Фабіян Акінчыц

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Фабіян Акінчыц
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 20 студзеня 1886(1886-01-20)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 7 сакавіка 1943(1943-03-07) (57 гадоў)
Месца смерці:
Пахаванне:
Грамадзянства:
Альма-матар:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: публіцыст, палітык
Валодае мовамі: беларуская
Грамадская дзейнасць
Партыя
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Фабіян Акі́нчыц (20 студзеня 1886, засц. Акінчыцы, Мінскі павет, цяпер у межах горада Стоўбцы7 сакавіка 1943, Мінск) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, рэдактар.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паводле адукацыі юрыст, скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (1913). У 19061917 гадах сябра партыі эсэраў. Аб жыцці і дзейнасці Фабіяна Акінчыца ў 1917—1923 гадах шмат супярэчлівых звестак. З 1923 года жыў на Стаўбцоўшчыне: дырэктар пачатковай школы ў вёсцы Засулле, у 1926 годзе адкрыў у Стоўбцах бюро юрыдычных парад. У жніўні 1926 года ўступіў у Беларускую сялянска-работніцкую грамаду (БСРГ), а ў верасні таго ж года пераехаў у Вільню, дзе ўзначаліў юрыдычны аддзел Цэнтральнага сакратарыята БСРГ. Сябра Галоўнай управы і Надзорчай рады Таварыства беларускай школы. За сваю дзейнасць у студзені 1927 года арыштаваны польскай паліцыяй і ў маі 1928 года асуджаны на 8 гадоў зняволення. Але ў 1929 годзе тэрмін зняволення быў скарочаны на 2 гады. Прэзідэнт Польшчы Ігнацы Масціцкі сваім распараджэннем датэрмінова вызваліў Акінчыца ў ліпені 1930 года. Па вызваленні займаўся публіцыстыкай, уваходзіў у рэдкалегіі газет «Наперад», «Народны звон», «Беларускі звон».

У маі 1931 года выйшаў з Цэнтрасаюза і стварыў Віленскую беларускую групу «Адраджэнне» прапольскай арыентацыі[1]. Са студзеня 1932 года ў Стоўбцах, удзельнічаў у рабоце Беларускага дабрачыннага таварыства (БДТ), яго старшыня, прадстаўнік БДТ ў Беларускім нацыянальным камітэце ў Вільні.

Перайшоў на погляды нацыянал-сацыялізму і з 1933 года выдаваў разам з Уладзіславам Казлоўскім часопіс адпаведнага кірунку «Новы шлях». Распачаў працу па стварэнні Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі, якую ў кастрычніку 1937 года забаранілі польскія ўлады. У ліпені 1939 года стаў старшынёй Беларускага бюро прапаганды пры Міністэрстве прапаганды ў Берліне. У пачатку 1940 года быў старшынёй Беларускага камітэта ў Варшаве[2]. Арганізатар Вустраўскай школы прапагандыстаў (пад Берлінам), куды траплялі асобы з ліку савецкіх ваеннапалонных. Сярод яго супрацоўнікаў былі Генрык Барановіч, Васіль Камароўскі, Аляксандр Крыт. Пасля заканчэння курсаў многія выпускнікі накіроўваліся на працу ў акупацыйную адміністрацыю на Беларусі.

Фабіян Акінчыц прэтэндаваў на палітычнае лідарства ў беларускіх колах, блізкіх да германскіх акупацыйных улад. З'яўляўся палітычным праціўнікам Івана Ермачэнкі, які з мэтай самаабароны арганізаваў яго знішчэнне.[3] 5 сакавіка 1943 супрацоўнік «Беларускай газеты» А. Матусевіч застрэліў яго на кватэры У. Казлоўскага ў Мінску, а затым уцёк да партызанаў. Фабіян Акінчыц быў пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску, месцазнаходжанне магілы невядомае.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Чаму гэта так сталася? (Да справы выезду за граніцу былых правадыроў Грамады). Вільня, 1931;
  • Правакацыя беларускага народа (Да справы б. старшыні Грамады Б.Тарашкевіча). Вільня, 1933;
  • Аграрна-кааператыўная палітыка будучыні. Вільня, 1936;
  • Jak Komintern organizował ruch białoruski. Wilno, 1936.

Зноскі

  1. ЭГБ. Т. 1. С. 81.
  2. Туронак Ю. Беларускі камітэт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2, — Мн.: БелЭн, 1996.
  3. Ю. Туронак (2003)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]