялогія (далей проста сістэматыка) — гэта галіна, якая

  • (a) дае навуковыя назвы арганізмам,
  • (b) апісвае іх,
  • (c) захоўвае іх калекцыі,
  • (d) забяспечвае класіфікацыі арганізмаў, ключы для іх ідэнтыфікацыі і даныя пра іх распаўсюджванне,
  • (e) даследуе іх эвалюцыйную гісторыю, і
  • (f) разглядае іх экалагічныя адаптацыі.

Гэта галіна з даўняй гісторыяй, якая ў апошнія гады перажывае прыкметны рэнесанс, у асноўным адносна тэарэтычнага змесціва. Частка тэарэтычнага матэрыялу датычыцца эвалюцыйных напрамкаў (пункты e і f вышэй), астатняе — пераважна праблем класіфікацыі. Таксаномія — гэта частка сістэматыкі, што ахоплівае тэмы ад (a) да (d) вышэй.

Цэлы шэраг тэрмінаў, уключаючы таксаномію, сістэматычную біялогію, сістэматыку, навуковую класіфікацыю, біялагічную класіфікацыю і філагенетыку, у розныя часы мелі перакрыжаваныя значэнні — часам аднолькавыя, часам трохі адрозныя, але заўсёды звязаныя і перасякальныя[2][12]. Тут выкарыстоўваецца найболей шырокае значэнне «таксаноміі». Сам тэрмін быў уведзены ў 1813 годзе Дэкандолем у яго творы Théorie élémentaire de la botanique[en][13]. Джон Ліндлі даў ранняе азначэнне сістэматыкі ў 1830 годзе, хоць ён ужываў выраз «сістэматычная батаніка» замест «сістэматыка».[14] У Еўропе для даследавання біяразнастайнасці ў цэлым пераважна выкарыстоўваюцца тэрміны «сістэматыка» і «біясістэматыка», у той час як у Паўночнай Амерыцы часцей ужываюць «таксаномія».[15] Аднак таксаномія, асабліва альфа-таксаномія, у больш вузкім сэнсе — гэта ідэнтыфікацыя, апісанне і называнне (г.зн. наменклатура) арганізмаў[16], у той час як «класіфікацыя» канцэнтруецца на размяшчэнні арганізмаў у іерархічных групах, што паказваюць іх узаемасувязі з іншымі арганізмамі.

Манаграфія і таксанамічны агляд

[правіць | правіць зыходнік]

Таксанамічны рэвізія або таксанамічны перагляд — гэта новы аналіз узораў зменлівасці ў пэўным таксоне. Гэты аналіз можа ажыццяўляцца на падставе любой камбінацыі розных даступных тыпаў прыкмет, такіх як марфалагічныя, анатамічныя, паліналагічныя[en], біяхімічныя і генетычныя. Манаграфія або поўны агляд — гэта ўсёабдымны агляд для пэўнага таксона на дадзены момант часу і для ўсяго свету. Іншыя (частковыя) агляды могуць быць абмежаваныя ў сэнсе выкарыстання толькі часткі прыкмет або мець абмежаваны геаграфічны маштаб. Агляд прыводзіць да пацвярджэння або новых уяўленняў пра сувязі паміж падтаксонамі ў межах вывучанага таксона, што можа прывесці да змен у класіфікацыі гэтых падтаксонаў, вызначэння новых падтаксонаў або аб’яднання ранейшых.[17]

Таксанамічныя прыкметы

[правіць | правіць зыходнік]

Таксанамічныя прыкметы — гэта атрыбуты, якія могуць быць выкарыстаны для пацвярджэння сувязяў (г. зн. філагенія) паміж таксонамі.[18][19] Тыпы таксанамічных прыкмет уключаюць:[20]

Альфа- і бэта-таксаномія

[правіць | правіць зыходнік]
Не блытаць з Альфа-разнастайнасць[en].

Тэрмін «альфа-таксаномія» ў першую чаргу выкарыстоўваецца для абазначэння дысцыпліны, якая займаецца выяўленнем, апісаннем і найменнем таксонаў, у прыватнасці відаў.[21] У ранняй літаратуры гэты тэрмін меў іншае значэнне, абазначаючы марфалагічную таксаномію і вынікі даследаванняў да канца XIX стагоддзя.[22]

Уільям Бертрам Цёрыл[en] увёў тэрмін «альфа-таксаномія» ў серыі прац, апублікаваных у 1935 і 1937 гадах, дзе ён разважаў пра філасофію і магчымыя напрамкі развіцця таксанамічнай дысцыпліны.[23]

