Уільям Мёрнер

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Уільям Мёрнер
англ.: William E. Moerner
WE Moerner.jpg
Дата нараджэння 24 чэрвеня 1953(1953-06-24)[1][2] (68 гадоў)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці хімік, фізік, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера фізіка
Месца працы
Навуковая ступень доктар філасофіі
Навуковае званне
Альма-матар
Член у
Узнагароды
Сайт profiles.stanford.edu/…(англ.) 
Commons-logo.svg Уільям Мёрнер на Вікісховішчы

Уільям Эска Мёрнер (англ.: William Esco Moerner; нар. 24 чэрвеня 1953, Плезантон, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі фізіка-хімік і хімік-фізік, які працуе ў галіне біяфізікі і візуалізацыі асобных малекул. Яму прыпісваюць дасягненне першага аптычнага выяўлення і спектраскапіі адной малекулы ў кандэнсаваных фазах разам са сваім пастдокам Лотарам Кадорам[8][9]. Аптычнае даследаванне адзінкавых малекул пасля стала шырока карыстаным эксперыментам з адзінкавымі малекуламі ў хіміі, фізіцы і біялогіі[10]. У 2014 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі[11][12].

Гэта выява паказвае 3D-малюнак звышраздзялення паверхні клетак бактэрый Caulobacter crescentus (шэры) і пазначанага бялку (CreS, аранжава-чырвоны), атрыманых з дапамогай метаду актыўнай кантрольнай мікраскапіі з падвойнай спіраллю адной малекулы.

Ранняе жыццё і адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Мёрнер нарадзіўся ў сям’і Берты Фрэнсіс (Робінсан) і Уільяма Альфрэда Мёрнера[13]. Ён быў скаўтам у бойскаўтах Амерыкі і стаў скаўтам арлом[14]. Ён вучыўся ў Вашынгтонскім універсітэце ў Сет-Луісе на бакалаўрыяце ў якасці навуковага супрацоўніка Аляксандра З. Лангсдорфа і атрымаў тры ступені: ступень бакалаўра навук па фізіцы з адзнакай, ступень бакалаўра навук па электратэхніцы з адзнакай і бакалаўра мастацтваў па матэматыцы з адзнакай у 1975 годзе[15].За гэтым рушыла ўслед аспірантура, часткова падтрыманая стыпендыяй для выпускнікоў Нацыянальнага навуковага фонду, у Карнельскім універсітэце ў групе Альберта Дж. Сіверса III[16]. Тут ён атрымаў ступень магістра і доктара філасофіі па фізіцы ў 1978 і 1982 гадах адпаведна. Яго доктарская дысертацыя была па дынаміцы вагальнай рэлаксацыі рэжыму малекулярнай прымешкі, узбуджанай ІЧ-лазерам, у рашотках галогенідаў шчолачна[17]. На працягу ўсіх школьных гадоў Мёрнер быў выдатнікам з 1963 па 1982 год і атрымаў прэмію дэкана за незвычайна выключныя поспехі ў вучобе, а таксама прэмію Ітана А. Х. Шэплі за выдатныя дасягненні, калі скончыў каледж[18].

Кар’ера і праца[правіць | правіць зыходнік]

