Уладзімір Міхайлавіч Івасюк

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Уладзімір Івасюк
Володимир Івасюк
Stamp of Ukraine s236.jpg
Асноўная інфармацыя
Поўнае імя Уладзімір Міхайлавіч Івасюк
Дата нараджэння 4 сакавіка 1949
Месца нараджэння
Дата смерці 24 / 27 красавіка 1979
Месца смерці
Месца пахавання
Краіна
Бацька: Mykhaĭlo Ivasi͡uk[d]
Альма-матар
Музычная дзейнасць
Прафесіі кампазітар, паэт
Інструменты фартэпіана, скрыпка, віяланчэль, гітара
Жанры эстрадная музыка (поп-музыка)
Псеўданімы "Вясновы"
Супрацоўніцтва Сафія Ратару
Узнагароды
Герой Украіны
Hero of Ukraine, Order of the State Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі
ivasyuk.org.ua
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Уладзімір Міхайлавіч Івасюк (4 сакавіка 1949, Кіцмань, Чарнавіцкая вобл., УССР — 24 красавіка 1979, каля Львова) — украінскі кампазітар-выканаўца, паэт, Герой Украіны (2009 г., пасмяротна).

Адзін з заснавальнікаў украінскай эстраднай музыкі (поп-музыкі). Аўтар 107 песень, 53 інструментальных твораў, музыкі да некалькіх спектакляў. Прафесійны медык, скрыпач, выдатна граў на фартэпіяна, віяланчэлі, гітары, па-майстэрску выконваў свае песні. Неардынарны жывапісец.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

Уладзімір Івасюк нарадзіўся 4 сакавіка 1949 г. ў г. Кіцмань Чарнавіцкай вобл. у сям'і ўкраінскага пісьменніка і даследчыка гісторыі букавінскага краю Міхаіла Івасюка і настаўніцы Сафіі Каракінай. Праз два гады на свет нарадзілася ягоная малодшая сястра Галіна, а праз адзінаццаць - Аксана. Для Аксаны Уладзімір напісаў песню "Калыханка для Аксаначкі". Сёння Галіна - урач-неўрапатолаг абласной клінічнай бальніцы, Аксана - дацэнт кафедры сучаснай украінскай літаратуры Чарнавіцкага нацыянальнага ўніверсітэта.

Жыццё і творчасць[правіць | правіць зыходнік]