… назіраецца павелічэнне жадання сярод таксонамаў разглядаць свае праблемы з больш шырокіх пазіцый, вывучаць магчымасці цеснага супрацоўніцтва з цытолагамі, эколагамі і генетыкамі і прызнаваць, што некаторы перагляд ці пашырэнне іх мэтаў і метадаў, магчыма, нават радыкальнае, можа быць неабходным … Цёрыл (1935) выказаў меркаванне, што пры прыняцці старой, бясцэннай таксаноміі, заснаванай на структуры, і зручна абазначанай як «альфа», можна ўявіць сабе далёкую будучую таксаномію, пабудаваную на максімальна шырокай аснове марфалагічных і фізіялагічных фактаў, у якой будзе знойдзена месца ўсім назіральным і эксперыментальным даным, нават калі яны ўскосна датычацца складу, падзелу, паходжання і паводзінаў відаў і іншых таксанамічных груп. Ідэалы, як кажуць, ніколі не могуць быць цалкам дасягнутыя. Аднак яны маюць вялікую каштоўнасць як пастаянныя стымулы, і калі ў нас ёсць хаця б цьмяны ідэал «амега»-таксаноміі, мы можам прайсці хаця б частку грэчаскага алфавіта. Некаторыя з нас цешаць сябе думкай, што цяпер мы набліжаемся да «бэта»-таксаноміі.[23]

Такім чынам, Цёрыл свядома выключае з альфа-таксаноміі такія галіны, як экалогія, фізіялогія, генетыка і цыталогія, хаця ўключае іх у шырокае разуменне таксаноміі. Ён таксама выключае філагенетычную рэканструкцыю з альфа-таксаноміі.[24]

Пазнейшыя аўтары выкарыстоўвалі гэты тэрмін у іншым значэнні — для выказвання размежавання відаў (але не падвідаў або іншых рангаў), з выкарыстаннем усіх даступных даследчых метадаў, у тым ліку складаных вылічальных або лабараторных тэхнік[25][21]. Так, Эрнст Майр[en] у 1968 годзе азначыў «бэта-таксаномію» як класіфікацыю рангаў, вышэйшых за від.[26]

Разуменне біялагічнага значэння зменлівасці і эвалюцыйнага паходжання груп блізкіх відаў яшчэ больш важнае на другім этапе таксанамічнай дзейнасці — сартаванні відаў на групы сваякоў («таксоны») і іх размяшчэнні ў іерархіі вышэйшых катэгорый. Гэтая дзейнасць і ёсць тое, што абазначаецца тэрмінам класіфікацыя; яе таксама называюць «бэта-таксаноміяй».

Мікратаксаномія і макратаксаномія

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Праблема віду[en]

Пытанне аб тым, як вызначаць від у пэўнай групе арганізмаў, выклікае як практычныя, так і тэарэтычныя цяжкасці, вядомыя пад назвай праблема віду[en]. Навуковая праца па вызначэнні відаў атрымала назву «мікратаксаномія»[27][28][21]. Зыходзячы з гэтага, макратаксаномія — гэта вывучэнне груп вышэйшых таксанамічных рангаў, пачынаючы з падроду і вышэй,[21] або проста клад, якія ўключаюць больш чым адзін таксон, які лічыцца відам, з выкарыстаннем тэрміналогіі філагенетычнай наменклатуры[en][29].

Гісторыя

[правіць | правіць зыходнік]

Сучасная сістэма класіфікацыі

[правіць | правіць зыходнік]

Царствы і дамены

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўныя артыкулы: Царства (біялогія) і Дамен (біялогія)
Асноўная схема сучаснай класіфікацыі. Могуць выкарыстоўвацца і іншыя ўзроўні; дамен — найвышэйшы ўзровень у жыцці, але ён як новы, так і спрэчны.

Дамены — адносна новае аб’яднанне. Упершыню прапанаваная ў 1977 годзе трохдаменная сістэма[en] Карла Воўза[en] не была шырока прынята да нядаўняга часу[30]. Адна з галоўных характарыстык гэтай схемы — аддзяленне Археі і Бактэрыі, якія раней адносіліся да аднаго царства Bacteria (якое часам называюць таксама Monera)[31], разам з Эўкарыётамі — усімі арганізмамі, клеткі якіх утрымліваюць ядро[32]. Невялікая колькасць навукоўцаў уключае шостае царства — Археі, але пры гэтым не прызнаюць даменную сістэму[31].