Мёрнер працаваў у даследчым цэнтры IBM Almaden у Сан-Хасэ, штат Каліфорнія, у якасці навуковага супрацоўніка з 1981 па 1988 год, менеджэра з 1988 па 1989 год і кіраўніка праекта з 1989 па 1995 год. Пасля прызначэння запрошаным прафесарам фізічнай хіміі ў Швейцарскую вышэйшую тэхнічную школу Цюрыха (1993—1994), ён заняў пасаду заслужанага старшыні фізічнай хіміі на кафедры хіміі і біяхіміі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Сан-Дыега, з 1995 па 1998 год. У 1997 годзе ён быў прызначаны Робертам Бёрнсам Вудвардам запрошаным прафесарам Гарвардскага ўніверсітэта . Яго даследчая група пераехала ў Стэнфардскі ўніверсітэт у 1998 годзе, дзе ён стаў прафесарам хіміі (1998), прафесарам Гары С. Мошэра (2003) і прафесарам прыкладной фізікі (2005)[18][19][20]. Мёрнер быў прызначаны старшынёй кафедры хіміі з 2011 па 2014 год[21]. Яго бягучыя вобласці даследаванняў і інтарэсаў уключаюць: спектраскапію адной малекулы і мікраскапію звышраздзялення, фізічную хімію, хімічную фізіку, біяфізіку, захоп наначасціц, нанафатоніку, фотарэфракцыйныя палімеры і спектральнае выпальванне дзірак[19][22]. Па стане на май 2014 года Мёрнер быў пазначаны ў якасці саветніка факультэта ў 26 дысертацыях, напісаных аспірантамі Стэнфарда[23]. Па стане на 16 мая 2014 года ў поўным рэзюмэ Мёрнера пазначана 386 публікацый[24].

Апошнія рэдакцыйныя і кансультатыўныя саветы, у якіх працаваў Мёрнер, уключаюць: член савета навуковых кансультантаў Нацыянальнага інстытута біямедыцынскай візуалізацыі і біяінжынерыі (NIBIB)[25]; член кансультатыўнага савета Інстытута атамных і малекулярных навук, Акадэміка Сініца, Тайвань[26]; член кансультатыўнай рэдакцыйнай калегіі па хімічнай фізіцы[27]; член кансультатыўнага савета Цэнтра біямедыцынскай візуалізацыі ў Стэнфардзе[28]; і старшыня камітэта па ахове здароўя і бяспецы Стэнфардскага ўніверсітэта[21].

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

З’яўляецца ганаровым членам таварыств: старэйшы член Інстытута інжынераў электратэхнікі і электронікі 17 чэрвеня 1988 года[24] і член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША з 2007 года[29][30]. Ён таксама з’яўляецца членам Аптычнага таварыства Амерыкі, 28 мая 1992 года[24][31]; Амерыканскага фізічнага таварыства, 16 лістапада 1992 года[32]; Амерыканскаё акадэміі мастацтваў і навук, 2001 год[33] і Амерыканскай асацыяцыі па развіцці навукі, 2004 год[34].

Асабістае жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Мёрнер нарадзіўся 24 чэрвеня 1953 года на базе ВПС Паркс у Плезантане, штат Каліфорнія. Ад нараджэння сям’я называла яго ініцыяламі WE, каб адрозніць яго ад бацькі і дзеда, якіх таксама завуць Уільямам[18]. Ён вырас у Тэхасе, дзе вучыўся ў сярэдняй школе Томаса Джэферсана ў Сан-Антоніа. Ён удзельнічаў у шматлікіх мерапрыемствах у сярэдняй школе: гурт, прамова і дэбаты, каманда па матэматыцы і прыродазнаўстве, бі-фі-хім, маска і малаток, нацыянальнае ганаровае таварыства, бойскауты, радыёаматарскі клуб, рускі клуб, клуб сацыяльнага форуму, тамада. Мёрнер і яго жонка Шэран маюць аднаго сына Дэніэла[35].