  • 1955-1963 - навучанне ў мясцовай дзіцячай музычнай школе.
  • 1956-1966 — вучань Кіцманскай сярэдняй школы.
  • 1962 - прыняў удзел у заключным канцэрце абласнога агляду музычных школ Букавіны.
  • 1963 - паступіў у Кіеўскую музычную дзесяцігодку імя Мікалая Лысенка па спецыяльнасці альт. Вучыўся толькі на працягу першай чвэрці. З другой, з-за хваробы, вярнуўся ў Кіцмань і вучыўся ў сярэдняй і музычнай школах па класе фартэпіяна.
  • 1964 - напісаў музыку да першай песні "Калыханка" на вершы бацькі. У роднай школе стварыў дзявочы вакальны ансамбль "Букавінка".
  • 1965 - ансамбль "Букавінка" за перамогу ў рэспубліканскім конкурсе ўзнагароджаны паездкай па Дняпры.
  • 1966 - сям'я пераехала ў Чарнаўцы. Паступіў у Чарнавіцкі дзяржаўны медыцынскі інстытут, але адлічаны з яго за ўдзел у "палітычным інцыдэнце". Уладкаваўся працаваць на завод "Легмаш", дзе кіраваў заводскім хорам. Пад псеўданімам "Вясновы" накіраваў на абласны конкурс песні "Адляталі жураўлі" на верш В. Мікалайчука і "Калыханка для Аксаначкі" на свой верш. За першую удастоены першай прэміі.
  • 1967-1972 - вярнуўся да вучобы ў медыцынскім інстытуце.
  • 1970 - склаў песні «Чэрвона рута» і «Вадаграй», якія 13 верасня ўпершыню выканаў з Аленай Кузняцовай у праграме ўкраінскага тэлебачання «Камертон добрага настрою». Пуцёўку ў жыццё песням даў ансамбль "Смэрычка" Л. Дуткоўскага (салісты Назар Ярэмчук, Васіль Зінкевіч, Н. Ісаак).
  • 1971 - рэжысёр Раман Алексіў зняў у пасёлку Ярэмчэ ў Карпатах украінскі музычны фільм "Чэрвона рута", у якім галоўныя ролі выканалі Сафія Ратару і Васіль Зінкевіч. У фільме гучыць шмат песень Івасюка. "Чэрвона рута" перамагла на першым Усесаюзным фестывалі "Песня-71". На заключным канцэрце ў Астанкінскім тэлецэнтры ў Маскве яе выканалі салісты ансамбля "Смэрычка" Назар Ярэмчук, Васіль Зінкевіч і аўтар Уладзімір Івасюк ў суправаджэнні эстрадна-сімфанічнага аркестра пад кіраўніцтвам Юрыя Сіланцьева. Тэкст і ноты «Чырвонай руты» апублікаваў штотыднёвік «Украіна».
  • 1972 - на чарнавіцкім тэлебачанні адбылася прэм'ера песні "Балада аб двух скрыпках", якую выканала Сафія Ратару. Песня "Вадаграй" у выкананні ансамбля «Смэрычка» Л. Дуткоўскага (салісты Міраслава Ежаленка і Назар Яремчук) у Маскве перамагла ў тэлевізійным конкурсе «Алё, мы шукаем таленты!» і на фестывалі «Песня-72".
  • 1972 — Івасюк пераехаў у Львоў. Там вучыўся ў медыцынскім інстытуце і пачаў вучыцца ў кансерваторыі на падрыхтоўчым аддзяленні.
  • 1972, лістапад - на запрашэнне Уладзіміра Івасюка ў тэатры імя Марыі Занкавецкай яго песні выканаў ансамбль "Смэрычка" пад кіраўніцтвам Л. Дуткоўскага. Пачатак супрацоўніцтва з Расціславам Братунем, якое стала этапам у творчасці кампазітара.
  • 1973 — скончыў Львоўскі медыцынскі інстытут, паступіў у аспірантуру да прафесара Г Міцінай.
  • 1974, жнівень - у складзе савецкай дэлегацыі прыняў удзел у міжнародным песенным конкурсе "Сопат-74«, на якім Сафія Ратару перамагла з яго песняй "Вадаграй". З сястрой Галінай здзейсніў кароткае падарожжа па Польшчы.
  • 1974, верасень - пачаў вучобу на кампазітарскім аддзяленні Львоўскай кансерваторыі ў класе А. Кос-Анатольскага.
  • 1974-1975 - праца над музыкай да спектакля "Сцяганосцы" паводле аднайменнага рамана А. Ганчара. Рэжысёр спектакля - Сяргей Данчанка.
  • 1975, 19 сакавіка - прэм'ера спектакля "Сцяганосцы". Музыку У. Івасюка высока ацанілі крытыкі.
  • 1975, жнівень-верасень - на Букавіне зняты фільм "Песня заўсёды з намі", у якім Сафія Ратару выканала 6 песень У. Івасюка.
  • 1976, ліпень - У. Івасюка адлічылі з кансерваторыі за пропускі заняткаў. Стварыў музыку да спектакля "Мезазойская гісторыя" ў Драгобыцкім абласным муздрамтэатры.
  • 1977 - аднавіў навучанне ў Львоўскай кансерваторыі ў класе Лешака Мазепы. Сафія Ратару з песняй Івасюка "У лёсу свая вясна" перамагла на фестывалі "Сопат-77". Выйшлі пласцінка-гігант «Песні Уладзіміра Ивасюка спявае Сафія Ратару» і зборнік яго песень «Мая песня».
  • 1978, красавік - удзел ва Усесаюзным конкурсе маладых кампазітараў у Ерэване. Піяністка Л. Дзесяткіна выканала на конкурсе Сюіту-варыяцыю на тэму народнай песні "Сухая Вярба" У. Івасюка.
  • 1978, кастрычнік — удзел ва Усеўкраінскім злёце творчай моладзі. Была выканана Сюіта-варыяцыя для камернага аркестра і адбылася прэм'ера песні "Лета позніх вяргіній" на вершы Р. Братуня, "Нам спакой, сябар, толькі сніцца" на вершы Рамана Кудліка (у выкананні саліста Львоўскай оперы Ігара Кушплера).
  • 1978, лістапад - перамога на Усесаюзным конкурсе кампазітараў-студэнтаў кансерваторый у Маскве - дыпломы ІІ ступені за Сюіту-варыяцыю для камернага аркестра і "Баладу пра Віктара Хара".
  • 1979, красавік - член журы I Рэспубліканскага конкурсу артыстаў эстрады ў Хмяльніцкім. Выехаў у Львоў у ноч з 23 па 24 красавіка.
  • 1979, 24 красавіка - па тэлефонным выкліку выйшаў з дому і больш не вярнуўся.
  • 1979, 18 мая - цела Уладзіміра Івасюка выпадкова знойдзена ў Бруховіцкім лесе каля Львова. Дакладная дата смерці невядомая.
  • 1979, 22 мая — пахаванне Уладзіміра Ивасюка на Лычакіўскіх могілках.