Томас Кавалье-Сміт[en], які шырока публікаваўся на тэму класіфікацыі пратыстаў, у 2002 годзе[33] выказаў здагадку, што Neomura[en] — клада, якая аб’ядноўвае археяў і эўкарыяў (Eucarya), — маглі эвалюцыянаваць з бактэрый, а дакладней з Актынаміцэтаў[en]. У сваёй класіфікацыі 2004 года ён разглядаў археябактэрыі як частку падцарства ў складзе царства Бактэрыі, гэта значыць, цалкам адмаўляў трохдаменную сістэму[34]. У 2012 годзе Стэфан Лукета прапанаваў сістэму з пяці «дамініёнаў», дадаўшы прыёнабіётаў (ацэлюлярных і без нуклеінавых кіслот) і вірусабіётаў (ацэлюлярныя, але з нуклеінавымі кіслотамі) да традыцыйных трох даменаў.[35]

Ліней
1735[36] 		Гекель
1866[37] 		Шатон[en]
1925[38] 		Коуплэнд[en]
1938[39] 		Уітэкер
1969[40] 		Воўз[en] з суаўт.
1990[41] 		Кавалье-Сміт[en]
1998,[34] 2015[42]
2 царствы 3 царствы 2 імперыі 4 царствы 5 царстваў 3 дамены[en] 2 імперыі,
6/7 царстваў
(не раскрыта) Пратысты Пракарыёты Monera[en] Monera[en] Бактэрыі Бактэрыі
Археі Археі (2015)
Эўкарыёты Пратактысты
(Protoctista) 		Пратысты Эўкарыі
(Eucarya) 		"Прасцейшыя"
"Храмісты"
Вегетабліі
(Vegetabilia) 		Расліны Расліны Расліны Расліны
Грыбы Грыбы
Жывёлы Жывёлы Жывёлы Жывёлы Жывёлы

Прымяненне

[правіць | правіць зыходнік]

Фенетыка

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Фенетыка
Параўнанне філагенетычнай і фенетычнай (заснаванай на прыкметах) канцэпцый

У фенетыцы, таксама вядомай як таксіметрыя або лікавая таксаномія, арганізмы класіфікуюцца на падставе агульнага падабенства, незалежна ад іх філагенетыкі або эвалюцыйных сувязяў[21]. У выніку вызначаецца гіпергеаметрычная «адлегласць» паміж таксонамі. У цяперашні час фенетычныя метады сталі адносна рэдкімі, бо іх у значнай ступені замянілі кладзістычныя[en] аналізы: фенетыка не адрознівае агульныя спадчынныя (або плезіяморфныя[en]) прыкметы ад агульных вытворных (або апаморфных[en]) прыкмет.[43] Аднак пэўныя фенетычныя метады, такія як метад суседняга далучэння, захаваліся як хуткія ацэньвальнікі сувязяў у выпадках, калі больш складаныя метады (напрыклад, байесаўскі вывад[en]) патрабуюць занадта шмат вылічальных рэсурсаў.[44]

Базы даных

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Таксанамічная база даных

Сучасная таксаномія выкарыстоўвае тэхналогіі баз даных для пошуку і каталагізацыі класіфікацый і звязанай з імі дакументацыі[45]. Хоць адзінай агульнапрынятай базы не існуе, існуюць комплексныя рэсурсы, такія як Catalogue of Life[en], якая імкнецца пералічыць усе задакументаваныя віды[46]. Па стане на красавік 2016 года каталог уключаў 1,64 млн відаў усіх царстваў, ахопліваючы, паводле сцверджання, больш за тры чвэрці ад усіх вядомых сучаснай навуцы відаў.[47]