Зноскі

  1. William Esco Moerner // Brockhaus Enzyklopädie
  2. William E. Moerner // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. http://www.reuters.com/video/2014/10/08/a-close-up-view-of-nobel-prize-chemistry?videoId=346498642
  4. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23894694
  5. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3340104/
  6. (unspecified title) Праверана 3 ліпеня 2019.
  7. 7,0 7,1 (unspecified title) Праверана 4 сакавіка 2021.
  8. Foreword by the Guest Editors. 49. Wiley. doi:10.1002/ijch.201090002. ISSN 0021-2148. 
  9. Optical detection and spectroscopy of single molecules in a solid. 62. American Physical Society (APS). doi:10.1103/physrevlett.62.2535. ISSN 0031-9007. 
  10. Gräslund, Astrid, ed (2010). "Single Molecule Spectroscopy in Chemistry, Physics and Biology". Springer Series in Chemical Physics. 96. Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. doi:10.1007/978-3-642-02597-6. ISBN 978-3-642-02596-9. http://cds.cern.ch/record/1339402. 
  11. «Nobel Prize in Chemistry 2014.» Nobelprize.org (accessed October 8, 2014).
  12. «Professor W.E. Moerner wins the Nobel Prize in Chemistry.» Stanford Report, October 8, 2014 (accessed October 8, 2014).
  13. Dignitymemorial.com
  14. Eagle Scout William E. Moerner Shares Nobel Prize in Chemistry (15 кастрычніка 2014).
  15. Engineering Alumni Achievement Award, Washington University, 2013 Архівавана 2 мая 2014 года. (accessed May 1, 2014).
  16. Academic Family Tree. Accessed May 9, 2014.
  17. Moerner, W. E. 1982. Vibrational relaxation dynamics of an IR-laser-excited molecular impurity mode in alkali halide lattices. Thesis (Ph. D.)--Cornell University, Jan. 1982. 591 pages. Worldcat.org
  18. 18,0 18,1 18,2 Kan, L., & Lin, S. H. (2011). Wolf Prize in chemistry : an epitome of chemistry in 20th century and beyond. Singapore: World Scientific. p. 556.
  19. 19,0 19,1 Stanford University. Department of Chemistry. Faculty. W. E. Moerner. Архівавана 12 кастрычніка 2011. (accessed May 15, 2014).
  20. Stanford University. Department of Applied Physics. W. E. Moerner Архівавана 2 мая 2014.
  21. 21,0 21,1 W. E. Moerner | Stanford University Profiles (accessed May 15, 2014).
  22. Spie (5 March 2015). "William E. Moerner plenary presentation: Single-molecule spectroscopy, imaging, and photocontrol -- foundations for super-resolution microscopy". SPIE Newsroom (SPIE-Intl Soc Optical Eng). doi:10.1117/2.3201503.17. ISSN 1818-2259. 
  23. Stanford Searchworks. Accessed May 9, 2014.
  24. 24,0 24,1 24,2 Full CV for W. E. (William Esco) Moerner (accessed May 15, 2014).
  25. NIBIB Board of Scientific Counselors Архівавана 13 кастрычніка 2014. (accessed May 14, 2014).
  26. Institute of Atomic and Molecular Sciences, Academica Sinica, Taiwan, Advisory Board (accessed May 14, 2014).
  27. Chemical Physics Letters Editorial Board, Advisory Editorial Board Member (accessed May 14, 2014).
  28. Center for Biomedical Imaging at Stanford. People(accessed May 15, 2014).
  29. Mark Schwartz and Lisa Trei. 2007. «Five professors among new members elected to National Academy of Sciences.» Stanford Report, May 3, 2007.
  30. Nair, P. (9 April 2012). "QnAs with W. E. Moerner". Proceedings of the National Academy of Sciences 109 (17): 6357. doi:10.1073/pnas.1204426109. ISSN 0027-8424. PMID 22493263. Bibcode2012PNAS..109.6357N. 
  31. Optical Society of America. Fellow Members Directory. (Members and registered users may search for current Fellow Members on-line in a directory.) Moerner is listed a Fellow for 1992 (accessed May 14, 2014).
  32. APS Fellows (accessed May 1, 2014).
  33. «Three Stanford professors elected to American Academy of Arts and Sciences.» Stanford Report, May 2, 2001.
  34. Mark Shwartz. 2003. «Five professors join the ranks of noted science fellows.» Stanford Report, November 5, 2003.
  35. Thomas Jefferson High School Alumni Association — Blog: Mustang Spotlight on W. E. Moerner '71 (retrieved September 16, 2013).isad

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]