Загадкавая смерць[правіць | правіць зыходнік]

Уладзімір Івасюк знік 24 красавіка 1979 г., таго ж дня яго бацькі падалі заяву ў міліцыю, але ніякіх мер прынята не было. Пошукі вяліся з 27 красавіка да 11 мая. Менавіта тады справа была закрытая.

Цела Уладзіміра Івасюка выпадкова знайшоў 18 мая 1979 г. салдат, які, "палюючы на ліс" (форма навучання радыстаў), наткнуўся на паўвісячы-паўстаячы труп чалавека. Следства высунула версію, што Уладзімір Івасюк скончыў жыццё самагубствам пасля "лячэння" у абласной псіхіятрычнай бальніцы. Версія таго, што "лячэнне" ў стацыянары праводзілася ім фармальна з мэтай аднаўлення ў ліку студэнтаў кансерваторыі і апраўдання прагулаў, не разглядалася следчымі. Следчыя адстойвалі формулу "вар'ят-самазабойца". 4 чэрвеня 1979 г. СМІ перадалі паведамленне аб тым, што прычынай смерці Уладзіміра Івасюка з'яўляецца самапавяшэнне, чуткі аб іншых абставінах смерці з'яўляюцца выдумкай. Іншыя версіі следствам не разглядаліся. На магчымасць іншых прычын смерці паказвалі наступныя факты: адорваныя гузікі на куртцы кампазітара; людзі, якіх супрацоўнікі інстытута бачылі ўпершыню, шукалі Івасюка ў калідорах кансерваторыі перад яго знікненнем; дзіўная смерць двух маладых закаханых, якія бачылі Івасюка аднымі з апошніх; адна студэнтка нават сцвярджала, што бачыла Уладзіміра ў Роўна 3 мая (па высновах следчых, ён памёр 27 красавіка). Падчас аднаго журналісцкага даследавання былы палітвязень, якому давялося бачыць нямала павешаных, заўважыў, што ўсе яны віселі з высунутым языком. У трупа язык высунутым не быў, не было выдзяленняў. Гэтыя прыкметы судмедэксперты пакінулі без увагі.

Афіцыйная версія - самагубства - выклікала вялікі сумнеў грамадскасці як таго часу, так і сёння. Паводле неафіцыйнай версіі, смерць Івасюка — гэта забойства, ажыццёўленае органамі КДБ па загадзе вышэйшага кіраўніцтва СССР. Пахаванне Уладзіміра Івасюка 22 мая 1979 г. у Львове ператварылася ў масавую акцыю пратэсту супраць савецкай улады.