Гл. таксама

[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ а б ТАКСАНО́МІЯ // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 394. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
  2. ↑ а б Wilkins, J. S.. What is systematics and what is taxonomy? (5 лютага 2011). Архівавана з першакрыніцы 27 August 2016. Праверана 21 August 2016.
  3. ↑ Judd, W. S.; Campbell, C. S.; Kellogg, E. A.; Stevens, P. F.; Donoghue, M. J. (2007). Taxonomy. Plant Systematics: A Phylogenetic Approach (3rd ed.). Sunderland: Sinauer Associates.
  4. ↑ Simpson, Michael G. (2010). Chapter 1 Plant Systematics: an Overview. Plant Systematics (2nd ed.). Academic Press. ISBN 978-0-12-374380-0.
  5. ↑ Kirk, P. M.; Cannon, P. F.; Minter, D. W.; Stalpers, J. A., рэд-ры (2008). Taxonomy. Dictionary of the Fungi (10th ed.). CABI.
  6. ↑ Walker, P. M. B., рэд. (1988). The Wordsworth Dictionary of Science and Technology. W. R. Chambers Ltd. and Cambridge University Press.
  7. ↑ а б Lawrence, E. (2005). Henderson's Dictionary Of Biology. Pearson/Prentice Hall. ISBN 978-0-13-127384-9.
  8. ↑ Wheeler, Quentin D. (2004). Godfray, H. C. J.; Knapp, S. (рэд-ры). Taxonomic triage and the poverty of phylogeny. Philosophical Transactions of the Royal Society. 359: Taxonomy for the twenty-first century (1444): 571–583. doi:10.1098/rstb.2003.1452. ISSN 0962-8436. PMC 1693342. PMID 15253345.
  9. ↑ Nomenclature, Names, and Taxonomy. Intermountain Herbarium. Utah State University (24 лістапада 2005). Архівавана з першакрыніцы 23 November 2016.
  10. ↑ Laurin, Michel (3 August 2023). The Advent of PhyloCode: The Continuing Evolution of Biological Nomenclature. Boca Raton, Florida: CRC Press. pp. xv + 209. doi:10.1201/9781003092827. ISBN 978-1-003-09282-7. Архівавана з арыгінала 5 September 2023. Праверана 19 September 2023.
  11. ↑ Michener, Charles D.; Corliss, John O.; Cowan, Richard S.; Raven, Peter H.; Sabrosky, Curtis W.; Squires, Donald S.; Wharton, G. W. (1970). Systematics In Support of Biological Research. Washington, DC: Division of Biology and Agriculture, National Research Council.
  12. ↑ Small, Ernest (1989). Systematics of Biological Systematics (Or, Taxonomy of Taxonomy). Taxon. 38 (3): 335–356. Bibcode:1989Taxon..38..335S. doi:10.2307/1222265. JSTOR 1222265.
  13. ↑ Singh, Gurcharan (2004). Plant systematics: An integrated approach. Science Publishers. p. 20. ISBN 978-1-57808-351-0 – via Google Books.
  14. ↑ Wilkins, J. S.. What is systematics and what is taxonomy?. EvolvingThoughts.net (5 лютага 2011). Архівавана з першакрыніцы 27 August 2016.
  15. ↑ Brusca, R. C.; Brusca, G. J. (2003). Invertebrates (2nd ed.). Sunderland, Massachusetts: Sinauer Associates. p. 27.
  16. ↑ Fortey, Richard (2008). Dry Store Room No. 1: The Secret Life of the Natural History Museum. London: Harper Perennial. ISBN 978-0-00-720989-7.
  17. ↑ Maxted, Nigel (1992). Towards Defining a Taxonomic Revision Methodology. Taxon. 41 (4): 653–660. Bibcode:1992Taxon..41..653M. doi:10.2307/1222391. JSTOR 1222391.
  18. ↑ Hennig, Willi (January 1965). Phylogenetic Systematics. Annual Review of Entomology. 10 (1): 97–116. doi:10.1146/annurev.en.10.010165.000525. ISSN 0066-4170.
  19. ↑ Mayr, Ernst (1991). Principles of Systematic Zoology. New York: McGraw-Hill. p. 159.
  20. ↑ Mayr, Ernst (1991), p. 162.
  21. ↑ а б в г д Taxonomy: Meaning, Levels, Periods and Role. Biology Discussion. 27 May 2016. Архівавана з арыгінала 5 April 2017.
  22. ↑ Rosselló-Mora, Ramon; Amann, Rudolf (1 January 2001). The species concept for prokaryotes. FEMS Microbiology Reviews. 25 (1): 39–67. doi:10.1111/j.1574-6976.2001.tb00571.x. ISSN 1574-6976. PMID 11152940.
  23. ↑ а б Turrill 1938.
  24. ↑ Turrill 1938, pp. 365–366.
  25. ↑ Steyskal, G. C. (1965). Trend curves of the rate of species description in zoology. Science. 149 (3686): 880–882. Bibcode:1965Sci...149..880S. doi:10.1126/science.149.3686.880. PMID 17737388. S2CID 36277653.
  26. ↑ Mayr, Ernst (9 February 1968). The Role of Systematics in Biology: The study of all aspects of the diversity of life is one of the most important concerns in biology. Science. 159 (3815): 595–599. Bibcode:1968Sci...159..595M. doi:10.1126/science.159.3815.595. PMID 4886900.
  27. ↑ Mayr, Ernst (1982). Chapter 6: Microtaxonomy, the science of species. The Growth of Biological Thought: Diversity, Evolution, and Inheritance. Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-674-36446-2. Архівавана з арыгінала 3 July 2023. Праверана 15 September 2017.
  28. ↑ Result of Your Query. biological-concepts.com. Архівавана з першакрыніцы 5 April 2017.
  29. ↑ Cantino, Philip D.; de Queiroz, Kevin (29 April 2020). International Code of Phylogenetic Nomenclature (PhyloCode): A Phylogenetic Code of Biological Nomenclature. Boca Raton, Florida: CRC Press. pp. xl + 149. ISBN 978-0-429-82135-6. Архівавана з арыгінала 14 October 2023. Праверана 19 September 2023.
  30. ↑ Carl Woese | Carl R. Woese Institute for Genomic Biology. www.igb.Illinois.edu. Архівавана з першакрыніцы 28 April 2017.
  31. ↑ а б Kingdom Classification of Living Organism. Biology Discussion. 2 December 2014. Архівавана з арыгінала 5 April 2017.
  32. ↑ Cracraft, Joel; Donaghue, Michael J., рэд-ры (2004). Assembling the Tree of Life. Oxford University Press. pp. 45, 78, 555. ISBN 0-19-517234-5.
  33. ↑ Cavalier-Smith, T. (March 2002). The phagotrophic origin of eukaryotes and phylogenetic classification of Protozoa. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. 52 (Pt 2): 297–354. doi:10.1099/00207713-52-2-297. PMID 11931142. Архівавана з арыгінала 29 July 2017. Праверана 21 November 2022.
  34. ↑ а б Cavalier-Smith, T. (1998). A revised six-kingdom system of life. Biological Reviews. 73 (3): 203–66. doi:10.1111/j.1469-185X.1998.tb00030.x. PMID 9809012. S2CID 6557779.
  35. ↑ Luketa, S. (2012). New views on the megaclassification of life (PDF). Protistology. 7 (4): 218–237. Архівавана (PDF) з арыгінала 2 April 2015.
  36. ↑ Linnaeus, C. (1735). Systemae Naturae, sive regna tria naturae, systematics proposita per classes, ordines, genera & species.
  37. ↑ Haeckel, E. (1866). Generelle Morphologie der Organismen. Reimer, Berlin.
  38. ↑ Chatton, É. (1925). Pansporella perplexa. Réflexions sur la biologie et la phylogénie des protozoaires. Annales des Sciences Naturelles - Zoologie et Biologie Animale. 10-VII: 1–84.
  39. ↑ Copeland, H. (1938). The kingdoms of organisms. Quarterly Review of Biology. 13 (4): 383–420. doi:10.1086/394568. S2CID 84634277.
  40. ↑ Whittaker, R. H. (January 1969). New concepts of kingdoms of organisms. Science. 163 (3863): 150–60. Bibcode:1969Sci...163..150W. doi:10.1126/science.163.3863.150. PMID 5762760.
  41. ↑ Woese, C.; Kandler, O.; Wheelis, M. (1990). Towards a natural system of organisms:proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 87 (12): 4576–9. Bibcode:1990PNAS...87.4576W. doi:10.1073/pnas.87.12.4576. PMC 54159. PMID 2112744.
  42. ↑ Ruggiero, Michael A.; Gordon, Dennis P.; Orrell, Thomas M.; Bailly, Nicolas; Bourgoin, Thierry; Brusca, Richard C.; Cavalier-Smith, Thomas; Guiry, Michael D.; Kirk, Paul M.; Thuesen, Erik V. (2015). A higher level classification of all living organisms. PLOS ONE. 10 (4) e0119248. Bibcode:2015PLoSO..1019248R. doi:10.1371/journal.pone.0119248. PMC 4418965. PMID 25923521.
  43. ↑ Classification. North Carolina State University. Архівавана з першакрыніцы 14 April 2017. Праверана 27 April 2017.
  44. ↑ McDonald, David. Molecular Marker Glossary. University of Wyoming (Fall 2008). Архівавана з першакрыніцы 10 June 2007.
  45. ↑ Wood, Dylan; King, Margaret; Landis, Drew; Courtney, William; Wang, Runtang; Kelly, Ross; Turner, Jessica A.; Calhoun, Vince D. (26 August 2014). Harnessing modern web application technology to create intuitive and efficient data visualization and sharing tools. Frontiers in Neuroinformatics. 8: 71. doi:10.3389/fninf.2014.00071. ISSN 1662-5196. PMC 4144441. PMID 25206330.
  46. ↑ About – The Plant List. theplantlist.org. Архівавана з першакрыніцы 21 June 2017. Праверана 8 April 2017.
  47. ↑ About the Catalogue of Life: 2016 Annual Checklist. Catalogue of Life. Integrated Taxonomic Information System (ITIS). Архівавана з першакрыніцы 15 May 2016. Праверана 22 May 2016.

Бібліяграфія

[правіць | правіць зыходнік]

Знешнія спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Таксаномія_(біялогія)&oldid=5054167"