Фестываль Аро
Фестываль Аро (ёруба: Orò) — штогадовае традыцыйнае свята, якое адзначаецца ў розных гарадах і паселішчах народа ёруба. Гэта свята патрыярхальнага характару, у якім удзельнічаюць выключна мужчыны — нашчадкі мясцовых родаў па мужчынскай лініі. Фестываль прысвечаны арышы Аро, ёрубскаму бажаству гудзелак і абшчыннага правасуддзя.
Абраднасць
[правіць | правіць зыходнік]Паводле вусных паданняў, удзельнічаць у фестывалі могуць толькі мужчыны, якія з’яўляюцца нашчадкамі мясцовых жыхароў па бацькоўскай лініі[1][2]. Жанчынам і староннім забаронена бачыць Аро, таму падчас свята яны застаюцца ў памяшканнях[3][4]. Цырымоніі, якія суправаджаюць святкаванне Аро, адрозніваюцца ў залежнасці ад абшчыны, і адна з іх часта праводзіцца ў сувязі са смерцю манарха[5]. Скон Абы або іншага важнага прадстаўніка ўлады азначае асаблівы абрад адкуплення і перыяд жалобы[6].
Ёруба лічаць, што Аро звычайна схаваны ад вачэй людзей, праяўляючыся толькі на час святкавання. Яго з’яўленне суправаджаецца пранізлівымі свісцячымі гукамі. Лічыцца, што такія свісці выдае яго жонка па імі Маджову (Majowu)[7]. Падчас фестывалю «голас» Аро напаўняе як грамадскія, так і прыватныя прасторы, паводле павер’яў, бласлаўляючы ўсіх, хто яго чуе[8][9].
Супярэчнасці
[правіць | правіць зыходнік]Фестываль Аро выклікае крытыку праз абмежаванне свабоды жанчын, якім загадана заставацца ў памяшканнях на працягу ўсяго дня святкавання. Лічыцца, што парушэнне гэтай забароны і «сустрэча» з Аро пагражае жанчыне цяжкімі няшчасцямі, аж да заўчаснай смерці[10]. У той жа час, ёруба штогод таксама адзначаюць яркае свята Геледэ (Gẹ̀lẹ̀dẹ́), якое з’яўляецца ўрачыстасцю жаноцкасці і мацярынства, ушаноўваючы прамаці Ія-Нла і падкрэсліваючы сілу і важнасць жанчын у ёрубскім грамадстве.
Наконт такіх вераванняў ёруба кажуць:
Жанчыны могуць удзельнічаць у Эгунгуне, жанчына можа адчуць Геледэ. Але калі жанчына зірне на Аро, ён яе абавязкова забярэ.
Арыгінальны тэкст (ёруба)Awo Egúngún l'obìrin le ṣe, Awo Gẹ̀lẹ̀dẹ́ l’obìnrin le mọ̀. Bí obìnrin bá fi ojú kan Orò, Orò á gbe lọ.
Звязаныя інцыдэнты
[правіць | правіць зыходнік]У 2001 годзе фестываль Аро ў Шагаму быў сарваны мусульманамі хаўса-фулані, што прывяло да часовага разладу паміж ёруба і гэтымі абшчынамі[11].
Выяўленне ў літаратуры
[правіць | правіць зыходнік]Фестываль Аро згадваецца ў рамане Д. А. Фагунвы 1954 года «Ìrìnkèrindó nínú Igbó Elégbèje» («Экспедыцыя на Гару Думкі»). У ім маці Алажумажэле ў страху бяжыць у лясны гушчар, пачуўшы гул гудзелак Аро, што даносіўся адусюль. Аднак, як высвятляецца, ніякага маскараду не было — толькі злыя лясныя духі пераймалі гукі свяшчэнных інструментаў[12].
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Josiah Oluwole (31 ліпеня 2015). Ooni: Ife Declares Oro Festival. Premium Times. Праверана 1 жніўня 2015.
- ↑ A peep into the secret Oro festival in Yorubaland (англ.). Vanguard News (18 лютага 2019). Праверана 31 жніўня 2021.
- ↑ Nigeria: Oro festival including the role of the Oro priest and whether, or not, he or she is masked; whether there are any penalties invoked against those who observe the priest performing his rituals. Canada: Immigration and Refugee Board of Canada (26 верасня 2000). Праверана 1 жніўня 2015.
- ↑ Wetin be Oro festival wey women no fit 'show face outside' at all. BBC News Pidgin (31 мая 2021). Праверана 31 жніўня 2021.
- ↑ Tunji Omofoye (1 жніўня 2015). Traditionalists Hold Oro Festival In Ile-Ife. The Guardian. Праверана 1 жніўня 2015.
- ↑ Ile-Ife: Anxiety mounts, women remain indoors as Oro festival enters second day | Premium Times Nigeria (англ.) (1 жніўня 2015). Праверана 31 жніўня 2021.
- ↑ Yoruba festival that are anti women. The Guardian.
- ↑ Oro: A Yoruba Festival That Is Anti-Women (англ.). The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (7 мая 2018). Праверана 19 лютага 2023.
- ↑ Smithson, Brian C. (2021). sounding the voice of tolerance: the orò secret society at the yorùbá borderlands. Material Religion. 17 (4): 517–538. doi:10.1080/17432200.2021.1951089. S2CID 238231813. Праверана 21 траўня 2022.
- ↑ Oro: A Yoruba Festival That Is Anti-Women (англ.). The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (7 мая 2018). Праверана 31 жніўня 2021.
- ↑ James Gow, Funmi Olonisakin, and Ernst Dijxhoorn, West African Militancy and Violence, pp. 31–32.
- ↑ Adeniyi, Dapo (1994). Expedition to the Mountain of Thought (The Third Saga) being a free translation of the full text of D.O. Fágúnwà's Yorùbá novel Ìrìnkèrindó nínú Igbó Elégbèje. Ile-Ife, Nigeria: Obafemi Awolowo University Press Ltd. pp. 30–31.