Архівы гэтай справы, якія захоўваюцца ў Маскве, да гэтага часу ні сваякам, ні работнікам музея Івасюка ўлады Расіі не адкрываюць, спасылаючыся на грыф «сакрэтна», магчыма, таму, што яшчэ жывыя многія ўдзельнікі тых драматычных падзей (і, верагодна, выканаўцы магчымага забойства з ліку супрацоўнікаў КДБ). Самі ж сваякі Івасюка лічаць, што Уладзіміра Івасюка забілі.

26 студзеня 2009 г. Генеральная пракуратура Украіны аднавіла закрытую крымінальную справу аб смерці Уладзіміра Івасюка, але ў лістападзе 2012 г. справа была закрытая нібыта з-за адсутнасці складу злачынства. 12 чэрвеня 2014 г. Генеральная пракуратура Украіны зноў аднавіла закрытую крымінальную справу аб смерці Уладзіміра Івасюка. Пракурор Львоўскай вобласці Раман Федзік у лютым 2015 г. заявіў, што Уладзімір Івасюк быў забіты супрацоўнікамі КДБ СССР.

13 чэрвеня 2019 г. Кіеўскі навукова-даследчы інстытут судовых экспертыз прыйшоў да высновы, што кампазітар-выканаўца Уладзімір Івасюк фізічна ніяк не мог бы здзейсніць самагубства і адпаведна - быў забіты нявызначанымі іншымі асобамі.

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

  • 1989 - аднаўленне цікавасці да асобы і творчасці Уладзіміра Івасюка. Песня "Чэрвона рута" становіцца назвай аднайменнага фестывалю.
  • 1998 - канцэрт "Уладзімір Івасюк. Вяртанне". Спроба азнаёміць сучаснікаў з творчай спадчынай кампазітара.
  • 1999, 4 сакавіка - адкрыццё ў Чарнаўцах мемарыяльнага музея Уладзіміра Івасюка.
  • 2003 - выхад кампакт-дыска "Наш Івасюк" у выкананні Тараса Чубая і групы "Плач Ераміі". Рост зацікаўленасці творчасцю кампазітара сярод сучаснай моладзі.
  • 2008 - выхад кампакт-дыска "Моладзь спявае песні Івасюка" ў выкананні Назара Саўка і выхаванцаў музычнай студыі "Джэрэла".
  • 2009 - па рашэнні Львоўскага абласнога савета 2009 год абвешчаны Годам Уладзіміра Івасюка на Львоўшчыне. Ініцыятыву калегаў падтрымалі дэпутаты Чарнавіцкай вобласці - радзімы кампазітара.
  • 2009 - Нацыянальны банк Украіны адчаканіў і ўвёў у абарачэнне памятную манету ў гонар Уладзіміра Івасюка наміналам 2 грыўны.
  • 2009 - выхад манаграфіі А.М. Васылышына "Уладзімір Ивасюк: сіла сэрца і таленту".
  • 2013 - Тарас Чубай, "Пікардыйская тэрцыя", Павел Табакоў і Аксана Муха разам з харавой капэлай "Трэмбіта" стварылі музычны праект "Івасюк", у рамках якога правялі тур па Украіне, які пачаўся з 4 канцэртаў у Львове і канцэрта ў Кіеве.

Пасмяротныя нагароды[правіць | правіць зыходнік]

  • 1994, 2 сакавіка - прэзідэнт Украіны Леанід Краўчук падпісаў указ аб прысуджэнні пасмяротна Уладзіміру Івасюку Дзяржаўнай прэміі Украіны імя Т.Г. Шаўчэнка.
  • 2001 - на V юбілейнай цырымоніі ўзнагароджання лаўрэатаў Усеўкраінскай прэміі ў галіне музыкі і масавых відовішчаў «Залатая Жар-птушка» Уладзімір Івасюк ўзнагароджаны ў намінацыі «За ўклад у развіццё музычнай культуры Украіны XX стагоддзя».
  • 2009, сакавік - указам прэзідэнта Украіны Віктара Юшчанка Уладзіміру Івасюку пасмяротна прысвоена званне Герой Украіны.

Мемарыялізацыя памяці[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі